ဇာဂနာ

အခုတလောတေးထားတဲ့ စာတွေများနေတယ်။ မလေးရှားက မိန်းကလေးတွေကို ရိုက်တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှေ့နေတွေ၊ မလေးရှားက အမျိုးသမီးတွေကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ အဖွဲ့တွေအကြောင်းစုံစမ်းနေတာမပြီးသေးတာနဲ့ မရေးနိုင်သေးဘူး။ ဒီကြားထဲမှာ ဒီနေ့ဖတ်လိုက်ရတဲ့ဇာဂနာရဲ့အင်တာဗျူးကြောင့် ဒီစာကိုကောက်ရေးလိုက်တယ်။

ဇာဂနာက သူခင်ညွန့်ကို သွားတွေ့တာနဲ့ပတ်သက်ပြီးဝေဖန်တဲ့လူတွေကို “ဝေဖန်တဲ့သူတွေကိုလည်း မေးကြည့်ကြပါဉီး။ အဲဒီတုန်းကဖမ်းလို့ဆီးလို့ဆိုတဲ့အထဲမှာ ဦးသိန်းစိန်ရောမပါဘူးလားလို။ ဦးရွှေမန်းရောမပါဘူးလားလို။ ဒီလူတွေနဲ့တောင် အခုဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်နေကြပြီမဟုတ်ဘူးလား။ အဲဒီတော့ ဘာဖြစ်လို့ အဲဒီလို စိတ်တွေမွေးကြမှာလဲလို့။ ကျနော်ကတော့ အဲဒါတွေ အဓိပ္ပာယ်မဲ့တဲ့စကားတွေပါ။ မဖြေရှင်းချင်ဘူး။ ကျနော်တို့ ကာယကံရှင်ဖြစ်တဲ့၊ တိုက်ခိုက်ခံနေရတဲ့သူတွေဖြစ်တဲ့ ကျနော်တို့တွေက ဘာမှမပြောရဘဲနဲ့ တခါမှမခံရဘူးတဲ့လူတွေက ပြောနေပုံရပါတယ်လို့။”

http://mizzimaburmese.com/interview/8901-2012-01-18-06-34-08.html

ဇာဂနာပြန်ဖြေတာကို ဖတ်ကြည့်ပြီး စိတ်မကောင်းပါဘူး။ ဇာဂနာဟာ တော်တော်မောက်မာပါလားလို့လည်း မှတ်ချက်ချမိတယ်။

Frege မိတ်ဆက်

‘မိုးသောက်ကြယ်’ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂလနာမ်ဟာ ‘မိုးလင်းခါနီး နေထွက်ချိန်တဝိုက်မှာ အရှေ့ဘက် ကောင်းကင်ယံမှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ်’ လို့ အဓိပ္ပါယ် ရတယ်။ တခါ ‘ညနေကြယ်’ ဆိုတာ ‘ညနေစောင်း နေဝင်ချိန်တဝိုက်မှာ အနောက်ဘက် ကောင်းကင်ယံမှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ်’ လို့ အဓိပ္ပါယ် ရတယ်။ ဟိုးအရင်က ညနေကြယ်နဲ့ မိုးသောက်ကြယ်က တခုနဲ့တခု မတူဘူးလို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ကောင်းကင်က ဝထ္ထုပစ္စည်းတွေ လှည့်လည် သွားလာပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသိသစ်တွေ တိုးလာတဲ့အခါ မိုးသောက်ကြယ်နဲ့ ညနေကြယ် နှစ်ခုဟာ အတူတူပဲ၊ သူတို့နှစ်ခုစလုံးဟာ သောကြာဂြိုလ်ကို ရည်ညွှန်းတာဆိုတာ သိလာကြတယ်။ အဲဒိတော့ မိုးသောက်ကြယ်၊ ညနေကြယ်၊ သောကြာဂြိုလ်၊ မိုးလင်းခါနီး နေထွက်ချိန် တဝိုက်မှာ အရှေ ့ဘက် ကောင်းကင်းယံမှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ် စတဲ့ ဖော်ပြချက်တွေ အားလုံးဟာ အရာတခုတည်းကို ရည်ညွှန်းတာ။ ဒီတော့ တခုထဲကို ရည်ညွှန်းတာဆို သူတို့မှာ ဘာလို့ ဖော်ပြချက်တွေ အများကြီး ရှိနေရတာလဲ။ လောလောဆယ် ဒီမေးခွန်းကို မဖြေနိုင်သေးဘူး။ ဒီတော့ ဒီမေးခွန်းကို မေးခွန်း ၁ လို့ ခေါ်ထားလိုက်မယ်။

—————————————————————————————–

နောက်တခါ ညီမျှခြင်း equality ဆိုတာ ဘာကို ပြောတာလဲ။ အရာတခုနဲ့ တခု ဆက်သွယ်မှုကို ပြောတာလား။ ညီမျှခြင်းကနေ ဘယ်လို အသိတွေ ရနိုင်မလဲ။ ဒီမေးခွန်းကို ဖြေကြည့်ဖို့ အရင်ဆုံး ညီမျှခြင်းတချို့ ချရေးကြည့်ရအောင်။

အင်္ဂလိပ်က အင်္ဂလိပ်ကျင့် ကျင့်တော့ ဖားပြုတ်က မခံချိ မခံသာဖြစ်

လူမျိုးအတော်များများမှာ သူတို့ ကြည့်မရတဲ့ တခြားလူမျိုး တမျိုးကို လှောင်ပြောင်သရော်တဲ့ ဟာသတွေ၊ ဆိုရိုးတွေ ရှိကြမှာဘဲ။ ကုလားခပ်တဲ့ ပါနီ ကုလား ဖင်ဆေးတာနဲ့ ကုန်တာပဲတဲ့။ နောက်ဘာရှိအုံးမလဲ။ ဒါပေမယ့် လူမျိုး တမျိုးနဲ့တမျိုး အမုန်းတရားကို ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ဂုဏ်လုပ်ပြီး သိမ်းဆည်းလာတဲ့ လူမျိုးတွေထဲမှာ အင်္ဂလိပ်နဲ့ ပြင်သစ်ထက် သာတဲ့ လူမျိုးရှိမယ် မထင်ဘူး။

ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ကင်မရွန်း အီးယူနဲ့ ခွာပြဲလာပြီးတဲ့နောက် ပြင်သစ် မီဒီယာတွေမှာတော့ ဘယ်လို ရေးသလဲ မသိဘူး။ ယူကေက မီဒီယာတွေမှာတော့ အီးယူနဲ့ ပတ်သက်သမျှကို တဆိတ် တအိတ်လုပ် ရေးတာတွေ နေ့တိုင်းလိုလိုပဲ။ ဟော သိပ်မကြာဘူး။ ပြင်သစ်က အစိုးရ အရာရှိမင်းများ ကိုယ်တိုင် ဝင်ပါလာတာ တွေ့ရတယ်။ စီပွားရေး အရကြည့်မယ်ဆို ခုချိန်မှာ အင်္ဂလိပ်ထက် ပြင်သစ် ဖြစ်ရတာ ပိုကောင်းတယ်ဆိုပြီး ပြင်သစ် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးက ပြောတယ်။ အင်္ဂလိပ်ဘက်က ဘယ်လို ပြန်ချေသလဲ ဆိုတာတော့ သတိ မပြုမိဘူး။

norm and conformity

ဒီနေ့ ဟောပြောပွဲတခု သွားခဲ့တယ်။ ဟောပြောသူက ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်တွေထဲမှာ လောလောဆယ်နာမည်အကြီးဆုံးလို့ ပြောလို့ရမယ့် ပါမောက္ခ Thongchai Winichakul။ သူပြောတဲ့ခေါင်းစဉ်က Thailand: The State in Denial တဲ့။ အဓိကပြောသွားတဲ့ အကြောင်းက ဘုရင်၊ ဖိဖုရားနဲ့ ဘုရင်လောင်းလျာကို အသရေဖျက်တာ၊ ပုတ်ခတ်တာ၊ ခြိမ်းခြောက်တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အရေးယူလို့ရတဲ့Article 112 လို့ခေါ်တဲ့ ဥပဒေအကြောင်း။

သူအဓိကထားပြောသွားတာက ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အဲဒီပုဒ်မတည်နေတာဟာ ဘုရင်ကိုသစ္စာရှိတဲ့ လူတန်းစားတစုကြောင့်မဟုတ်ဘဲ civil society တခုလုံးကပူးပေါင်းပြီး အသံတိတ်နေလို့တဲ့။ norm လို့ခေါ်တဲ့ လူအများစုလက်ခံတာကိုပဲ ပြောရမယ်ဆိုတဲ့အသိကြီးနဲ့ လူတိုင်းက အသံတိတ်ပူးပေါင်းပြီး ဒီဥပဒေကို သက်ဆိုးရှည်စေတယ်။ တခါအတိတ်မှာလဲ ၁၉၇၅ အောက်တိုဘာ ၆ရက်လူသတ်မှုကြီးကို လူထုကြီးက သြဘာပေးခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီတုန်းက လူ၄၀ကျော်အသတ်ခံရတယ်။

တမာဆတ်ကကျောင်းသားတွေ ဆန္ဒပြတာကို ဘယ်သူမှန်းအခုထိဖော်ထုတ်လို့မရတဲ့ (၁၉၇၆ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်က ကျောင်းသားတွေရော သတ်သူတွေကိုပါ ပါးစပ်ပိတ်ပစ်လိုက်တယ်။ တရားခံသိအုံးတော့။ အဲဒီလူကို တရားစွဲလို့မရတော့ဘူး။) အဲဒီကိစ္စမှာ လူ၅ယောက် လူအုပ်ရှေ့မှာ ကြိုးစင်တင်ခံရတယ်။ မိန်းကလေးတွေ မုဒိမ်းကျင့်ခံရတယ်။ အဲဒါကို ဘေးမှာကြည့်နေတဲ့ လူထုက လက်ခုတ်လက်ဝါးတီးပြီး အားပေးကြတယ်။

ဒါဟာ၁၉၇၀နှောင်းက norm လား။  လူတွေက တကယ့်ကို လိုလိုလားလားလက်ခံခဲ့ကြတာလား။ ဒီနေရာမှာ norm ဆိုတာ reality အရှိတရားမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်စကားကို သူများနားထောင်ဖို့၊ ကိုယ့်လုပ်ရပ်က အများအမြင်မှာ မှန်တယ်ဆိုတာဖြစ်ဖို့ လုပ်တာ။ reality ကတော့ တကယ့် ပကတိအဖြစ်မှန်။ ပါမောက္ခပေးတဲ့ ဥပမာနဲ့ရှင်းရရင် ထိုင်းမှာ ဘုန်းကြီးတွေဂစ်တာမတီးဘူးဆိုတာ norm။ တယယ့်အဖြစ်မှာ ဂစ်တာတီးတဲ့ဘုန်းကြီးတွေရှိတယ်။ တခြားမဟုတ်တာလုပ်တဲ့ ဘုန်းကြီးတွေလဲရှိတာပဲ။ ဒါပေမယ့် ထိုင်းဘုန်းကြီးတွေ ဂစ်တာတီးတာ သတင်းစာမှာပြလို့မရဘူး။ ရုပ်ရှင်ထဲထည့်မရိုက်ရဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီပုံရိပ်တွေဟာ အများလက်ခံတဲ့၊ အစိုးရကလက်ခံတဲ့ norm မဟုတ်လို့။
အဲဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး စဉ်းစားစရာတွေ အများကြီးရှိတယ်။ အချိန်ရရင် စာတပုဒ်လောက်အေးအေးရေးချင်တယ်။ ထုံးစံအတိုင်း အချိန်မရလို့ ဒီအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး၊ အခုလေးတင် မကေဘလော့က နောက်ဆုံးစာရယ် သူ့အောက်က ကွန်မန့်အချို့ရယ်ဖတ်ပြီး ဒီစာလေးကောက်ရေးဖြစ်တယ်။

ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူတွေလို့ မမြင်ကြတာ ဗမာတွေ (ဗမာပြည်ထဲက၊ ဗမာပြည်ကလာသူတွေအားလုံးကို ဆိုလိုပါတယ်) ရဲ့ norm လား။ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကလဲ လက်မခံဘူး။ ဗမာပြည်ကလဲ လက်မခံဘူး။ တိုင်းပြည်ထဲမှာ လူတိုင်းလူတိုင်း တန်းတူအခွင့်အရေးရရေး၊ ဒီမိုကရေစီရရေး၊ ကိုယ့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကိုယ့်အတွက် နောက်မျိုးဆက်တွေအတွက် ကာကွယ်ပေးဖို့၊ ရေဘေးဒုက္ခသည် ကယ်ဆယ်ရေး စတဲ့အရေးပေါင်းများစွာမှာ စေတနာလဲပါ တကယ်လဲလုပ်ကြတဲ့ လူတွေဟာ လူကို ရိုဟင်ဂျာဖြစ်လို့ လူအဖြစ်မမြင်နိုင်တာ norm လား။

Norm ရော reality ရော မဟုတ်ပါစေနဲ့လို့ ဆုတောင်းတယ်။ ဟုတ်ရင်တော့ ငါတို့ပြောတာပဲအမှန်။ ရိုဟင်ဂျာကို ထောက်ခံပြောရအောင် ရှင်၊ မင်း၊ ခင်ဗျား ဗမာမဟုတ်လို့လားလို့ ပြောကြမှာ။ ဗမာဆိုရင် ဘာ၊ ဘာလုပ်မှ ဘာပြောမှ ဗမာဖြစ်မယ်လို့ ဒီ norm ကို ပကတိ အမှန်တရားဖြစ်အောင်ပြောနေကြသူတွေက ပြောနိုင်စရာရှိတယ်။

ဒါပေမယ့် လူသားကို လူသားလိုကြည့်နိုင်ကြသူတွေ၊ ကိုယ်ယုံကြည်ရာကို ကိုယ်ထုတ်ပြောနိုင်တဲ့ သတ္တိရှိပြီး အဲဒီလိုထုတ်ပြောတာကိုလဲ ထောက်ခံတဲ့ သူတွေရှိနေတာကိုကြည့်ပြီး အခု facebook မှာတွေ့နေရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူသားချင်းမစာနာတဲ့အမြင်ဟာ ဗမာတိုင်း ရဲ့အမြင်မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ပြောချင်တာပဲ။ အဲဒီလိုမမြင်လို့ ခင်ဗျားဗမာမဟုတ်ဘူးဆိုရင် ဗမာဟုတ်၊ မဟုတ်ဘယ်သူက သတ်မှတ်ပိုင်ခွင့်ရှိသလဲဆိုတာနဲ့ လူသားချင်းမစာနာနိုင်တဲ့စိတ်ရှိမှဗမာလို့သတ်မှတ်မယ့် norm ပေါ်လာရင် အဲဒီပုံစံခွက်ထဲ ကိုယ့်ကိုကိုယ်အဝင်ခံမလား စဉ်းစားကြည့်ကြပါစို့။

သရဖီသန်း

ဘုရားသခင္ ေသဆံုးျခင္း

မနက္ခင္း လင္းလင္းခ်င္းခ်င္းျကီးမွာ မီးအိမ္ျကီး လက္ကကိုင္ျပီး ေဈးထဲေျပးဝင္လာ၊ ပါးစပ္ကလည္း ‘ငါဘုရားသခင္ကို ရွာေနတယ္၊ ငါဘုရားသခင္ကို ရွာေနတယ္။’ဆိုျပီး အဆက္မျပတ္ ေအာ္ဟစ္ေနတဲ့ အရူးတေယာက္ အသံကို မင္းတို့ မျကားျကဘူးလားေဟ။ လမ္းမွာ ရပ္ေနတဲ့လူေတြထဲမွာ ဘုရားသခင္ကို မယံုတဲ့လူေတြလည္း အမ်ားျကီးရွိေလေတာ့ ဒီအရူးက သူတို့အတြက္ ရီစရာ ျဖစ္ေနတယ္။ ဘာျဖစ္လို့လဲ၊ ဘုရားသခင္ တကယ္ပဲ ေပ်ာက္ သြားလို့လား ဆိုျပီး တေယာက္က ေမးတယ္။ ေနာက္တေယာက္ကလည္း ဘုရားသခင္ သူငယ္ျပန္သြားလို့လားတဲ့။  ဒါမွမဟုတ္ ပုန္းေနတာပဲလား၊ ဒို့ေတြကို ေျကာက္လို့လား၊ ပင္လယ္ရပ္ျခားမ်ား ခရီး ထြက္သြားသလား၊ တျခားမ်ား ေျပာင္းသြားလား ဆိုျပီး  ေလွာင္ေျပာင္ ေမးခြန္းထုတ္ရင္း အာလုပ္သံျကီးေတြနဲ့ ဟားတိုက္ရီေမာျကတယ္။ အရူးကေတာ့ လူေတြျကားထဲ ဝုန္းကနဲ ဒိုင္းကနဲ ဝင္လာျပီး က်ီးကန္းေတာင္းေမွာက္ ဟိုျကည့္ဒီျကည့္နဲ့ဆိုေတာ့ လူေတြက သူ့အာရံုမစိုက္မိဘဲ မေနဘူး။ ‘ဘုရားသခင္ ဘယ္ေရာက္သြားလဲ’ ဆိုျပီးတခါ ေအာ္ျပန္ေရာ။ ဒီမွာ က်ုပ္ခင္ဗ်ားတို့ကို ေျပာမလိုပဲ။ က်ုပ္တို့ သူ့ကို သတ္ပစ္ လိုက္ျပီ။ ဟုတ္တယ္၊ ခင္ဗ်ားတို့ က်ုပ္တို့ သူ့ကို သတ္ပစ္လိုက္ျပီ။ က်ုပ္တို့ သူ့ကို ဘယ္လို သတ္ပစ္လိုက္ျကလဲ… ဟင္ ေျဖျကစမ္းပါ။ ပင္လယ္ေရေတြ အကုန္လံုး ကုန္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ျပီးမ်ား ေသာက္ ပစ္နိုင္ျကလဲ၊ မိုးကုပ္စက္ဝိုင္း တခုလံုးကို ေျပာင္လက္သြားေအာင္ ပြတ္တိုက္ဖို့ အုန္းဆံဖတ္ကို ဘယ္သူေပးလဲ။ ကမၻာေျမျကီးကို ေနရဲ့ဆြဲငင္အားကေန လြတ္ထြက္ သြားေအာင္ လုပ္ျပီးရင္ ဒို့ဘာလုပ္ျက မလဲ။ ခုဒီကေန ဘယ္ကို ေရြ့မလဲ။ ဒို့ေရာ ဘယ္သြားမလဲ။ ေနေတြအားလံုးကေန ေဝးရာ ဆီသြားမလား။ မရပ္မနား တသြားထဲ သြားေတာ့ မလား။ ေနာက္ျပန္သြား၊ ေဘးတိုက္သြား၊ တည့္တည့္သြား ေျခဦးတည့္ရာ သြားျကမလား။ အထက္နဲ့ ေအာက္ဆိုတာေရာ ရွိေသးရဲ့လား။ ဒို့ေတြ ဘာမွမရွိမႈဆီကို လြင့္ေနတာ မဟုတ္ဖူးလား။ ပိုပိုျပီး ေအးမလာဘူးလား။ ညကနက္ျပီးရင္ နက္ေနေတာ့မွာလား။ မနက္ခင္းျကီးမွာ က်ုပ္တို့ မီးအိမ္ထြန္းရေတာ့မလား။ ဘုရားသခင္ကို ေျမျမွတ္သျဂိုလ္ေနတဲ့ သုဘရာဇေတြရဲ့ ဆူဆူညံညံ အသံေတြကို မျကားျကဘူးလား။ ဘုရားသခင္ ေသျပီ။ သူ့ကို က်ုပ္တို့ သတ္လိုက္တာ။ ကမၻာမွာ ေတြ့ခဲ့သမွ်ထဲမွာ အသန့္စင္ဆံုး၊ အျမင့္ျမတ္ဆံုး အရာဟာ က်ုပ္တို့ ဓားဖ်ားမွာ ေသြးအလိမ့္လိမ့္နဲ့။ က်ုပ္တို့ကိုယ္မွာ စြန္းေနတဲ့ သူ့ေသြးေတြကို ဘယ္သူ သုတ္ေပးမွာလဲ။ ဘယ္လိုေရနဲ့ က်ုပ္တို့ကိုယ္ က်ုပ္တို့ ေဆးေျကာျကမလဲ။ သူ့ရဲ့ ျကီးျမတ္လွတဲ့ အလုပ္က က်ုပ္တို့အတြက္ ျကီးလြန္းမေနဘူးလား။ ဘုရားသခင္နဲ့ ထိုက္တန္တဲ့ ပံုေပၚေအာင္ က်ုပ္တို့ကိုယ္တိုင္ပဲ ဘုရားသခင္ ျဖစ္လိုက္ပါေတာ့လား။ က်ုပ္တို့ ေနာက္ ေမြးလာမယ့္လူေတြ ဟာ ေပၚခဲ့ျပီး သမွ် ေခတ္ေတြ ထက္ ျကီးမားျမင့္မားတဲ့ ေခတ္မွာ ေမြးလာေတာ့မွာ။ ဒီထက္ျကီးျမတ္တာမ်ိုး ရွိပါအံုးမလား။’ ဒီလိုေျပာျပီးေနာက္မွာ အရူး အသံတိတ္ သြားတယ္။ ျပီးေတာ့ သူ့ကို နားေထာင္ေနသူေတြကို တခါ ျပန္ျကည့္တယ္။ ဒီလူေတြကလည္း  ျငိမ္ျပီး သူ့ကိုအံအား တသင့္ ျကည့္ေနျကတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ သူ့မီးအိမ္ကို ေျမျကီးေပၚ ပစ္ခ်လိုက္တဲ့အခါမွာ မီးအိမ္ဟာ တစစီ ကြဲေက်ျပီး မီးလည္းျငိမ္း သြားတယ္။ ‘က်ုပ္လာတာ ေတာ္ေတာ္ေစာသြားတယ္။ က်ုပ္လာဖို့ေကာင္းတဲ့ အခ်ိန္ မဟုတ္ေသးဘူး။ ဒီျကီးမားလြန္ကဲ တဲ့ ျဖစ္ရပ္ျကီးက မျပီးဆံုးေသးဘူး၊ ခရီးဆက္ေနတုန္း ရွိေသးတယ္။ လူေတြရဲ့ နားထဲကို မေရာက္ေသးဘူး။ လွ်ပ္စီးလက္တာ၊ မိုးျကိုးပစ္တာ သူ့အခ်ိန္ေရာက္မွ သူလက္တယ္၊ ပစ္တယ္။ အဲ့သလိုပဲ ျကယ္ေတြဆီက အလင္း က်ုပ္တို့ဆီေရာက္ဖို့လည္ အခ်ိန္ယူရေသးတယ္။ ဘာအလုပ္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အခ်ိန္လိုတယ္။ လုပ္လို့ ျပီးသြားရင္ေတာင္ ျပီးသြားတာကို ျမင္ဖို့ ျကားဖို့ အခ်ိန္လိုေသးတယ္။ ခုက်ုပ္ေျပာေနတဲ့ အလုပ္က[ပီးဆံုးဖို့]အေဝးဆံုး ျကယ္ထက္ေတာင္ လူေတြနဲ့ ေဝးေနေသး တယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို့ဒါကို လုပ္လိုက္ျကျပီ။’ ေနာက္ပိုင္းျပန္ျကား တာက အရူးဟာ ခရားေရလွြတ္ ေျပာျပီးေနာက္ တရက္ထဲမွာ ဘုရားေက်ာင္းေတြကို တေက်ာင္းဝင္ တေက်ာင္းထြက္နဲ့ ထာဝရ လဲေလ်ာင္းသြားရွာျပီ ျဖစ္တဲ့ ဘုရားသခင္ကို လိုက္ ဦးညြတ္ဝတ္ျပုေနတာကို ေတြ့လိုက္ျကရတယ္တဲ့။ သူ့ကို ေခၚျပီး သူ့လုပ္ရပ္ကို ရွင္းျပခိုင္းတဲ့ အခါမွာ သူက အေျဖတခုထဲပဲ ေပးတယ္။ ‘ဒီဘုရားေက်ာင္းေတြဟာ ဘုရားသခင္ရဲ့ ဂူဗိမာန္ေတြ၊ ကမၺည္းတိုင္ေတြ မဟုတ္ရင္ ဒါေတြက ဘာေတြလဲ။’  Nietzsche’s The Death of God ကိုဘာသာျပန္သည္။

The Prince by Machiavelli 3

[အခန်းသုံးမှာ တိုင်းပြည်တပြည် ဟာ အသစ် သိမ်းလို့ရထားတဲ့ တခြား နယ်တခုခုကို ထိန်းသိမ်းတဲ့အခါ ကြုံရတဲ့ အခက်အခဲတွေကို မက်ခီယာဗယ်လီက ရှင်းပြခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် အလက်ဇန်းဒါး Alexender the Great ရဲ့ သိမ်းပိုက်တာ ခံရတဲ့ ဒါရီးယပ် တိုင်းဟာ အလက်ဇန်းဒါးသေတဲ့အခါ တတိုင်းပြည်လုံး ထကြွပြီး ပုန်ကန်ခြားနားမယ်လို့ ထင်စရာ ရှိပေမယ့် ဒါမျိုး မဖြစ်ခဲ့ဘူး။ ဘာ့ကြောင့် မပုကန်သလဲ ဆိုတာကို မက်ခီယာဗယ်လီက ရှင်းပြတယ်။ အဲ့သလို ရှင်းပြတဲ့အခါမှာ power distribution အုပ်ချုပ်မှု အာဏာ ဖြန့်ကျက်တည်နေပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အင်မတန်မှ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတဲ့ သူ့ရဲ့ အမြင်တွေကို တွေ့ရတယ်။ ဒီအမြင်တွေဟာ ကနေ့ချိန်ထိ အကြုံးဝင် မဝင်ဆိုတာ စာဖတ်သူတို့ ဆင်ခြင်ကြည့်ကြပါ။]

Reply to our critics

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေဖန်တာဟာ အပြောနဲ့ အလုပ်မညီလို့ ဝေဖန်တာ၊ သူ့ရဲ့ ပြောတော့မိုး ထိုးတော့ မြေကြီး လုပ်လာတာကို ဝေဖန်တာ ဖြစ်တယ်။  ဒီလို ဝေဖန်နိုင်ဖို့ ဆိုတာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အတွက် အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အကြံ ပေးနိုင်မှ ဝေဖန်လို့ ရတာမျိုး မဟုတ်ဖူး။ ဒီနှစ်ခုကို ကတ္တားကောင်းကောင်း ခြားလို့ရတယ်။ သူ့ဘက်က လိုက်ပြောပေးနေသူတွေရဲ့ standard argument က သူ့မှာ တခြားရွေးစရာ မရှိလို့ ရတာလုပ်ရတာလို့ ဆိုတယ်။ ဒီလို မတတ်သာလို့ လုပ်ရတာကို နောက်ဆုံး နားလည် သဘောပေါက်ပေးနိုင်ရင်တောင် သူ့ကို ဝေဖန်တာ မတရားဘူးလို့ အဓိပ္ပါယ် မထွက်ဖူး။ အဲ့သလို မတရားဘူးလို့ argue လုပ်နိုင်ရင်၊ ကျိုးကြောင်းပြဆို နိုင်ရင် နားထောင် ချင်ပါတယ်။

The Prince by Machiavelli 2

Of Mixed Principalities

အခန်း ၃ အသစ်မကျ၊ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အုပ်ချုပ်မှုပုံစံ မကျတဲ့ principalities များအကြောင်း

But it is in the new principality that difficulties arise. In the first place, if it is not completely new but is like and added appendage (so that the two parts together may be called mixed), its difficulties derive first from on natural problem inherent in all new principalities: that men gladly change their ruler, thinking to better themselves. This belief causes them to take up arms against their ruler, but they fool themselves in this, since they then see through experience that matters have become worse.

ဒါပေမယ့် အခက်အခဲတွေ ပေါ်ပေါက်တာက principalities သစ်တွေမှာ ဖြစ်တယ်။ ပထမတချက် အနေနဲ့ principality ဟာ အစစ အရာရာသစ်တဲ့ principality မဟုတ်ပဲ နဂိုရှိပြီးသား တိုင်းပြည် တခုခုထဲ သွတ်သွင်းခံရတာဆို သူ့အခက်အခဲတွေဟာ ပထမတချက် အနေနဲ့ principality သစ်တိုင်းမှာ သူ့သဘာဝ အလျောက် စကတည်းက ရှိနေတဲ့ ပြဿနာတွေကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့ အခက်အခဲတွေ ဖြစ်တယ်။ အဲဒါကတော့ လူတွေက ကိုယ့်ကို အုပ်ချုပ်နေသူထက် ကောင်းအောင်လုပ်နိုင်မယ် အထင်နဲ့ အုပ်ချုပ်သူ ပြောင်းအောင် စိတ်အားထက်သန်စွာ  လုပ်ကြတာပဲ ဖြစ်တယ်။ ဒီအထင်နဲ့ အုပ်ချုပ်နေသူကို လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်ဖို့ ဖြစ်လာရော။ ဒါပေမယ့် အဲ့သလို ပုန်ကန်မှ အခြေအနေက ပိုဆိုးတာကို ကိုယ်တွေ့ သိလာတော့မှာ ကိုယ်ဟာ့ကိုယ် စိတ်ထင်ရာ လျှောက်လုပ်နေပါလားဆိုတာကို  သဘော ပေါက်ကြတယ်။ [ဒီနေရာမှာ မက်ခီယာဗယ်လီ ပြောနေတာက သူ့အုပ်ချုပ်မှုနဲ့သူ ရှိနေတဲ့ နယ်တနယ်ကို တခြားက လာသိမ်းပြီး မင်းလုပ်တဲ့အခါ အသိမ်းခံရတဲ့နယ်တွေမှာ တွေ့ရတတ်တာကို ပြောပြနေတာလို့ ယူဆတယ်။]

The Prince by Machiavelli 1

ကမ္ဘာမှာ ထင်ရှားတဲ့ နိုင်ငံရေး ဒဿနကျမ်းတွေကို ဗမာလို ပြန်ဆိုထားတာ မရှိသလောက် နည်းတာကို စာဖတ်သူတွေ သတိပြုမိကြမယ် ထင်ပါတယ်။ တကယ်တော့ နိုင်ငံရေး ဒဿနကျမ်း မဆိုထားနဲ့၊ ဒဿနိကဗေဒလို့ ဗမာလို ဘာသာပြန်ထားတဲ့ ဖီလော်ဆော်ဖီက အထင်ရှားဆုံးကျမ်းတွေတောင် ကျနော်တို့ဆီမှာ မရှိသလောက် ရှားတယ်။ ဇော်ဂျီက ပလေတိုရဲ့ ဒိုင်ယာလော့ဂ် တခုဖြစ်တဲ့ Aesthetics အလှနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ Ion ဒိုင်ယာလော့ဂ်ကို အိုင်ယွန်နကထာ ဆိုပြီး ဘာသာပြန်ဖူးတယ်။ ဖီလော်ဆော်ဖီ လေ့လာသူတွေ မလေ့လာမဖြစ် လေ့လာကြရတဲ့ ပလေတိုရဲ့ အတွေးအမြင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျနော် သိရသလောက် ဆန်းလွင်တို့၊ နန္ဒာသိန်းဇံတို့အပြင် ဇော်ဂျီရဲ့ ပလေတိုးနိဒါန်းရယ်၊ တက္ကသိုလ် ဘုန်းနိုင်ရဲ့ ခပ်သိမ်းကလျာ ရှုဖွယ်သာတည်း စာအုပ်ထဲ ပလေတိုနဲ့ အရစ္စတော်တယ်တို့ကို အနည်းအကျဉ်း မိတ်ဆက်ပေးထားတာသာ တွေ့ဖူးတယ်။ ပါရဂူလည်း နှစ်အုပ် လောက်တော့ ရေးဖူးတယ်ထင်တယ်။  ဒါပေမယ့် ဇော်ဂျီရဲ့ Ion ဘာသာပြန်ကလွဲပြီး မူရင်း ကျမ်းတွေကို ဘာသာ ပြန်ထားတာ မတွေ့ဖူးဘူး။ ဖီလော်ဆော်ဖာ တယောက်ရဲ့ ဖီလော်ဆော်ဖီကို သူရေးထားတဲ့ မူရင်းကို ဖတ်မှသာ သူ့ရဲ့ ဖီလော်ဆော်ဖီကို ထဲထဲဝင်ဝင် သဘောပေါက်နိုင်မယ်။ မူရင်းတွေဟာ ဖတ်ရတာ ခက်တယ်။ တော်ရုံတန်ရုံ သိချင်၊ နားလည်ချင်စိတ်လောက်နဲ့ဆို လေးငါးခြောက်မျက်နှာ လှန်ပြီးရင် စိတ်ပျက်သွားနိုင်တယ်။  မူရင်း စာအုပ်က ခက်တဲ့အပြင် ကိုယ်ဖတ်နေတဲ့ ဖီလော်ဆော်ဖာဟာ ဘယ်ပြဿနာကို ရှင်းနေသလဲဆိုတာ စကတည်းက ရှင်းရှင်း လင်းလင်း သိမထားရင် ဖီလော်ဆော်ဖီ ဇာတ်ရည်လည်ဖို့ ခက်ပြီး ရှေ့ဆက်ဖတ်ဖို့ အားကုန်သွားရော။ အဲဒိမှာ မူရင်းကျမ်းတွေကို ဖတ်ရာမှာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေဖို့ secondary texts တွေရဲ့ ကဏ္ဍ ရောက်လာတယ်။

Caring for the people in Persistent Vegetative State

 

Persistent Vegetative State  ေရာက္ေနတဲ့လူဆိုတာ ရွင္လ်က္နဲ႕ေသေနသူမ်ားလို႕ ဘာသာျပန္လို႕ရမယ္ထင္ပါတယ္။ ခႏ<ာကိုယ္ကရွင္ေနတယ္။ ျပင္ပအကူအညီမပါဘဲနဲ႕ အသက္ရွႈႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဦးေႏွာက္က အလုပ္မလုပ္ေတာ့ရင္ အဲဒီအေျခအေန ေရာက္ေနတယ္လို႕ ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။

 

ေလာေလာဆယ္ အဲဒီအေျခအေနေရာက္ၿပီလို႕ သတ္မွတ္ခံထားရသူေတြရဲ႕ ၄၀ရာခိုင္ႏွဴန္းဟာ misdiagnosis လို႕ေခၚတဲ့ ေရာဂါအေျခအေန မွားအတပ္ခံထား ရသူေတြ ျဖစ္ပါသတဲ့။ ဦးေႏွာက္အလုပ္မလုပ္ေတာ့ဘူးလို႕ သတ္မွတ္ခံထားရလို႕ ဦးေႏွာက္အလုပ္ျပန္လုပ္လာေအာင္ လွဴံ႕ေဆာ္မွႈေတြေပးတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းေတြ၊ ဦးေႏွာက္နဲ႕ၾကြက္သားေတြဟန္ခ်က္ညီ တြဲအလုပ္လုပ္ႏိုင္ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးတဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းေတြလည္း မေပးေတာ့ဘဲ ပစ္ထားခံရပါသတဲ့။

 

God save the Queen

ဘီဘီစီ ေရဒီယို ၄မွာ မနက္၁နာရီတိတိမွာ God Save the Queen တီးလုံးတီးၿပီး World Service ကိုေျပာင္းပါတယ္။ ကမၻာမေၾကသီခ်င္းကို ဘုန္းႀကီးဆြမ္းကပ္ခါနီး ၾကားလိုက္ရသလို ေရေၾကာင္းလမ္းအတြက္မိုးေလ၀သေၾကညာအၿပီး အဲဒီတီးလုံးၾကားလိုက္တိုင္း တခုခုမွားေနသလို လြဲေနသလို ခံစားရပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္သီခ်င္းဆိုတာ ေဘာလုံးပဲြေတြ အားကစားပြဲေတြက်င္းပခါနီးမွ ဆိုရတဲ့သီခ်င္းလို႕ ဒီမွာအမ်ားစုက သေဘာထားမယ္ထင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ လန္ဒန္လိုေနရာမွာ ၿဗိတိသွ်အျဖဴက ၁၀ေယာက္မွာ၆ေယာက္ပဲရွိတာမို႕ အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓာတ္ကို BNP လို႕ေခၚတဲ့ ၿဗိတိသွ်အမ်ိဳးသားေရးေရွ႕တန္းတင္တဲ့ ၿဗိတိသွ်အမ်ိဳးသားပါတီ အားေကာင္းတဲ့ေနရာမွာေလာက္မွာပဲ လြန္လြန္က်ဴးက်ဴးျပေလ့ရွိပါတယ္။ အဂၤလန္ရဲ႕ အျဖဴနဲ႕အနီၾကက္ေျခခတ္ပါတဲ့ စိန္႕ေဂ်ာ့ဂ်စ္အလံကိုလဲ အဲဒီပါတီအားေကာင္းတဲ့ေနရာေတြနဲ႕ အဂၤလန္အသင္းေဘာလုံးကန္တဲ့ေန႕ ေတြေလာက္မွာသာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ေနရာတကာမွာေတြ႕ရင္ ေရဒီယိုမွာ God Save the Queen တီးလုံးလာတိုင္း ကြ်န္မစိတ္မသက္မသာျဖစ္ရသလို ဒီမွာရွိတဲ့ႏိုင္ငံျခားသားေတြေရာ သူတို႕ရဲ႕ ေ၀လနယ္သားေတြေရာ အိုင္းရစ္လူမ်ိဳးေတြပါ စိတ္မသက္မသာျဖစ္ၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ nationalism ဆိုတာ ဒီေန႕လို ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းမွာ ေခတ္မစားေတာ့ပါ။

World Service

အရင္တုန္းက World Service ကို Empire Service လို႕ေခၚပါတယ္။ အခုအမည္သညာ ေျပာင္းသြားေပမယ့္ အရင္တုန္းကအတိုင္း God Save the Queen ကို တီးေနတုန္းပါပဲ။ ၿဗိတိသွ်အင္ပါယာႀကီးမရွိေတာ့ေပမယ့္ ေရဒီယိုကေန ၿဗိတိသွ်အစိုးရရဲ႕အာေဘာ္ကို ထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေစခ်င္တယ္ တူပါတယ္။ ဗီအိုေအလို အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ သေဘာထားအျမင္ကို ထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေစတဲ့့ သတင္းမ်ားလို႕ ေျပာင္မေၾကညာတာပဲ ရွိပါတယ္။

 

ေနာက္တခုက ေရဒီယိုနားေထာင္ၿပီး နားေထာင္သူေတြ Britishness ဆိုတဲ့ အိုင္ဒန္တတီ တခု အတူတူတည္ေဆာက္ ေစခ်င္တယ္တူပါတယ္။ ၿဗိတိသွ် အလယ္လႊာဆို ဘီဘီစီ၄ကေန ေန႕လယ္၂နာရီနဲ႕ ညေန၇နာရီမွာလာတဲ့ အာခ်ာနားေထာင္မယ္။ အခ်င္းခ်င္း Women’s hour ကို ေန႕လယ္ခင္း လက္ဘက္ရည္ေလးေသာက္ၿပီး ေဆြးေႏြးၾကမယ္ ဆိုၿပီး ထင္သာျမင္သာမဟုတ္ေပမယ့္ အခုိင္အမာရွိေနတဲ့ ယဥ္ေက်းမွႈကို share လုပ္ေနၾကတယ္လို႕ထင္ပါတယ္။ သူတို႕အခ်င္းခ်င္းေတြ႕လိုက္ရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့အာခ်ာအေၾကာင္းျပန္ေျပာရတာနဲ႕ ပရက္ဆင္တာကင္ဆာျဖစ္တဲ႕ အေၾကာင္းေျပာရတာနဲ႕ သူတို႕လူတန္းစားခ်င္းနားလည္တဲ့ ဘာသာစကားနဲ႕ ယဥ္ေက်းမွႈကို ဖလွယ္ၾကပါတယ္။  

 

Celebrity Spokespersons Cannot Just Claim Innocence

(09/20/2008)  (Chang Ping at Southern Metropolis Daily)

[in tralsnation]

After the Sanlu milk powder case broke open, the celebrity spokespersons Deng Jie, the Flower Band, Xue Jianing, Jiang Wenli and others were pilloried by the public.  Their agents, family members and friends pleaded innocence on their behalf.  Some commentators even felt that they were wrongfully blamed.  But the celebrities themselves did not make any public appearances.  I don’t think that they are that innocent and I don’t think that they should be evading the issue.

What is a brand?  Strictly speaking, it is the reputation that a brand accumulates among consumers over a long period of time.  The reforms in China have been happening for only thirty years.  Each year, many brands became big names through advertising, especially with celebrity endorsements.  Since China is such a huge market with few or no regulations, it is easy for celebrities to earn money while being less demanding and rigorous.

Interview with U Win Tin

Interview with U Win Tin—part 1

DVB, 23 September 2008

Khin Maung Soe

http://burmese.dvb.no/news.php?id=5720

(in translation)

 

DVB: I want to know the conditions of your release.  How are you all released?  Are there any strings attached or have you been released unconditionally?

 

UWT: The whole process of the release is conditional.  More conditions are laid down for [releasing] political prisoners.  Other prisoners were released on some conditions.  But since I was not allowed to meet or talk to anyone, I don’t know what these conditions are.

 

But if I have to speak for me, I don’t accept [the conditions they set] on my release.  I came out by protesting [their conditions].  Therefore, I am still wearing prison uniforms even though I am free.  I don’t agree with the way they freed me.  This [freeing me] is not a good sign, and I shouldn’t be optimistic. 

 

May Shin

ဘဘဦးလွဘူး ပို့ေပးထားတဲ့ ေမရွင္ရဲ.သီခ်င္းစီဒီျပန္ေတြ႕လို႕နားေထာင္ေနရင္း အေ၀းေရာက္ ဗမာဘေလာ့ဂါေတြ နားဆင္ႏိုင္ဖို့ရာ ေ၀ဌေပးလိုက္ပါတယ္။  စီဒီကာဘာေပ်ာက္သြားလို့ ေခါင္းစဥ္ေလးေတြ သိရင္ေရးေပးခဲ့ေစလိုပါတယ္။

May Shin_1

Ba Ba U Tin Moe

ဒီေန႕ေတာ့ လူခ်င္းမျမင္ဖူးေပမယ့္ စိတ္ထဲကခင္ေနတဲ့ အမမိုးခ်ိဳသင္းနဲ႕ ညီအမေတြအတြက္ ဘဘဦးတင္မိုး လန္ဒန္လာသြားတုန္းက အေၾကာင္းေလး ဘဘအလြမ္းေျပ လက္ေဆာင္ပါးလိုက္ပါတယ္။

 

အဲဒီတုံးက ၂၀၀၄အကုန္လား၊ ၂၀၀၅အစလား မမွတ္မိေတာ့ပါ။ ေတာ္ေတာ္ေလးေအးတဲ့ အခ်ိန္ဆိုတာပဲ မွတ္မိေတာ့တယ္။ ဘဘက လန္ဒန္မွာေရာက္ေနတယ္ဆိုေတာ့ ဘဘတည္းတဲ့ ဦး၀င္းႏိုင္တို႕အိမ္မွာ ဘဘကို သြားႏွဴတ္ဆက္ၾကတယ္။ ဦး၀င္းႏိုင္ရဲ႕ဇနီးက မုန္႔ဟင္းခါးေတြခ်က္လို႕။ မာယာနဲ႔စႏၵရာက သူ႔အေမနဲ႕အေဖေဘးမွာေဆာ့လို႕။ ဘဘကေတာ့ေနာက္ေဖးက ျခံထဲမွာေဆးလိပ္ေသာက္လို႕။  စကားေတြေျပာၿပီးျပန္ခဲ့ၾကတယ္။

p.s

ေသာၾကာသားကို ဘဘအေၾကာင္းေရးထားတယ္လို႕ ေျပာေတာ့ တံျမက္စည္းလွဲတာပါသလားလို႕ ေမးပါတယ္။

 

ဇာတ္လမ္းက ဒီလိုပါ…..

အိမ္မွာ ဘဘေရာက္ေနတုန္း အေတာ္ပဲဆိုၿပီး ဘဘေျမးကေတာ့ ဒီလူနဲ႕စကားမ်ားတယ္။ ဟိုလူနဲ႕ရန္ျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး တိုင္ေတာ့ ဘဘကခဏစဥ္းစားပါတယ္။ ကြ်န္မစိတ္ထဲမွာ ဘဘေတာ့ ေသာၾကာသားကိုဆူေတာ့မွာပဲဆိုၿပီး ႀကိတ္၀မ္းသာေနတုန္း

မင္းဒီလူေတြနဲ႔ရန္မျဖစ္နဲ႕ကြ။ ဒီလူေတြကို တခ်ိန္က်ရင္ သမိုင္းက တံျမက္စည္းနဲ႕လဲွခ်သြားလိမ့္မယ္တဲ့။

ဆူမယ္လုိ႕ထင္ၿပီးမ်က္ႏွာငယ္ေလးနဲ႕ နားေထာင္ေနတဲ့ ေသာၾကာသားကေတာ့ ၿပံဳးၿဖီးၿဖီးနဲ႕။

U Kyi Mg and U Shin Gyi

ေရွးျဖစ္ေဟာင္း ေအာက္ေမ့့ဖြယ္

 

အဘိုးဦးၾကည္ေမာင္ရဲ႕ဇနီး ဘြားၾကည္ေျပာျပတဲ့ အဘိုးဦးၾကည္ေမာင္နဲ႕ဦးရွင္ႀကီး အေၾကာင္း မိတ္ေဆြေတြဖတ္ရေအာင္ ျပန္ေဖာက္သည္ခ် လိုက္ပါတယ္။

 

အဘိုးဦးၾကည္ေမာင္က အေနာက္ေတာင္တိုင္းမွာတိုင္းမွဴးျဖစ္တုန္း မိန္းမလွကြ်န္္းကို စစ္သေဘၤာနဲ႕သြားၾကည့္ပါသတဲ့။ အဲဒီတုန္းကေမာ္တင္တုိ႕လိုေနရာမ်ိဳးကို တပ္မပါဘဲ သြားလည္လို႕မရေအာင္ မေအးတဲ့ကာလပါတဲ့။

 

Life in London

လန္ဒန္အေတြ႕အႀကံဳကို အားရင္အားသလို စိတ္ကူးေပၚရင္ေပၚသလို ဒီမွာေရးပါ့မယ္။ စာရင္းဇယားေတြ မရွာႏိုင္လို႕ ေခါင္းထဲမွာရွိတဲ့ဂဏန္းေတြကိုပဲ သုံးပါ့မယ္။ ကိန္းဂဏန္းေတြ ကိုးကားခ်င္ရင္ေတာ့ ၀ီကီတို႕အစိုးရဌာန၀က္ဘ္ေတြမွာ ၾကည့္ၾကပါလို႕။

 

 ယူေကလို႕ေခၚတဲ့ အဂၤလန္၊ ေျမာက္အိုင္ယာလန္၊ ေ၀လနယ္နဲ႕ စေကာ့တလန္အားလုံးေပါင္းထားတဲ့ ကြ်န္းႏိုင္ငံေလးမွာရွိတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားအမ်ားဆုံးဟာ လန္ဒန္မွာ ေနထို္င္ပါတယ္။ အျဖဴသုံးေယာက္ဆို အိႏၵိယႏိုင္ငံသားတို႕ ကင္ညာႏိုင္ငံသားတို႕ ဗမာတို႕စသျဖင့္ ethnic minority ၁ေယာက္ရွိပါတယ္။ ၃အခ်ိဳး၁နီးနီး ရွိပါတယ္။ လန္ဒန္မွာေနတဲ့လူဦးေရရဲ႕ ၃၀ရာခိုင္ႏွဴန္းေလာက္ကို ယူႏိုက္တက္ကင္းဒမ္း အျပင္မွာေမြးပါတယ္။

Social integration

ကိုယ့္အစုနဲ႕ကိုယ္ေနၾကေတာ့ ပင္မယဥ္ေက်းမွႈ ဒါမွမဟုတ္ အဓိကလႊမ္းမိုးတဲ့ ယဥ္ေက်းမွႈထဲ အုပ္စုငယ္ေလးေတြဟာ ၀င္ပါျခင္း၊ ၀င္ပါလိုျခင္း၊ အဲဒီယဥ္ေက်းမွႈႀကီး စည္ပင္ဖြံ႕ၿဖိဳးေအာင္ ၀ိုင္း၀န္းလုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ား မရွိပါဘူး။ Social integration လို႕ေခၚတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲ အတူတကြ ၀င္ေရာက္ေနထိုင္ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွႈနဲ႔ အဲဒီလိုလုပ္ရတာကို ႏွစ္သက္ေက်နပ္မွႈေတြကို ကိုယ့္အစုနဲ႕ကိုယ္သီးျခားေနထိုင္သူေတြ ရယူလိုစိတ္မရွိၾကပါဘူး။

 

ဥပမာေပးရရင္ ၿဗိတိန္ေရာက္ ပါကစ္စတန္နီ (စ ပါဒ္ဆင့္ရွာမေတြ႕လို႕ ဒီလိုေပါင္းလိုက္ရပါတယ္) တခ်ိဳ႕ဟာ သူတို႕ဓေလ့ သူတို႕ယဥ္ေက်းမွႈနဲ႕ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာတရားေတြကို စြဲစြဲၿမဲၿမဲဆုပ္ကိုင္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ၿဗိတိသွ်ယဥ္ေက်းမွႈနဲ႔ သဟဇာတမျဖစ္တဲ့အျပင္ ဖီလာဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့ ဓေလ့ေတြကိုလဲ ဘယ္ေလာက္ပဲအေနၾကာၾကာ သူတို႕ကိုယ္တိုင္ေရာ၊ သားသမီးေတြကိုပါ ဆက္က်င့္သုံးေစပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ အခုတေလာ အစိုးရအာရုံစိုက္စရာျဖစ္လာတဲ့ ဓေလ့တခုက Honour killing လို႕ေခၚတဲ့ မိသားစုကို အရွက္ရေစတယ္ဆိုၿပီး စီစဥ္ေပးထားတဲ့ လက္ထပ္မွႈ (arranged marriage) ကို ဖ်က္ဖို႕ႀကိဳးစားတဲ့သမီး၊ ေယာက်္ားနဲ႔ကြာဖို႕ႀကိဳးစားတဲ့မိန္းမကို သတ္ပစ္တဲ့အမွႈေတြပါပဲ။

 

quote of the day

ဘယ္ဘေလာ့ဂ္မွာ ေတြ႕မွန္းမမွတ္မိေတာ့ပါ။ ႀကိဳက္လြန္းလို႕ျပန္ေ၀ငွလိုက္ပါတယ္။

 

ဂရုဏာႏွင့္မယွဥ္ေသာ ပညာသည္ခက္ထန္၏။ ပညာမပါေသာ ေစတနာ၊ သဒၶါသည္ လိုရာမေရာက္ လမ္းလြဲတတ္၏၊

Sweetest dream ever

 

ဇီဇ၀ါတေယာက္ ဆင္းရဲမြဲေတမွႈကို ဘယ္လိုတိုက္ဖ်က္မလဲဆိုတဲ့ ေဟာေျပာပြဲတခုကို သြားပါတယ္။ စီးလာတဲ့ နံပါတ္ ၁၈၈ ဘတ္စကားက ထရက္ဖစ္မိေနလို႕ ၁၀မိနစ္ေလာက္ ေနာက္က်ၿပီးမွ ခန္းမထဲေရာက္ပါတယ္။ ေရွ႕ဆုံးမွာက်န္ေနတဲ့ တခုံတည္းေသာ ထုိင္ခုံမွာထိုင္လိုက္ရင္း ေဘးဘီကိုၾကည့္မိေတာ့ ညာဘက္ေဘးမွာ ထိုင္ေနတဲ့ Warren Buffet ကိုေတြ႕ေတာ့ အိမ္မက္မ်ားမက္ေနသလားလို႕ေတာင္ ထင္မိေသးရဲ႕။ 

 

စကားေျပာတဲ့ Jeffrey Sachs က ေမးခ်င္တာေမးပါလို႕ေျပာေတာ့ ဇီဇ၀ါက လက္ေထာင္လိုက္တယ္။ ဗမာျပည္ရဲ႕ ျပသနာကိုေရာ ဘယ္လိုေျဖရွင္းႏိုင္မယ္ ထင္သလဲလို႕ေမးေတာ့ Sachs က ေခါင္းကိုႏွစ္ခ်က္သုံးခ်က္ ကုတ္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ မ်က္မွန္ကို ပင့္တင္ရင္း I’m sorry လုိ႕အစခ်ီၿပီး ဗမာျပည္ရဲ႕ျပသနာကို ေျဖရွင္းဖို႕ တိတိပပနည္းလမ္းတခုမွမရွိပါဘူး။ သူအၾကံေပးရတဲ့ ကိုဖီ့ကိုလည္း ဒီလုိပဲေျပာခဲ့တယ္တဲ့။ ဇီဇ၀ါတေယာက္ အားကိုးတၾကီးေမးမိပါတယ္။ I’m sorry ၾကားရတာပဲအဖတ္တင္တယ္။

 

ပြဲၿပီးေတာ့ Warren Buffet က မင္းကဗမာျပည္ကလားလို႕ေမးေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္ ျပန္ေျဖရင္း သူကဗမာျပည္အေၾကာင္းေတြေမး၊ ကိုယ္ကျပန္ေျဖနဲ႕ ၁၀မိနစ္ေလာက္ ၾကာသြားတယ္။ သူကရုတ္တရက္ ငါဗမာျပည္အတြက္ တခုခုလုပ္ေပးခ်င္တယ္။ ေငြလည္းလွဴခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ထူးဆန္းတဲ့နည္းလမ္းတခုခုနဲ႕ လွဴခ်င္တယ္။ မင္းမွာစိတ္ကူးရွိလားလို႕ေမးပါတယ္။

 

Guy Fawkes Day

ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က ပို႕ကို recycle လုပ္လိုက္ပါတယ္။

ႏို၀င္ဘာ ၅ရက္ေန႕ဟာ ယူေကမွာ Guy Fawkes Day ပါ။ ၁၆၀၆မွာ ကက္သလစ္ေတြက ပရုိစတက္တင့္ဘာသာ၀င္ ဘုရင္နဲ႕ပါလီမန္ထဲက ၀န္ၾကီးေတြကို သတ္ဖို႕ ပါလီမန္ေအာက္မွာ ယမ္းေတြကိုစည္ေတြထဲထည့္ၿပီး ပါလီမန္တခုလုံးကို ေဖာက္ခဲြဖို႕ လုပ္ပါတယ္။ ၾကံစည္သူေတြထဲက တေယာက္က ပါလီမန္ထဲကသူ႕မိတ္ေဆြကုိ ေရွာင္ေနဖုိ႕ စာေပးရာကေန အဲဒီစာကို ဘုရင့္ဘက္ေတာ္သားေတြမိသြားၿပီး Guy Fawkes တို႕အၾကံအစည္ေတြပ်က္သြားပါတယ္။

 

ဒါေပမယ့္ ဘုရင္ကိုေဖာက္ခြဲသတ္ျဖတ္ဖို႕ဆိုတဲ့ အၾကံဆန္းကို သေဘာက်လို႕ ေနာင္လာေနာက္သားမ်ားက Guy Fawkes Day ဆိုၿပီး ႏို၀င္ဘာ၅ရက္ေရာက္တိုင္း မီးရွဴးမီးပန္းေတြေဖာက္၊ သူတို႕သေဘာမက်တဲ့ ဘုရင္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႕ တျခားနာမည္ၾကီးေတြရဲ႕အရုပ္ေတြကို မီးရွိႈ႔ၾကပါတယ္။ ဒီႏွစ္ေတာ့ ဘီဘီစီက အခုတေလာ ရိုင္းတယ္ဆိုၿပီး ရွႈတ္ခ်ခံေနရ၊ အလုပ္ကျဖဳတ္ထားခံရေနရတဲ့ လူရႊင္ေတာ္ ႏွစ္ေယာက္ရုပ္ကို မီးရွိဴ႕မယ္လို႕သိရပါတယ္။

 

ဒီႏွစ္ေတာ့ တခ်ိဳ႕က ၿဗိတိသွ်ေနရွင္နယ္ပါတီရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ Nick Griffin ရဲ႕ရုပ္ထု (effigy) ကို မီးရွႈိ႕ၾကသတဲ့။

 

 

inflation

 

Year	2007	2008
Chicken	£1.96	£3.50
Bacon	£1.48	£2.58
Sausages	£1.36	£1.98
Mince	£1.27	£2.02
Bread	48p	67p
Lettuce	65p	67p
Potatoes	£1.95	£1.90
Milk	£1.68	£2.12

ကုန္ေစ်းႏွဴန္းတက္ပုံမ်ား ေၾကာက္ခမန္းလိလိ……

 

(source: http://business.timesonline.co.uk/tol/business/economics/article5096373.ece

6 November 2008)

 

 

 

 

 

 

Injustice has been done (yet again)

မ်ိဳးဆက္တခုကို အႏွစ္၂၀လို႕သတ္မွတ္ေလ့ရွိတယ္။ လုိခ်င္တဲ့အနာဂတ္အတြက္ မ်ိဳးဆက္ေပါင္းဘယ္ႏွစ္ဆက္ ေပးဆပ္မွရမွာလဲ။ ရင္နာလိုက္ပါဘိ။ ခံျပင္းလိုက္ပါဘိ။

Guardian article on Burma

badly-written, poorly researched, and simply despicable.  Write a comment in Guardian if you can.

Comments (37)

• Cathy Scott-Clark & Adrian Levy
• guardian.co.uk, Tuesday November 11 2008 00.01 GMT
• The Guardian, Tuesday November 11 2008
• Article history

A Myanmar activist at a march in New Delhi to mark Aung San Suu Kyi’s 63rd birthday Photograph: Gurinder Osan/AP

Aung San Suu Kyi, the pro-democracy activist and leader of the National League for Democracy (NLD) in Burma, is the world’s most famous political prisoner. She has spent the best part of the past 20 years under house arrest, detained by the military dictatorship she opposes. Her current imprisonment began in May 2003, when her convoy was attacked and 70 of her supporters killed by a militia of government-sponsored thugs known darkly as the Masters of Force. She has been confined to her Rangoon home ever since.

media and self-censorship

တိုင္းျပည္၏စတုတၳမဏိဳင္ႏွင့္ Self-censorship

 

မင္းတုန္းမင္းႀကီးက ငါ့မေကာင္းရင္ငါ့ကိုေရးလို႕ဆိုေတာ့ အဲဒီေခတ္က မမွန္တာလုပ္ရင္ ဘုရင္ကို အေရးယူႏိုင္မယ္ခုံရုံးေတြ၊ ဘက္မလိုက္စုံစမ္းမွႈေကာ္မရွင္ေတြ စသျဖင့္ မရွိေသးဘူးလားလို႕ ေမးစရာရွိပါတယ္။

 

တရားစီရင္ေရး၊ ဥပေဒျပဳေရးနဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုၿပီး တခုကိုတခု ေစာင့္ၾကည့္ေနရမယ့္ မဏိဳင္သုံးခု တိုင္းျပည္တိုင္းမွာလိုအပ္ပါတယ္။ ဒီသုံးခုက တခုနဲ႕တခု အမွီအခိုကင္းၿပီး သီးသန္႕စီရပ္တည္ႏိုင္ရပါမယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက တရားစီရင္ေရးကို လႊမ္းမိုးလို႕မရသလို၊ ဥပေဒျပဳေရးကလည္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ၀င္စြက္လို႕မရပါဘူး။ တရားမွ်တၿပီး လြတ္လပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕အခြင့္အေရးကို ကာကြယ္ဖို႕နဲ႕ တိုင္းျပည္ကိုစနစ္တက် တည္ေထာင္ေမာင္းႏွင္ဖို႕ ဒီသုံးခုက အခရာက်ပါတယ္။

Way out?

ေနရာကား ကမ္းနားၿမိဳ႕ေလးတၿမိဳ႕။

သရုပ္ေဆာင္ကား ရာဇ၀တ္အုပ္ ဦးဘ။

 

ဦးဘတေယာက္ ကမ္းနားၿမိဳ႕ေလးကို ေျပာင္းလာခါစ။ ကမ္းနားတေလ်ာက္ ညေနခင္းလမ္းေလွ်ာက္ထြက္တုန္း မိန္းမရြယ္တေယာက္ ႏွဳတ္ခမ္းနီနဲ႕ မ်က္ႏွာေခ်နဲ႕ ကပ္လာၿပီး အကိုၾကီးတေယာက္ထဲလားလို႕ေမး။ ေဘးဘီၾကည့္လိုက္ေတာ့ အတြဲ ၄၊ ၅ တြဲေတြ႕။ မဟုတ္ပါဘူး။ လမ္းေလွ်ာက္ေနတာပါလို႕ အိုးနင္းခြက္နင္းေျဖေတာ့ ေၾသာ္ဧည့္သည္ကိုး လို႕ ဆိုၿပီး ဆက္ေလွ်ာက္သြား။

 

ဦးဘတေယာက္ ေနာက္ေန႕ကမ္းနားကိုျပန္လာၿပီး နတ္သမီး၅ေယာက္နဲ႕ နတ္ထိန္း၁ေယာက္ကို စခန္းကိုဖမ္းလာ။ ဒီလူေတြကို ျပစ္ဒဏ္ေပးရင္ ဒဏ္ေငြက ၅က်ပ္ပဲ၊ ဘာမွမထူးဘူး။ အလုပ္အကိုင္ေလးဘာေလး ရွာေပးရမယ္ဆိုၿပီး ဆန္စက္က ကူလီေခါင္း ဖိုးတုတ္ကိုေခၚခိုင္း။

New curriculum for a new school

 ႏွလုံးသားနဲ ့ေရးတဲ့စာ

 

စိတ္ကူးထဲမွာ လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္တခုရွိပါတယ္။ ႏွစ္နဲ့ခ်ီေနပါၿပီ။ စိတ္ကူးကေန လက္ေတြ ့ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ဖို႔ရာ မအားေသးတာေၾကာင့္ မလုပ္ျဖစ္ေသးပါဘူး။ ဒီေန ့ေတာ့ အားအား မအားအား စထားတာေကာင္းတယ္ဆိုၿပီး စလုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္သစ္ေရာက္ခါနီးတိုင္း ႀကံဳရတဲ့ တုန္လွႈပ္မွဳလို့ ဆိုခ်င္ဆို။

 

အဲဒါကေတာ့ ကိုယ္ေက်ာင္းတေက်ာင္း ေထာင္မယ္ဆိုရင္ အတန္းလိုက္ ဘာေတြသင္မလဲဆိုၿပီး သင္ရုိးညႊန္းတမ္း ဆြဲတာပါ။ ေခါင္းတလုံးထဲလုပ္တာနဲ႔ စာရင္ ေခါင္းေပါင္းမ်ားစြာနဲ့ လုပ္ရင္ ပိုၿပီး အရာေရာက္မွာမို႕ ကုိယ္စိတ္၀င္စားတဲ့ ဘာသာရပ္နဲ႕ အေၾကာင္းအရာကို ေရးသားခ်င္ရင္ zizawamhwe@gmail.com ကိုအီးေမးပို့ၿပီး ကိုယ္လုပ္ႏိုင္မဲ့ အပိုင္းကို ေျပာေစလိုပါတယ္။ ဆက္သြယ္သင့္တဲ့လူေတြကို ဆက္သြယ္ႏိုင္မဲ့ လိပ္စာကိုလည္း ေပးေစခ်င္ပါတယ္။

 

Human Rights Day

အခုတေလာ စဥ္းစားျဖစ္တာက ရွင္ခြင့္နဲ ့ေသခြင့္ပါ။  ဒီေန ့လည္း သတင္းစာေတြမွာ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ေ၀ဒနာ ခံစားေနရသူမ်ား၊ ဒါမွမဟုတ္ ေရာဂါေၾကာင့္ မူလက်န္းမာေရး အေျခအေန ျပန္မရႏိုင္လို ့ ခံစားမွႈေတြ ခ်ဳပ္ၿငိမ္းပစ္ခ်င္တဲ့၊ ကိုယ့္ကိုကုိယ္ေသေၾကာင္း ၾကံစည္ခ်င္တဲ့  လူေတြအတြက္ ဆြစ္ဇာလန္က ေဆးခန္းတခုမွာ ဆရာတေယာက္ကို ဘယ္လိုဘယ္ပုံ  ေသေစသလဲဆိုတာနဲ့ ့အဲဒီဆရာက ဘယ္လိုဘယ္ပုံ ေသဖို ့ ျပင္ဆင္ သလဲဆိုတာကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ (အင္ဒီပန့္ဒန့္မွာ ပါတာကို ဖတ္ခ်င္ရင္ http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-wellbeing/health-news/mary-ewert-why-i-want-the-world-to-see-my-husband-die-1059442.html)

 

တိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ right to self-determination လို ့ေခၚတဲ့ ကိုယ္တိုင္၊ ကိုယ္ပိုင္ ဆုံးျဖတ္္ခြင့္ဆိုတဲ့ အခြင့္အေရးကို ေသတဲ့အခ်ိန္အထိ အရယူသြားၾကတဲ့ လူေတြတစထက္ တစ မ်ားလာပါၿပီ။ ကိုယ့္ကိုကိုယ္အဆုံးစီရင္ခဲ့တဲ့ ဒီဆရာမွာ ေမာ္တာနယူရြန္ေရာဂါေတြ့ ၿပီး ဆရာ၀န္ေတြက ၂ႏွစ္ကေန ၅ႏွစ္အထိပဲ အသက္ရွင္ ေနႏိုင္မယ္လို ့ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရာဂါက ထင္တာထက္ပိုၿပီး ဆိုးလာလို ့ေရာဂါေတြ ့ၿပီး လပိုင္းအတြင္းမွာပဲ လမ္းမေလွ်ာက္ႏိုင္တာတို ့ဘာတို ့ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီေရာဂါဟာ ခႏၶာကိုယ္ၾကြက္သား ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ ေမာ္တာနယူရြန္ေတြ ပ်က္စီးၿပီး ၾကြက္သားေတြ အားနည္းလာတာ၊ ခႏၶာကိုယ္ အစိတ္အပိုင္းေတြလွႈပ္ရွားလို့မရေတာ့တာက အစ အသက္ရွႈက်ပ္လာတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

mince pie

ၿဗိတိသွ်လူမ်ိဳးက အစြဲအလမ္းႀကီးတယ္လို ့ေျပာရင္ အနည္းနဲ ့အမ်ား မွန္မယ္ထင္ပါတယ္။ ကြ်န္မဒီႏိုင္ငံေရာက္ခါစက ခရစ္စမတ္နားနီးေတာ့ သူငယ္ခ်င္းေတြက mince pie စားမလားေမးေတာ့ အဲဒါဘာလဲ။ မစားဖူးဘူးလို ့ျပန္ေျဖေတာ့ ဟာဒါခရစ္စမတ္ရာသီမွာ စားရတာ၊ ဒီရာသီမွာ ဒီအစာစားရတယ္တဲ့။ ဗမာျပည္မွာဆို သႀကၤန္မွာ မုန့္လုံးေရေပၚ စားသလိုေနမွာေပါ့။

 

အဲဒီသူငယ္ခ်င္းကပဲ အဲဒီႏွစ္ကစၿပီး mince pie ပါတီလုပ္ပါတယ္။ ဒို ့တေတြ အစဥ္အလာတခုလုပ္တာေပါ့။ ႏွစ္တိုင္းခရစ္စမတ္မေရာက္ခင္ သူငယ္ခ်င္းေတြစုၿပီး mince pie စားၾကမယ္တဲ့။

 

Burmese in England

အဂၤလန္ေရာက္ဗမာမ်ား-၁

 

လန္ဒန္မွာ ၅ႏွစ္ေနခဲ့တဲ့ အေတြ ့အႀကံဳေပၚ အေျခခံၿပီး ဒီေဆာင္းပါးကို ေရးပါတယ္။

 

၁၉၆၂ခုႏွစ္ဦးေန၀င္းတက္ၿပီး ၁၉၆၇တ၀ိုက္ေလာက္မွာ ဗမာျပည္၊ အထူးသျဖင့္ ၿမိဳ့ႀကီး ေတြက အင္ဂလိုဗမာကျပားေတြ၊ တရုတ္ေတြ၊ ကုလားေတြက ႏိုင္ငံျခားကို အလွ်ိလွ်ိ ထြက္ကုန္ၾကပါတယ္။ သူတို့ရဲ့လုပ္ငန္းေတြ၊ စီးပြားေရးေတြကို ျပည္သူပိုင္ သိမ္းတာက တေၾကာင္း၊ လုပ္ငန္းအသစ္ေတြကို  ဦးႏုေခတ္ကတည္းက တိုင္းရင္းသားေတြကိုသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးတာကတေၾကာင္း၊ ပညာေရးမွာလည္း ေဆးတကၠသိုလ္တို့ စက္မွႈတို့ ကို  ႏိုင္ငံျခားသားကတ္ FRC ကိုင္ထားသူေတြရဲ ့သားသမီးေတြကို ေပးမတက္ေတာ့တာက တေၾကာင္း၊ တျခားလူမွႈေရးခြဲျခားဆက္ဆံခံရမွႈေတြေၾကာင့္ သူတို့တေတြ ျပည္ပကိုထြက္ လာၾကျခင္းပါ။

 

Burmese in England-2

အဂၤလန္ေရာက္ ဗမာမ်ား-၂

 

မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။ သူ႔အေဖက ဗမာ၊ အေမက အဂၤလိပ္ပါ။ ၁၉၇၀တ၀ိုက္မွာ ေမြးတဲ့သူ႔ကို အေဖကဗမာစကားလုံး၀မသင္ေပးပါဘူး။ ဗမာျပည္အဖိုးအဖြားေတြဆီ သြားလည္မွ ဗမာစကားၾကားရပါသတဲ့။ ဘာျဖစ္လို႔ သူ႔ကိုဗမာစကားမသင္ေပးရတာလဲလို႔ အေဖကိုေမးေတာ့ ဘာသာစကားႏွစ္ခုနဲ႔ ကေလးရွႈပ္ၿပီး ဥာဏ္ရည္တိုးတက္ သင့္သေလာက္ မတိုးတက္မွာစိုးလို႔ ဆိုၿပီးေျဖပါသတဲ့။

 

A weekend with Darwin

မေန႔က ၀တုတ္ရယ္၊ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ရယ္နဲ႔ ဒါ၀င္ရဲ႔ Big Idea, Big Exhibition ကို သဘာ၀သမိုင္းျပတိုက္မွာ သြားၾကည့္ပါတယ္။ ၾကည့္ေနတုန္းေပၚလာတဲ့ အေတြးေတြဒီမွာ ခ်ေရးျဖစ္ပါတယ္။

 

ဒါ၀င္ဟာ သူ႔ရဲ႔ The Origin of Species ဆိုတဲ့ကမၻာကို ကိုင္လွႈပ္လိုက္တဲ့ စာအုပ္ကို ေတာ္ေတာ္နဲ႔ မထုတ္ပါဘူး။ ၁၈၃၁ခုႏွစ္ သူ၂၂ႏွစ္သား အရြယ္မွာ HMS Beagle သေဘာၤနဲ႔ ၅ႏွစ္ၾကာ အေကာင္ေပါင္းမ်ားစြာ၊ အပင္ေပါင္းမ်ားစြာကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ ကမၻာပတ္ခရီးႀကီး ၿပီးလို့ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ေက်ာ္ၾကာမွ ဒီစာအုပ္ကိုထုတ္တာပါ။ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျပင္လိုက္၊ စိတ္ခ်ယုံၾကည္ရတဲ့ မိတ္ေဆြပညာရွင္ေတြကို တိုင္ပင္လိုက္လုပ္ၿပီးမွ ေနာက္ဆုံး Wallace ဆိုတဲ့ ပညာရွင္က သူ႔မွာလဲ ဒါ၀င့္လို Evolution သီအိုရီတခုရွိတယ္ဆိုတာ သူ႔ကိုစာေရးအေၾကာင္းၾကားေတာ့မွ သူအႏွစ္ႏွစ္အလလ စဥ္းစားေတြးေခၚထားရတာ သူမ်ားက ဦးသြားေတာ့မယ္လို႔ စိုးရိမ္ၿပီး စာအုပ္ထုတ္လိုက္ပါေတာ့တယ္။

 

London blizzard

ပြဲႀကီးပြဲေကာင္းလြတ္သြားတဲ့ မႏုသြဲ ့ၾကည့္ဖို ့

  deserted park

 

 

 

 

 

 

 

 

 

snowman waiting for his friend…

 

 

 

 

 

 

 

 

hope she turns up soon.  otherwise,…….

 

 

frozen beauty…

 

 

abandoned (by the council) town…

 

 

 

 

 

leave the gate ajar, will you?

Bogyoke’s 94th birthday

 

 

 

 

 

 

 

 

ဓာတ္ပုံမူပိုင္ခြင့္ကို ရွာမရသျဖင့္ credit မေပးႏိုင္သည္ကို ေတာင္းပန္ပါသည္။

လုပ္ၾကံမခံရခင္ ၆ရက္အလို ဇူလိုင္ ၁၃ရက္ေန႔က ၿမိဳ႔ေတာ္ခန္းမမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းေျပာသြားတဲ့ ေနာက္ဆုံးမိန္႔ခြန္းထဲက တခ်ိဳ႔အပိုဒ္ေတြကို ၉၄ႏွစ္ေျမာက္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေမြးေန႔ အမွတ္တရအျဖစ္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

 

 

“တိုင္းျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္ [ေဖာ္ေဆာင္ရတာဟာ] အိမ္ေဟာင္းကို တည္ရုံ အလုပ္မဟုတ္ဘဲနဲ႔ တခုလုံး ဖ်က္ဆီးၿပီးတဲ့ေနာက္ အဲဒီပ်က္သြားတဲ့ ေနရာမွာ ထပ္ၿပီး အိမ္အသစ္ေဆာက္တာနဲ႔ တူပါတယ္။ ………

Literary movement in Burmese blogosphere

ဘေလာ့စာေပလွႈပ္ရွားမွႈ

 

ဗမာေတြၾကားက ဘေလာ့စာေပ လွႈပ္ရွားမွႈကို ၾကည့္ရတာ အားရစရာႀကီးပါ။ ကိုယ္တိုင္ တခါတေလ အားတဲ့အခါ စာေလးေရးလိုက္၊ သူမ်ားေတြေရးတာ လက္လွမ္းမီသေလာက္ လိုက္ဖတ္လိုက္နဲ႔  ေပ်ာ္စရာႀကီးပါ။ ကိုယ့္စာအခိုးခံရသူေတြအတြက္ေတာ့ စိတ္ညစ္စရာလဲ ပါမွာေပါ့။

 

ဘေလာ့စာေပယဥ္ေက်းမွႈထဲမွာ ဒီလိုေပ်ာ္ေပ်ာ္ႀကီးကူးေနတုန္း ဘေလာ့ဂါေတြကို စုစည္းပ့ံပိုး ဦးေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အဖြဲဲ႔တဖြဲဲ႔  လိုေနမလားလို႔  စဥ္းစားမိပါတယ္။ ဘေလာ့ဂါ society ရယ္လို႔  ေထာင္ထားတာၾကားဖူးပါတယ္။ အဖြဲ႔၀င္တခ်ိဳ႔  ျပသနာျဖစ္ၾကတာလဲ နားစြန္နားဖ်ား ၾကားမိပါတယ္။ အခု ဘာေတြလုပ္ေနသလဲဆိုတာေတာ့ မေလ့လာမိပါဘူး။ အဲဒီအဖြဲဲ႔ရဲဲ႔    ဘေလာ့ဂါေတြအၾကား ၾသဇာလႊမ္းမိုးမွႈကိုလဲ မစုံစမ္းၾကည့္မိပါဘူး။

Superorganisms

 ဇီ၀ေဗဒေက်ာင္းသားဘ၀အလြမ္းေျပ…..

 ဒီေန႔ေအာက္ကေဆာင္းပါးေလးကို ဖတ္ၿပီးေကာလိပ္မွာတုန္းက ပုရြက္ဆိတ္ေတြနဲ ့လက္ေတြ႔ လုပ္ခဲ့တာကို သတိရ မိတယ္။  တတိယႏွစ္မွာ Animal behaviour ဆိုတဲ့ ဇီ၀ေဗဒဌာနက အတန္းကို ယူခဲ့တယ္။ အတန္းမွာလူကနည္းေတာ့ ဒုတိယ semester မွာ ဆရာမက ေက်ာင္းသား တေယာက္ခ်င္းစီကို ကိုယ္ပိုင္ ပေရာဂ်က္ တခုစီေရးၿပီးလုပ္ခိုင္းတယ္။  

Angels

ကာတြန္းေတြက ေျပာတဲ့ဗမာ့သမိုင္း

 နားနဲ႔မနာ ဖ၀ါးနဲ႔နာလို႔ အစဥ္အလာအရ ႀကိဳေျပာပါရေစ။    

ျပည့္တန္ဆာေတြကို ၁၉၄၀အလြန္ႏွစ္ေတြမွာ နတ္သမီးရယ္လို႔လဲ ေခၚေနပါၿပီ။ ‘ျပည့္တန္ဆာ’ ဆိုတဲ့ အေခၚအေ၀ၚေလာက္ေတာ့ မခန္႔ညားဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ဖာ၊ ပျခဳပ္သည္၊ ဇိမ္မယ္ဆိုတဲ့ အသုံးအႏွႈန္းေတြထက္ေတာ့ နားေထာင္ရ အဆင္ ေျပတာေပါ့။ 

International Women’s Day

ပထမဆုံးဗမာ့အမ်ိဳးသမီးတပ္္က အမ်ိဳးသမီးစစ္သားေတြကို ဒီေဆာင္းပါးနဲ႔ ဂုဏ္ျပဳပါတယ္။

 

ဒီေန႔ဟာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားေန႔ျဖစ္ပါတယ္။ မတ္လ၈ရက္ ေရာက္တိုင္း ႏိုင္ငံ တကာမွာ ဒီေန႔ကိုက်င္းပရင္း အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႔ လူမွႈေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေတြ တိုးတက္လာသလား။ ဆုတ္ယုတ္သြားသလား။ အမ်ိဳး သမီးေတြရဲ႔ အေျခခံအခြင့္အေရးေတြကိုေရာ အစုိးရနဲ႔ အဖြဲ႔အစည္းေတြက ကာ ကြယ္ရဲ႔လား။ ျမွင့္တင္ရဲ႔လားဆိုတာ ေဆြးေႏြး ေလ့ရွိပါတယ္။

 

green death

၀ါးနဲ႔ရက္ထားတဲ့ အေခါင္းေတြက သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူေတြအတြက္ ဖက္ရွင္ျဖစ္လာၿပီတဲ့။ ေမြးစကေန ေသတဲ့အထိ green lifestyle က်င့္သုံးခ်င္သူေတြ မ်ားလာတဲ့ သေဘာလား။ တတ္ႏိုင္သူေတြ စိတ္ရူးေပါက္ၿပီး ထြင္ၾကတာလား။

 

ဒို႔ေတြရဲဲ႔ ႏိုင္ငံမွာေတာ့ ဆင္းရဲသားေတြ အေခါင္းစပ္ဖို႔ ေငြမရွိလို႔ ဖ်ာနဲ႔ပတ္ၿပီး ေျမခ်ရတာ၊ သၿဂၤ ိဳလ္ ရတာ ဟုိးအေစာႀကီးကတည္းက…….

Wendy Richard’s wicker coffin. Photograph: Ian West/PA (downloaded from http://www.guardian.co.uk/environment/2009/mar/11/ethical-living-coffins)

ဂါးဒီးယန္းက ေဆာင္းပါးကို ဖတ္ခ်င္ရင္…

 

http://www.guardian.co.uk/environment/ethicallivingblog/2009/mar/10/natural-burial-eco-coffins-death-green

Modern girl

 ရယ္ေစ ေမာေစ….

 

ေငြတာရီမဂၢဇင္း ဒီဇင္ဘာ ၁၉၇၄ 

 ေခတ္သမီးေတြကို ေလွာင္ထားတဲ့ ကာတြန္းေလးပါ။ ၁၉၅၅မွာ ဗကေလး ဆြဲထားတဲ့ ကာတြန္းေလး နဲ႔ ယွဥ္ၾကည့္ပါ။

ဂ်ပန္ေခတ္နဲ႔ ဒုတိယကမၻာစစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ မီးဖိုေခ်ာင္ထဲကေန၊ မိဘအရိပ္ကေန ထြက္ၿပီး အလုပ္ခြင္၀င္တဲ့ ဗမာအမ်ိဳးသမီးေတြ တစထက္တစမ်ားလာပါတယ္။ စားစရာနဲ႔အ၀တ္အထည္ ရွားပါးလြန္းလို႔ ခ်ဳပ္ရိုးေတြမွာ သန္းႀကီးမေတြ တက္တဲ့ အထိ အ၀တ္တထည္ကို မခြ်တ္တမ္း ၀တ္ၾကရတဲ့ေခတ္မွာ အိမ္ေထာင္ ဦးစီး အေဖ တေယာက္ထဲ ရွာတဲ့ပိုက္ဆံကို တအိမ္လုံး ၀ိုင္းစားလို႔ မရေတာ့ပါဘူး။  

အဂၤလိပ္အစိုးရရဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာ ၀င္လုပ္ေနတဲ့ စာေရးစာခ်ီေတြ အစိုးရက ဆင္းမလားကို စစ္ေျပးတဲ့အခါ အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ အိမ္ျပင္ထြက္ၿပီးအလုပ္လုပ္ လာရပါတယ္။ ဂ်ပန္ေခတ္မွာ အတန္းစာတတ္တဲ့ မိန္းကေလးတခ်ိဳ႔ ဂ်ပန္ေတြရဲ႔ ကုန္ရုံေတြမွာ၊ စာသိပ္မတတ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကုန္ကူး တာေတြ လုပ္လာပါတယ္။

လြတ္လပ္ေရးဒီဘက္ေခတ္မွာလည္း အိႏၵိယတိုက္သားေတြ အဂၤလိပ္ေတြ ျပန္သြားလို႔ လစ္လပ္သြားတဲ့ေနရာေတြမွာ ဗမာေယာက္်ားေတြအျပင္ မိန္းမေတြလဲ ၀င္လုပ္ၾကပါတယ္။ မိန္းမေတြရဲ႔ေနရာဟာ တိုင္းျပည္သစ္တည္ေဆာက္တဲ့ ေနရာမွာ ပိုၿပီးထင္သာျမင္သာ ျဖစ္လာပါတယ္။

မိန္းမေတြ အိမ္ေထာင္သားေမြး၊ ေစ်းေရာင္းေစ်း၀ယ္ေလာက္သာ လုပ္ၾကတဲ့ ေခတ္ကေန စားပြဲနဲ႔ ကုလားထိုင္နဲ႔ ရုံးမွာလုပ္လာၾကေတာ့ ေနာက္တဆင့္တက္ၿပီး ဘာေတြမ်ားလုပ္ၾကအုံးမလဲလို႔ ပုရိသအသိုင္းအ၀ိုင္းက စိုးရိမ္ဟန္ရွိပါတယ္။ ရပ္ကြက္ေတြ၊ အသင္းတိုက္ေတြမွာ မိန္းမမ်ား ေဘာလုံးကန္သင့္မကန္သင့္၊ ျခင္းခတ္သင့္မခတ္သင့္၊ မိန္းမမ်ား တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္သင့္မသင့္ စကားရည္ လုပြဲေတြ လုပ္ၾကပါတယ္။ အဆိုနဲ႔ အျငင္း ဘယ္ဘက္က ႏိုင္သြားသလဲဆိုတာ စာဖတ္သူေတြ မွန္းၾကည့္ၾကပါ။ အေျဖကို တရက္တင္ပါ့မယ္။

 

 

 

 

A Window into the past

မွတ္ဖြယ္မွတ္ရာ သူတို႔စာ

 

“သူ႔ကြ်န္ဘ၀က ဦးေဇာ္၀ိတ္သည္ ကမၻာ့အေလးမၿပိဳင္ပြဲတြင္ ပါ၀င္ယွဥ္ႏႊဲရန္ ဂ်ာမနီသို႔ သြားခဲ့သည္။ သို႔သြားစဥ္က ‘ျမန္မာ’ ဆိုသည္ကို ကမၻာကမသိ။ ဦးေဇာ္၀ိတ္ ပါ၀င္ယွဥ္ႏႊဲလိုလွ်င္ အိႏၵိယသားအျဖစ္သာ ပါႏိုင္မည္ဆို၍ ထိုအေလးမၿပိဳင္ပြဲတြင္ ႏိုင္ငံလိုက္ ခ်ီတက္ျပၾကရာ၌ ဦးေဇာ္၀ိတ္သည္ ပန္ခ်ာပီေခါင္းေပါင္းကို ေပါင္း၍ ျမန္မာဇာတ္ကိုျမွပ္ကာ ပါ၀င္ခဲ့ရသည္ဟု သူကိုယ္တိုင္ေျပာျပခဲ့ဖူးသည္။”

 

(ဗိုလ္မွႈးဘရွင္၊ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ လူမွႈေရးဆိုင္ရာ သမိုင္းစာတန္းမ်ား ပုဂံ၊ ရန္ကုန္၊ ၁၉၆၈၊ စာ ၁၁၃)

These days in March…

 မတ္၁၃ကေန၁၆ရက္အထိ ၀မ္းနည္းျခင္းအထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဘေလာ့ရပ္ပါ့မယ္။ 

 

(photo downloaded from: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Black_Ribbon.svg/222px-Black_Ribbon.svg.png)

Is this the time to dump dollar and sterling?

“We have lent huge amounts of money to the United States. Of course we are concerned about the safety of our assets. To be honest, I am a little bit worried and I would like to… call on the United States to honour its word and remain a credible nation and ensure the safety of Chinese assets.”

-Wen Jiabao, the premier of PRC-

“I used to think if there was reincarnation, I’d come back as the President or the Pope. But now I want to come back as the bond market. You can intimidate everybody.”

- James Carville, a senior adviser to former US president Bill Clinton-

အုိဘားမားက အေမရိကန္ စီးပြားေရး နလံျပန္ထူဖို႔ ေဒၚလာႀထီလီယံ ခ်ီၿပီးသုံးမယ္လုိ ့ေျပာတယ္။ မၾကာခင္ သူ႔ဘတ္ဂ်က္ကုိ ကြန္ဂရက္ကုိ တင္တဲ့အခါ ေဒၚလာ ၁.၈ ႀထီလီယံေလာက္သုံးဖို႔ တင္ျပ လိမ့္မယ္လို႔ မွန္းေနၾကတယ္။ ဒီပုိက္ဆံဟာ၂၀၀၇ အေမရိကန္ ဂ်ီဒီပီရဲ႔ ဆယ္ရာခုိင္ႏွႈန္းေက်ာ္ ရွိတယ္။

Daw Kyi Oo

ေဒၚၾကည္ဦးဟာ ငယ္ငယ္ကတည္းက စာေရးဆရာျဖစ္ခ်င္ခဲ့သူပါ။ ကိုးႏွစ္သာ ရွိေသးတဲ့ တတိယတန္း ေက်ာင္းသူ အရြယ္ကတည္းက ဒီဆူဇာေဆးတိုက္က ထုတ္တဲ့ သက္ေစာင့္ မဂၢဇင္းကို ၀တၳဳတိုေလးပို႔ဖူးပါတယ္။ စတုတၳတန္း ေရာက္ေတာ့ ေန႔လယ္ထမင္းစားခ်ိန္မွာ ကစားခြင့္မေပးဘဲ ေခၚၿပီး နင္းႏွိပ္ခိုင္းတဲ့ ဆရာႀကီးကေတာ္ အေၾကာင္း စေနနဂါးနီကို ပို႔ဖူးပါတယ္။ ႏွစ္ပုဒ္လုံး မပါလာဘူးလို႔ ဆရာမႀကီးေရးတဲ့ လက္ေရးစာမူမွာ ဖတ္ဖူးပါတယ္။ ကေလး အရြယ္ကတည္းက မတရားတာကို ငုံ႔မခံဘဲ အေရးတယူေဆာင္ရြက္တတ္တဲ့ စိတ္ရွိတာကို ဒီအျဖစ္မွာ ေတြ႔ႏိုင္ပါတယ္။

 

A poem for all

အဘိုးအဘြားတို႔ရဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးစိတ္ဓာတ္၊ ျပည္သူေတြရဲ႔ အႏိုင္မခံ အရွႈံးမေပးတတ္တဲ့ စိတ္ဓာတ္ကို ေအာက္ေမ့ၿပီး ေတာ္လွန္ေရးေန႔မွာ ဆရာႀကီးမင္းသု၀ဏ္ရဲ႔ ပ်ဥ္းမငုတ္တို ကဗ်ာေလးကို စာဖတ္သူေတြအတြက္ ျပန္ေ၀ငွလိုက္ ပါတယ္။

 

ဆရာႀကီးက ဒီကဗ်ာေလးကို ဘာ့ေၾကာင့္ေရးျဖစ္သလဲဆိုတာကို အခုလို ေရးထားပါတယ္။

Recession and London

ဗမာျပည္က စာဖတ္သူေတြ သိခ်င္မယ္ထင္လို႔  ဒီအက္ေဆးကို ေရးပါတယ္။

 မႏွစ္က ႏွစ္လယ္ပိုင္းေလာက္ကစလို႔ ကမၻာတလႊားစီးပြားေရးက်ဆင္းမွႈဒဏ္ကို တႏိုင္ငံၿပီးတႏိုင္ငံ ခံေနရတာ အားလုံးအသိပါ။ အေမရိကားမွာေနသူေတြကအစ ကြ်န္မတို႔ရဲ႔ ေဒးဒရဲက ကမ္းေျခရြာ ရွမ္းကန္ေလးအဆုံး စီးပြားေရးဆုတ္ကပ္ရဲ႔ ဒဏ္ကို ခံရပါတယ္။

 အေမရိကားမွာ လူေတြအလုပ္ျပဳတ္ၾကတယ္။ ဘဏ္ကိုအိမ္ေပါင္ (mortgage) မေပးႏိုင္လို႔ အိမ္ေတြဆုံးၾကတယ္။ အလုပ္သစ္ေတြ ရွားလာလို႔ ဖယ္ဒရယ္ အစိုးရရဲ႔ အေထာက္အပံ့ေပၚ မွီခိုေန ရတယ္။

English or Chinese?

ေက်ာင္းေတြမွာ အဂၤလိပ္လိုသင္မလား။ တရုတ္လိုသင္မလား အျငင္းပြားေနတဲ့ ေဟာင္ေကာင္ႏိုင္ငံရဲ ့ပညာေရးအေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ။

 HONG KONG’S ENGLISH TEACHING CONUNDRUM

 http://www.hkjournal.org/archive/2009_summer/3.htm

တြဲဖတ္စရာ…

1) ဗမာ့ပညာတတ္မ်ား ႏွင့္ စင္ဒရဲလားအတြက္ ဖိနပ္တဖက္

2) ရွဳေထာင့္တစံု ရဲ႕ မွတ္ခ်က္စကား

Rangoon/Yangon

ရန္ကုန္…ကြ်န္မတို႔ရဲ႔ရန္ကုန္

 

အခုျမင္ေနရတဲ့ ရန္ကုန္႔ရဲ႔ ၿမိဳု႔သက္တမ္းက တိုတိုေလးပဲရွိပါေသးတယ္။ အဂၤလိပ္ေတြ ေအာက္ျမန္မာႏိုင္ငံကို ၁၈၅၂မွာသိမ္းအၿပီး တႏွစ္အၾကာ ၁၈၅၃မွာ ၿဗိတိသွ်အင္ဂ်င္နီယာ ဖေရဇာ Fraser က ၿမိဳ႔ကို အကြက္ခ်ၿပီး ျပန္ေဆာက္ပါတယ္။

 

Is hope a dangerous thing?

မေန႔က Shawshank Redemption ကိုျပန္ၾကည့္ရင္း Andy ကို  ဗမာဘေလာ္ဂါေတြအျဖစ္ ျမင္ေယာင္လာလို႔ အဲဒီ scene ေလး ေ၀ငွလိုက္ပါတယ္။

Red: “I have no idea to this da[te] what those two Italian ladies were singing about. Truth is, I don’t want to know. Some things are best left unsaid. I’d like to think they were singing about something so beautiful, it can’t be expressed in words, and makes your heart ache because of it. I['ll] tell you, those voices soared higher and farther than anybody in a gray place dares to dream. It was like some beautiful bird flapped into our drab little cage and made those walls dissolve away, and for the briefest of moments, every last man in Shawshank felt free.”  (downloaded from: http://bestuff.com/stuff/the-shawshank-redemption)

Andy: Forget that… there are places in this world that aren’t made out of stone. That there’s something inside… that they can’t get to, that they can’t touch. That’s yours.
Red: What’re you talking about?
Andy: Hope.

Red: Let me tell you something my friend. Hope is a dangerous thing. Hope can drive a man insane.

 

 

A curvy man

ရန္ကုန္ေနာက္ဆက္တြဲကို ဆက္ေရးဖို႔ အားယူေနတုန္း အေဖ့ကို လက္ေဆာင္ေပးဖူးတဲ့ ကာတြန္းေလး တင္ေပးလိုက္ပါတယ္။

တိုက္ဆိုင္မွႈရွိရင္ ခြင့္လႊတ္ပါ၊ ကို၀တုတ္ )

ကာတြန္းဆရာက ေငြၾကည္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဘယ္က ျဖတ္ထားမွန္း မမွတ္ထားလိုက္မိလို႔ credit မေပးႏိုင္တာ ကာတြန္းဆရာခြင့္လႊတ္မယ္ ထင္ပါတယ္။

 

စာဖတ္သူရဲ ့မွတ္ခ်က္-

ကာတြန္းေလး ၾကည့္ၿပီး ၿပံဳးသြားတယ္။ ကာတြန္းဆရာက ေရႊမင္းသား ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်းဇူး

 

No good thing ever dies

 ကြ်န္မေလ ကြ်န္မအေၾကာင္း ေျပာမယ္ ေျပာမယ္နဲ႔  မေျပာျဖစ္ခဲ့ဘူး။ အခုလို ႏွစ္သစ္ႀကီးမွာ ကုိယ့္အေၾကာင္းကုိယ္ေျပာရမွာ တမ်ိဳးႀကီးပဲ။

I’m back

ခရီးက ျပန္ေရာက္ပါၿပီ။ ျမင္ခဲ့၊ ၾကားခဲ့၊ လိမ္ခံခဲ့ရတာေတြ တျဖည္းျဖည္းေရးပါ့မယ္။

scenes of Rangoon-1

စံပယ္နဲ႕စိန္တြဲရင္ လာဘ္ေကာင္းသတဲ့။ ဒါကေတာ့ စိန္ပန္းရြက္ေတြနဲ႕ စံပယ္ေတြတြဲၿပီး ေရာင္းေနတာပါ။

ဒါေပမယ့္ လာဘ္မေကာင္းႏိုင္ရွာေသးတဲ့ ဒီစံပယ္ပန္းေရာင္းတဲ့လူရဲ႕ဘ၀ကိုေရာ ဘာအေဆာင္ေတြ ေပးရပါ့။

Scenes of Rangoon-2

ေက်ာင္းသားသမဂၢအေဆာက္အအုံေဟာင္းေနရာ။ စိန္ပန္းနီေတြသာ စကားေျပာတတ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ကြ်န္မတို႕ေနာက္က ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ရယ္သံ၊ ေၾကြးေၾကာ္သံ၊ စကားရည္လုပြဲကအသံ၊ တို႕ဗမာသီခ်င္းဆိုသံ၊ အာဏာရွင္ေတြကို စိန္ေခၚတဲ့အသံေတြကို လြမ္းတယ္လို႕ ေျပာေလမလား………..

Nargis anniversary

 

Story of a woman who has lost two of her children during cyclone Nargis in May 2008.  She now lives in a small village in Pyinsalu.

They still need our help to rebuild their lives.  To donate or for more information, please email zizawa at zizawa01@gmail.com

MPs’ Expenses Scandal

မေန႕က ေပၚလစီ think tank တခုက ဒါရိုက္တာတေယာက္နဲ႕ စကားေျပာရင္း လာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေလဘာႏိုင္မလား။ ကြန္ဆားဗတစ္ ႏိုင္မလားေမးၾကည့္ေတာ့ သူက ကြန္ဆား ဗတစ္ ႏိုင္မယ္ထင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပတ္ျပတ္သားသားႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး။ လူေတြက ေလဘာကို မုန္းလို႕ protest vote လုပ္ၾကလို႕သာ ႏိုင္မွာတဲ့။

သူကဆက္ၿပီးေတာ့ လူေတြက ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဂၚဒန္ဘေရာင္းကို ပါလီမန္အမတ္ေတြရဲ႕ အသုံးစရိတ္ အရွႈပ္ေတာ္ပုံနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့သာ အမွတ္ရၾကလိမ့္မယ္။ သူေကာင္းတာလုပ္ခဲ့တာကို သတိရၾကမွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ ေျပာပါေသးတယ္။

banana guard

ငွက္ေပ်ာသီးဘူးဆိုတာကို ၾကားဖူးၾကပါသလား။  ငွက္ေပ်ာသီးကို အိတ္ထဲထည့္ယူသြား တဲ့အခါ ထိမိ၊ ထိုးမိၿပီး မည္းသြား၊ ေပ်ာ့ၿပဲၿပဲျဖစ္သြားတာကို မႀကိဳက္တဲ့လူေတြအတြက္ ငွက္ေပ်ာသီးဘူး banana guard ဆိုၿပီး ေစ်းကြက္ထဲမွာ ေရာက္ေနပါၿပီ။ ၄.၉၉ ေပါင္တဲ့။

 

ငွက္ေပ်ာသီးထက္ ၂ဆေလာက္ႀကီးတဲ့ အဲဒီဘူးႀကီးကို သုံးေနသူေတြကိုလဲ တစတစေတြ႕ေနပါၿပီ။ အလုပ္မရွိ ေၾကာင္ေရခ်ိဳးလို႕ဆိုမလား။ တီထြင္ႏိုင္လြန္းသူေတြလို႕ ဆိုမလား။ စူပါမားကတ္မွာ ၁၁ျပားေလာက္ပဲ ေပးရတဲ့ ငွက္ေပ်ာသီးထက္ ဘူးဖိုးက အဆမတန္ပိုႀကီးေနတာေတာ့ အမွန္ပဲ။

(picture downloaded from www.bananaguard.com)

Orphans of Burma’s Cyclone

Dispatches from Channel 4

http://www.channel4.com/programmes/dispatches/video/series-18/episode-1/rising-waters

June 4th movement

ေမလ၂၀ရက္ညနဲ႕ ၂၁မနက္က တီယန္နမန္ရင္ျပင္ေရွ႕ကို ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ေဘဂ်င္းရဲ႕ အထင္ကရေနရာဆိုေတာ့ လာလည္သူေတြ တရုံးရုံးပါပဲ။ ႏိုင္ငံျခားသားကနည္းၿပီး တရုတ္ျပည္ ျပည္နယ္အရပ္ရပ္က ေဒသခံေတြမ်ားပါတယ္။

A bug’s diary

ကြ်န္ေတာ္လား။ ကြ်န္ေတာ္က ၾကမ္းပိုးတေကာင္ေပါ့ဗ်ာ။ မူလေနရပ္ကေတာ့ အိႏိၵယ အမ္ဒါဘတ္ဆိုတဲ့ၿမိဳ႕ေပါ့။

တေန႕။ ကြ်န္ေတာ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေဆးလိပ္သမမ်ားသမဂၢဆိုတဲ့ ေနရာကို လန္ဒန္က လူတခ်ိဳ႕လာလည္တယ္ဗ်။  ကြ်န္ေတာ္က စပ္စုခ်င္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ေနေနက် ကြပ္ပ်စ္ကေနခုန္ၿပီး အမ်ိဳးသမီးတေယာက္ရဲ႕ အိတ္ထဲကို အသာခုန္၀င္လိုက္တယ္ဗ်။

The secret agent

http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/ben_macintyre/article6440365.ece

A short history of Mindon and Henley

အပ်င္းေျပသမိုင္း……

  မႏၱေလးက ရတနာပုံေနျပည္ေတာ္သတင္းစာရဲ႕ မူလမွန္းထားသူ အယ္ဒီတာက အမ်ားသိထားသလို ဖိုးဝဇီရမဟုတ္ပါ။ ဟန္လီ Henley လို႕ေခၚတဲ့ အဂၤလိပ္ပါ။ သူ႕ကို မင္းတုန္းမင္းက ကရင္နီနယ္ အေရးမွာ အဂၤလိပ္နဲ႕ ၾကားဝင္ေစ့စပ္ေပးတာမွာ သေဘာက်ၿပီး ေရႊဖလားခ်ီးျမွင့္ပါတယ္။ သူကလက္ကခံပါဘူး။ ေနာက္ၿပီး ရတနာပုံေနျပည္ေတာ္မွာ ပထမဆုံး ဗမာသတင္းစာထုတ္ဖို႕ ရူပီး၈ဝဝဝ ေပးပါတယ္။ 

 ေမာင္မင္းႀကီးသား ဟန္လီက ဘုရင့္နားမွာေနၿပီး ဘုရင့္သတင္းစာထုတ္ရင္း မေတာ္တာေရးမိရင္ ေခါင္းကိုလက္နဲ႕ ခဏခဏစမ္းေနရတဲ့ အျဖစ္မ်ိဳးေရာက္ေခ်မယ္ဆိုၿပီး ဘုရင္ကို ျငင္းလိုက္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္အစိုးရကို သစၥာေဖာက္သလိုမ်ိဳးျဖစ္ေနမွာက သူ႕အတြက္ ပိုၿပီးစဥ္းစားစရာ ျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အဲဒီလိုမေျပာဘဲ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုၿပီး ရန္ကုန္မွာ သတင္းစာသြားထုတ္ပါတယ္။ ပိုက္ဆံကိုလဲ ယူသြားပါတယ္။ 

 ရန္ကုန္ေရာက္ေတာ့ သံေတာ္ဆင့္ The Herald  နဲ႕ ဗမာ့မိတ္ေဆြမ်ား Friends of Burma  ဆိုၿပီး သတင္းစာႏွစ္ေစာင္ထုတ္ပါတယ္။ သံေတာ္ဆင့္က ဗမာလိုပါ။ ဗမာ့မိတ္ေဆြမ်ားကေတာ့ အဂၤလိပ္လိုပါ။ သူ႕ရုံးခန္းကို ရတနာပုံလို႕ နာမည္ေပးထားပါတယ္။  

ဒီနာမည္နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ဆရာေဇယ်က အဂၤလိပ္လူမ်ိဳးတေယာက္အေနနဲ႕ သူ႕ရုံးခန္းကို ရတနာပုံလို႕ေခၚလိုက္တာ ဗမာမင္းအေပၚမွာရွိတဲ့ သူ႕ရဲ႕သစၥာရွိမွႈကို အတတ္ႏိုင္ဆုံး ျပလိုက္တာပဲလို႕ ဆိုဖူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ကလဲ ရတနာပုံ၊ ဗမာ့မိတ္ေဆြမ်ားဆိုတဲ့ နာမည္ေတြဟာ ဗမာစာဖတ္ပရိသတ္ကို ဝယ္ခ်င္လို႕ ဥာဏ္ဆင္ၿပီး သုံးထားတဲ့ နာမည္ေတြဆိုၿပီးလဲ ေတြးၾကပါတယ္။ 

ေသခ်ာတာကေတာ့ သတင္းစာကို ကုန္ပစၥည္းေၾကာ္ျငာဖို႕၊ ပိုက္ဆံရတဲ့စီးပြားေရး လုပ္ငန္းတခုအျဖစ္နဲ႕သာ သုံးခဲ့ၾကတာပါ။ သတင္းစာကေန အမ်ိဳးသားေရးႏိုင္ငံေရးအတြက္ လွႈံ႕ေဆာ္တာက ၁၉၁၁ သူရိယေပၚလာမွ စပါတယ္။

(ref: U. P. I U Ba Than, ျမန္မာႏိုင္ငံသတင္းစာသမိုင္း)

A new era of censorship

http://online.wsj.com/article/SB124440211524192081.html

Tube strike

လန္ဒန္မွာ ေျမေအာက္ရထား အလုပ္သမားသမဂၢက ၄၈နာရီသပိတ္ေမွာက္ပြဲ စပါေတာ့မယ္။ ဒီေန႕ညေန ၆နာရီ၅၉မိနစ္ကေန ၾကာသပေတးေန႕ ညေန ၆နာရီ၅၉မိနစ္ထိပါ။ ေသာၾကာမနက္မွ ေျမေအာက္ရထားေတြ ပုံမွန္ျပန္ဆြဲမယ္လို႕ ေၾကညာေနပါတယ္။

A site for jobs, scholarships and training programmes

http://cambodiajobs.blogspot.com/2010/10/scholarships.html

Palm Oil and Detergent

မေန႕က စားအုန္းဆီထဲမွာ ဆပ္ျပာမွႈန္႕ေတြေရာၿပီး မခဲေအာင္လုပ္ေနတယ္လို႕ အတည္မျပဳႏိုင္ေသးတဲ့ သတင္းတခုၾကားပါတယ္။ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ သတင္းပါ။ 

Another strike

အခုတေလာ သပိတ္ေမွာက္တာေတြ ဆႏၵျပတာေတြနဲ႕ တခုၿပီးတခုႀကံဳေနရပါတယ္။ ဒီေန႕လဲ ေက်ာင္းမွာ ဆႏၵျပၾကျပန္ပါၿပီ။ ဒီတခါေတာ့ သန္႕ရွင္းေရးဝန္ထမ္းတခ်ိဳ႕ကို လူဝင္မွႈႀကီးၾကပ္ေရး UK Border Agency က ၿပီးခဲ့တဲ့ ေသာၾကာေန႕က ဖမ္းသြားၿပီး ေနရပ္ျပန္ပို႕လိုက္တာကို ေက်ာင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးက ဘာမွဝင္မလုပ္လို႕ပါတဲ့။

 

It’s not too late to rescue Burma from further tragedy

http://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/5557992/Its-not-too-late-to-rescue-Burma-from-further-tragedy.html

A letter to Aunty Suu

အန္တီေရ-

 အန္တီနဲ႕ေတာ့ လူခ်င္းမသိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၈၈တုန္းက ပန္းဆိုးတန္းက်ဴရွင္တခုမွာ လုပ္တဲ့ အန္တီ့ရဲ႕ ေဟာေျပာပြဲကို သြားနားေထာင္ၿပီးကတည္းက စိတ္ထဲမွာ ရင္ႏွီးေနခဲ့တာ ၾကာပါၿပီ။

Saturday musings

I went swimming today, but I shouldn’t really say swimming, because I can’t swim.  I just kicked my legs madly while holding a floating board tight.  I didn’t dare going past the half-way mark, as I couldn’t touch the floor beyond that point.  

Thoughts of lifeguards having to rescue me in that tiny pool prevented me from swimming beyond that point.  I thought watote was embarrassed with my swimming (kicking) style, though he didn’t show it.  He might be bemused all the same.  

Apology from Guardian

In November 2008, I posted a link here to an article on Aung San Suu Kyi published in Guardian newspaper.  The title was ‘Not such a hero after all’.  Then I asked my blog visitors to comment on that article, since it was an unfair attack on Aung San Suu Kyi and based on wrong facts. 

I am now pleased to tell you that Guardian had issued an apology (http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/jun/01/aung-san-suu-kyi-readers-editor) to Aung San Suu Kyi’s lawyer, who filed a complaint on behalf of her family member.  They did not however withdraw the article but changed the title to ‘Can Aung San Suu Kyi lead while captive?.’ 

And the newspaper admitted that the authors made a series of mistakes.  They retracted some of the claims they made in their original article, and the readers’ editor also issued a summary of their decision to apologize.  You can read it here: (http://www.guardian.co.uk/world/2009/jun/01/aung-san-suu-kyi-decision-guardian-readers-editor)

UK Today

ဒီမနက္ သတင္းစာဖတ္ဖတ္ခ်င္း၊ တီဗီဖြင့္ဖြင့္ခ်င္း ေတြ႕ရတဲ့သတင္းက House of Commons မွာ Speaker အသစ္ေရြးၿပီးတဲ့သတင္းပါ။ ၉ႏွစ္ၾကာလုပ္ခဲ့တဲ့ Speaker အေဟာင္းက သုံးခြင့္ရတဲ့ေငြ အလြဲသုံးစားလုပ္မွႈေၾကာင့္ အမတ္ေတြရဲ႕ အယုံအၾကည္မရေတာ့လို႕ ႏုတ္ထြက္သြားပါတယ္။

Saturday musings-2

၁၉၈၃တုန္းက ေပဖူးလႊာမဂၢဇင္းမွာ ၀င္းၿငိမ္းနဲ႕ခင္ႏွင္းယုရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးပါပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ဆရာမႀကီးက သူ႕ရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္လို႕ျဖင့္မဆုံးႏိုင္တယ္ ဆိုတဲ့ ဘုရားကြ်န္ေတြအေၾကာင္းေရးထားတဲ့ ၀တၳဳေနာက္ခံကို ရွင္းျပရင္း “ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူေတာင္းစားကေတာ့ မရွိတာအေကာင္းဆုံးပါပဲ။ မစုအျမင္ေျပာရရင္ ျမန္မာျပည္မွာ သူေတာင္းစားေပါတာ တိုင္းျပည္ ဆင္းရဲလို႕ မဟုတ္ပါဘူး။ လူေတြရက္ေရာလြန္းလို႕ပါ။ လြယ္လြယ္ရလို႕ ေတာင္းစားေနၾကတာပဲ။ ေရသာခုိၾကလြန္းတာပဲ။”

Reality Check

ေအာက္ပါေမးခြန္းမ်ားကို ေျဖၾကည့္ပါ။ Yes ဟုေျဖတိုင္း ၁မွတ္ေပးပါ။

Marga Party

ရန္ကုန္ေလဆိပ္ကေန သိၾကားမင္းရုပ္ေသးတရုပ္ကို နတ္ေတြကို စိတ္ဝင္စားတဲ့ သူငယ္ခ်င္း အတြက္ ဝယ္ခဲ့ပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းကို ဘယ္ေတာ့လာေပးရမလဲလို႕ ေမးေတာ့ နတ္ကို တရုိတေသ အခမ္းအနားနဲ႕ ေပးအပ္ပြဲ လုပ္ၾကတာေပါ့လို႕ ဆိုလာပါတယ္။

7 July 1962

ဆဲဗင္းဂ်ဴလုိင္ ၄၈ ႏွစ္ရွိသြားၿပီ။ ဒီႏွစ္မွာ ဘာမွမေရးျဖစ္ဖူး။ မႏွစ္က ဇီဇ၀ါရဲ ့ဆဲဗင္းဂ်ဴလုိင္ အမွတ္တရ ဘေလာ့ကိုပဲ ျပန္ၿပီး ရီဆုိင္ကယ္ လုပ္လုိက္ပါတယ္။

၄၇ႏွစ္ရွိခဲ့ပါၿပီ။

 မွန္တဲ့ဘက္ကရပ္တဲ့၊ မတရားတာကို မတရားဘူးလို႕ေျပာတဲ့၊ ေတာ္လွန္တတ္တဲ့ ဗမာျပည္က ေက်ာင္းသားေတြကုိ ဗမာအစိုးရ ရက္ရက္စက္စက္ႏွိမ္နင္းတဲ့သမိုင္း ၁၉၆၂ဇူလိုင္၇ရက္က စပါတယ္။ 

To be or not to be..

ဟိုတေလာက ဗမာျပည္က ဆရာ၀န္မေလး၂ေယာက္က ေမးလာပါတယ္။ အဂၤလန္မွာ genetic engineering နဲ႕မဟာသိပၸံတက္ခ်င္ပါတယ္။ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲတဲ့။

ကိုယ္ကေတာ့ ဒဲ့ဒိုးပဲေျပာလိုက္တယ္။ မလြယ္ဘူးလို႕။ ဘာေၾကာင့္မလြယ္လဲဆိုတာ အခုလိုရွင္းျပပါတယ္။

Correction

၀တုတ္ရဲ႕ win Burmese ကို ေဇာ္ဂ်ီေျပာင္းတဲ့ေနရာမွာ ေရႊေတြေရနံျဖစ္သြားလို႕ စာဖတ္သူမ်ားကို ေတာင္းပန္ပါတယ္။ ေရႊေစ်းက်ရင္၀ယ္ဖို႕ေျပာတာပါ။ ေရနံမဟုတ္ပါ။

Lugyi Min

မေကနဲ႕ ကို၀င္းေမာ္ႀကီးတို႕က ေတာင္းဆိုလို႕ ၀တုတ္က စီးပြာေးရးေဆာင္းပါးတပုဒ္ ဒီရက္ပိုင္း ထပ္ေရးအုန္းမယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႕မွာအနီေတြ အျပာေတြ အစိမ္းေတြကို ႏိုင္ငံအလိုက္ ေစ်းကြက္ဖြင့္ခ်ိန္ေတြမွာ ေျပာင္းေျပာင္းၿပီးၾကည့္ရေတာ့ မအားရွာဘူး။  တခါတေလ ည၂နာရီေလာက္ႀကီးလဲ တိုက်ိဳေစ်းကြက္ဖြင့္ၿပီဆိုၿပီး ကြန္ပ်ဴတာေရွ႕ထုိင္ေသးတာ မဟုတ္လား။ ဒီေတာ့ မေကနဲ႕ ကို၀င္းေမာ္ႀကီးေရ၊ လာမယ္။ ၾကာမယ္လို႕ပဲ ၾကားကႀကိဳေျပာထားပါရေစ။

အခုေတာ့ စိတ္ထဲမွာ ကလိကလိျဖစ္ေနတာေလး ခ်ေရးလိုက္အုံးမယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ တပတ္က ဗမာျပည္ကို ဖုန္းအလီလီဆက္ရပါတယ္။

လူနဲ႕လူ႕အဖြဲ႕အစည္း

ေလာဘ ေဒါသ ေမာဟေတြေၾကာင့္ လူ ့အဖဲြ ့အစည္းဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းမွႈကုိ မရႏုိင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ေလာဘ ေဒါသေတြကင္းစင္လာရင္ လူ႕အဖဲြ႕အစည္းဟာ ေနခ်င္စရာေကာင္းလာမယ္။ ၀ေျပာဆုိေျပလာမယ္လုိ႕ ဘာသာေရးရွႈေဒါင့္ကေန တခ်ဳိ႕ေျပာတတ္ၾကတာ မၾကာခဏ ၾကားဖူးၾကမယ္။ ဒီေတာ့ ေလာဘ ေဒါသ ေမာဟေတြ ကင္းစင္လာေအာင္ တရားအားထုတ္ၾကလို ့ လူ ့အဖဲြ ့အစည္းကို ျပဳျပင္ဖို ့ေဖာ္နည္းကားေပးတတ္ၾကတယ္။

က်ေနာ့္အျမင္မွာေတာ့ ဒီအျမင္ဟာရိုးလြန္းတယ္။ naive ျဖစ္လြန္းတယ္ထင္တယ္။ လူ႕အဖဲြ႕အစည္းရဲ႕ ခႏၶာေဗဒကုိ ေသေသခ်ာခ်ာ မဆန္းစစ္ဘဲ ေျပာတဲ့အေျပာလုိ႕ပဲ ထင္တယ္။ ခုေဆာင္းပါးမွာ ဘာ့ေၾကာင့္ အဲဒီလုိ ထင္သလဲဆိုတာကို ရွင္းျပခ်င္တယ္။

Funny Poetry

ဗမာျပည္က ကေလးေတြ ဘယ္လိုေပါက္တတ္ကရကဗ်ာေတြဆိုၿပီး ႀကီးခဲ့သလဲဆိုတာ သိခ်င္လို႕ ဒီတက္ဂ္ေလးကို စပါတယ္။ တက္ဂ္ခံထိသူမ်ား ေရးေပးၾကပါ။ ဆက္ၿပီးလဲ တက္ဂ္ေပးပါ။ ဘယ္သူ႕ကို ဆက္တက္ဂ္လဲဆိုတာ အသိေပးပါ။ မွတ္တမ္းေလး လုပ္ထားခ်င္လို႕ပါ။

 

ဘေလာ့ဖတ္သူမ်ားလဲ ကိုယ္ဆိုခဲ့တဲ့ ေပါက္တတ္ကရကဗ်ာေတြကို comments မွာ ေရးေပးခဲ့ေစလိုပါတယ္။

 

Why funny poetry?

ဗမာျပည္ေဒသအသီးသီးက ကေလးေတြ ဘာေပါက္တတ္ကရကဗ်ာေတြ ဆိုခဲ့သလဲဆိုတာ သိခ်င္လို႕ ရန္ကုန္၊ မႏၱေလး၊ က်ိဳင္းတုံ၊ ေပါင္းတည္၊ တနသၤာရီစတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြက ဘေလာ္ဂါေတြကို တက္ဂ္ထားတာပါ။ ကဗ်ာေတြဆက္ထြက္လာအုံးမယ္လို႕ ထင္ပါတယ္။

စာေရးသူေတြေရာ စာဖတ္သူေတြေရာ ၀င္ဆင္ႏႊဲၾကေတာ့ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးႀကီးျဖစ္သြားတာေပါ့။ ေရးထားတာေတြကေန ကဗ်ာေတြကို ေလးမ်ိဳးေလးစားေတြ႕ပါတယ္။

oxymoron

ဘေလာ့ဂါေတြကို အပူထပ္ကပ္ပါရေစ။

 ဗမာနဲ႕တိုင္းရင္းသားစကားလုံးေတြထဲမွာ ဆန္႕က်င္ဘက္အတြဲေတြနဲ႕ေပါင္းထားတဲ့ စကားလုံးေတြ၊ အသုံးအႏွႈန္းေတြ ရွိမရွိ ၀ိုင္းစဥ္းစားေပးၾကပါ။ ကိုယ့္စကားလုံးအသုံးအႏွႈန္း ကိုယ္ျပန္ဆန္းစစ္ၾကည့္တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းလို႕ သေဘာထားေပါ့ေနာ့။

 

newspeak

ဘာစိတ္ကူးေပါက္ၿပီး အဂၤလိပ္စာ သင္ေနျပန္တာတုန္းလို႕ မထင္ေစခ်င္ပါ။ သတင္းေတြ၊ သတင္းစာေတြမွာပါတဲ့ newspeak ေတြအေၾကာင္းေတြးမိလို႕ ေရးတာပါ။

tag game

မေကက တက္ေတာ့ ေရးစရာတခုရသြားျပန္ေရာ။ ေက်းဇူးပါ မေကေရ႕။

ေတြးေနမိတာ-

အမ်ားႀကီးပဲ။

-
ကိုယ့္ကိုကုိယ္ဆင္ျခင္မိတာက-

ကိုယ့္ရဲ႕ principles ေတြကို compromise မလုပ္မိေစဖို႕။ သိပ္ႀကီးက်ယ္သြားၿပီ )

-
က်န္းမာေရး-

ေဒါင္ေဒါင္ျမည္ပဲ။

ဗမာျပည္ဟာ ခြ်တ္ၿခံဳက်ေနတာ မဟုတ္ဘူး။

Burma Isn’t Broke

 By Sean Turnell

ဒီမိုကေရစီကုိ ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေပၚ အခ်ိန္ဆြဲလုပ္ပြဲအမွႈက ဗမာျပည္ေပၚ ျပန္ၿပီးအာရုံစိုက္လာေစပါတယ္။ စစ္အစိုးရနဲ႕ ဘယ္လိုရင္ဆိုင္ရမလဲဆိုတဲ့အေပၚလဲ ေဆြးေႏြးမွႈေတြျဖစ္လာေအာင္လဲ လွႈံ႕ေဆာ္ေပးပါတယ္။   ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာအေထာက္အပံ့က ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြကို စကားေျပာလာေစဖို႕ သိမ္းသြင္းႏိုင္မယ့္အရာလို႕ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဟီလာရီကလင္တန္က မၾကာေသးခင္က မွတ္ခ်က္ေပးပါတယ္။  ဒါေပမယ့္ အမ်ားထင္ထားတာနဲ႕ မတူတာက စစ္အစိုးရက သူတို႕ေျပာေလ့ရွိတဲ့အတို္င္း ဆင္းရဲမြဲေတေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။

 

Cleavage Campaign

ဂ်ာမနီက ရာထူးအႀကီးဆုံး ႏိုင္ငံေရးသမားက မိန္းမပါ။ Angela Merkel လို႕ေခၚတဲ့ သူ႕ကို ျပည္ပခရီးေတြမွာ၊ သူ႕ႏိုင္ငံထဲက အစည္းအေ၀းေတြမွာ ေဘာင္းဘီနဲ႕ ကုတ္အက်ၤီနဲ႕ ေယာက္်ားဆန္ဆန္ ေတြ႕ရေလ့ရွိပါတယ္။

 

ဒီေန႕ေတာ့ ရင္သားတ၀က္ေလာက္ေဖာ္ထားတဲ့ သူ႕ပုံကို ႏိုင္ငံေရးသမားတေယာက္ရဲ႕ ပိုစတာမွာေတြ႕လိုက္ပါတယ္။ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတာက ဒီႏိုင္ငံေရးသမားကလဲ မိန္းမတေယာက္ပါ။ Angela Merkel ရဲ႕ ခရစ္ယာန္ဒီမိုကရက္တစ္သမဂၢပါတီကပါပဲ။

 

Jim Webb’s trip (recycled)

၀ီကီလိ ၀က္ဆုိက္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေမရိကန္သံရုံး ေကဘယ္ေတြ ထပ္ထြက္လာတယ္။ ခုေနာက္ဆုံးေတြ႔ရတဲ့ ေကဘယ္က စိတ္၀င္စားဖုိ႔ သိပ္ေကာင္းတယ္။ ဂ်င္၀က္ ခရီးစဥ္မွာ ယန္းကီးေတြရဲ ႔ ကုလားဖန္ထုိးကြက္ေလးေတြကို ရႈးစားႏုိင္ေအာင္ ဒီေကဘယ္ လင့္ကုိ ေပးလုိက္ပါတယ္။ အေမရိကန္ကို မ်က္စိမွိတ္ေထာက္ခံၿပီး confirmation bias ၀င္ ေနသူေတြ က်ိန္ဆဲႏုိင္ေအာင္ ဂ်င္၀က္ႀကီး လာတုန္းက ေရးထားတဲ့ ပုိ႔စေလးတခုပါ တင္ေပးလုိက္တယ္။ ဖတ္ၿပီးရင္ က်ဳပ္ကို အားရပါးရဆဲေပေတာ့..

http://213.251.145.96/cable/2009/08/09RANGOON539.html

Jim Webb’s trip

ျမန္မာႏုိင္ငံထဲ လူ ့အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မွႈေတြ၊ ဒီမုိကေရစီနဲ႕ မညီတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြကုိ အနည္းဆုံး ပါးစပ္ကေျပာေဖာ္ရေနေသးတဲ့ အေမရိကန္လုိႏုိင္ငံက နအဖဆီကုိ လူလႊတ္တာဟာ စုိးရိမ္မယ္ဆုိ စုိးရိမ္စရာပဲ။ အေမရိကန္က ေပၚလစီေျပာင္းလာၿပီလို႕ နအဖကတြက္ျပီး ျပည္တြင္းထဲမွာ ဖိႏွိမ္မွႈေတြပုိလုပ္လာ မလားလုိ႕ေတြးတာ သဘာ၀က်တယ္ ထင္ပါတယ္။ 

our leader

ဗမာျပည္အေပၚမွာ အိမ္နီးခ်င္းတရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့အရိပ္ႀကီး fearful influence မဟုတ္ပါဘူးလို႕ ကြ်န္မတို႕ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္က ေျပာလိုက္ပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြ အျဖစ္နဲ႕ ဆက္ဆံေရးေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ရွိခ်င္ပါတယ္လို႕လဲ ေျပာပါတယ္။

 

Conversations with friends

အဲဒါဘာလဲ။

ဒါက ခ်ဥ္ေပါင္ေၾကာ္လို႕ ေခၚတယ္။ စားၾကည့္မလား။

ေအး။ နည္းနည္းေလာက္။

ေရာ့။ ျဖည္းျဖည္းစား။ အားရပါးရမစားလိုက္နဲ႕။

အား။ ဘာအနံ႕ႀကီးလဲမသိဘူး။

အဲဒါ ငပိလို႕ေခၚတယ္။

Weird.

ငါသာဆိုရင္ interesting လို႕ေျပာမွာ။ နင္တို႕ cheese ေတြကလဲ ငါတို႕အတြက္ အဲဒီအတိုင္းပဲ။

ဟုတ္တယ္ေနာ္။ ငါအဲဒီလို တခါမွ မစဥ္းစားဖူးဘူး။

—————————————————

lifestyle

ဟိုတေန႕က ေက်ာင္းကအျပန္ စူပါမားကတ္မွာ ေစ်း၀င္၀ယ္ပါတယ္။ ေစ်း၀ယ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဗိုက္က သိပ္ဆာေနလို႕ ထမင္းမစားခင္ လမ္းမွာစားလို႕ရေအာင္ဆိုၿပီး ဒိန္ခဲေသးေသးေလးေတြ တထုပ္လဲ ၀ယ္လိုက္ပါတယ္။

ဒိန္ခဲေတြကို တထုပ္စီထုပ္ထားေတာ့ ပထမတထုပ္ကို စားမလို႕ျပင္ခါရွိေသး။ အေတြးတခု ၀င္လာပါတယ္။

fwd မ်ားမွ ရုန္းထြက္ျခင္း

ဒီပို႕စ္ကိုမေရးခင္ ခဏေလာက္စဥ္းစားပါတယ္။ ေရးသင့္ရဲ႕လားဆိုတာ။

 

ကြ်န္မကိုယ့္နာမည္နဲ႕ အီးေမးတခု၁၉၉၉မွာ စရပါတယ္။ ေက်ာင္းကဖြင့္ေပးတာပါ။ အဲဒီကစၿပီး အီးေမး၊ အင္တာနက္နဲ႕ စရင္းႏွီးခဲ့တယ္ဆိုပါေတာ့။

 

Political Economy of Oil

အခုတေလာ ေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ သတင္း၁ခု ရွိပါတယ္။  ေလာ့ကဘီဗုံးခဲြသမား လစ္ဗ်ားကမက္ဂရာဟီကို လႊတ္ေပးတဲ့အေပၚ တုံ႕ျပန္မွႈပါ။

စေကာ့တလန္မွာ ဖမ္းထားတဲ့ မက္ဂရာဟီကို ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာနဲ႕ ဘ၀နိဂုံးခ်ဳပ္ခ်ိန္ ေရာက္ေနလို႕ ညွာတာသနားတဲ့ အေနနဲ႕ လႊတ္ေပးလိုက္ပါတယ္။ ဒီလိုလႊတ္ေပးတာဟာ စေကာ့တလန္ တရားေရးရာ၀န္ႀကီးရဲ႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ အက်ိဳးဆက္ေတြကိုလဲ သူပဲ တာ၀န္ယူတယ္လို႕ တရားေရးရာ၀န္ႀကီးက ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဒီလႊတ္ေပးမွႈရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ အရွႈပ္အေထြးေတြ အမ်ားႀကီးရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဗုံးခြဲမွႈေၾကာင့္ေသဆုံးသူေတြထဲမွာ သူ႕ႏိုင္ငံသားအမ်ားစု ပါခဲ့တဲ့ အေမရိကန္က လုံး၀ မေက်နပ္ပါဘူး။

New year

ေက်ာင္းဖြင့္ေတာ့မယ္။ ဆရာေတြလဲ သင္ရိုးေတြ update လုပ္ဖို႕ ျပင္ဆင္ၾက။ admin က လူေတြလဲ ျဗဴရုိကေရစီ ယႏၱရားႀကီး ဆက္လည္ပတ္ေအာင္ ဆီထည့္တန္ထည့္၊ ပင္နယံအသစ္လဲတန္လဲနဲ႕ ေက်ာင္းႀကီးလဲ နည္းနည္းအသက္၀င္လာၿပီ။

 

Thames Sightseeing

ရန္ကုန္ကအလည္လာတဲ့မိတ္ေဆြကို သမ္း(စ္)ျမစ္တေလွ်ာက္ လိုက္ျပၾကတယ္။ ဧည့္သည္ဘဘက ေအးပါတယ္။ ဘယ္သြားခ်င္တယ္။ ဘာၾကည့္ခ်င္တယ္ မေျပာရွာဘူး။ ဧည့္သည္ကိုလုိက္ျပခ်င္သလိုလိုနဲ႕ ကိုယ္သေဘၤာစီးခ်င္တဲ့အျဖစ္ကို ဝတုတ္ကရိပ္မိသြားၿပီး ကိုယ္စီးခ်င္တာကို လူႀကီးကိုလိုက္ျပသလိုလို ဘာလိုလိုနဲ႕တဲ့။ ေနာက္ဆုံးေတာ့ သူလဲလိုက္စီးရတာပါပဲ။

သြားခ်င္တာက ၿမိဳ႕ထဲပါလီမန္နားကေန ၿမိဳ႕အေနာက္ဘက္ Richmond လုိ႕ေခၚတဲ့ ေနရာအထိ။ အဲဒီ့အထိ မသြားလို႕ financial centre လို႕ေခၚတဲ့ canary wharf အထိပဲ သြားလိုက္ရတယ္။ နာရီဝက္သာသာေလာက္ပဲ စီးလိုက္ရတယ္။

Wisdom of life

မေလးတရုတ္မေလးတေယာက္အေၾကာင္း စဥ္းစားမိတယ္။ သူက ဘဲြ႕ရေတာ့ အလုပ္ေတာင္မရွာဘဲ ေနမေကာင္းျဖစ္ေနတဲ့ သူ႕အေဖကို ျပဳစုဖို႕တဲ့ မေလးရွားကို ျပန္သြားတယ္။

သူစာေတာ္တာ၊ ရည္မွန္းခ်က္ႀကီးတာကိုသိတဲ့ မိတ္ေဆြေတြက သူ႕ကိုတားၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူူကဘာျပန္ေျပာလဲဆိုေတာ့ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းရတာ၊ ပိုက္ဆံမ်ားမ်ားရတာ၊ ဒီႏိုင္ငံမွာ ေနခြင့္ရဖို႕ဟာ ငါ့ရည္မွန္းခ်က္ေတြပါတဲ့။ ဒါေပမယ့္ ဒါေတြအားလုံးထက္အေရးႀကီးတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္က ငါ့အေဖမေသခင္ သူ႕နားမွာေနၿပီး ေကာင္းေကာင္းျပဳစုဖို႕၊ သူ႕ကိုစိတ္ခ်မ္းသာေအာင္ ထားႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အသိနဲ႕ ငါကိုယ္တိုင္လဲ စိတ္ခ်မ္းသာမွႈရဖို႕တဲ့။

အိမ္ရွင္နဲ႕ပတ္စပို႕

ဇြန္လကုန္ေလာက္က ဗီဇာသက္တမ္းတိုးဖို႕ရာ home office ကို ပတ္စပို႕နဲ႕ စာရြက္စာတမ္းေတြ ပို႕လိုက္ပါတယ္။ လူကိုယ္တိုင္သြားေလွ်ာက္ရင္ ေန႕ခ်င္းၿပီးရေပမယ့္ ေပါင္၂ဝဝေတာင္ ကြာတာမို႕ စာတိုက္ကပဲ ပို႕လိုက္ပါတယ္။

 

ေတြ႕ရင္ေျပာၾကပါ။

ရန္ကုန္ကေန ၈၆မိုင္ေဝးတဲ့ ဒိုက္ဦးဆိုတဲ့ၿမိဳ႕ေလးကို ၁၉၆ဝတဝိုက္ေလာက္ကထင္ပါရဲ႕။ တရုတ္သားအမိႏွစ္ေယာက္ ေရာက္လာတယ္။ သားက အသက္၄ဝနားကပ္ေနၿပီ။ အေမကေတာ့ ၆ဝတဝိုက္ေပါ့။

 

ပထမေတာ့ သားအမိႏွစ္ေယာက္ ငွက္ေပ်ာပင္ေတြစိုက္၊ ၾကက္ေတြေမြးၿပီး ေနဖို႕စားဖို႕ ဖန္တီးၾကတယ္။ ေနာက္ေတာ့ သူတို႕ႏွစ္ေယာက္ ရထားလမ္းေဘး၊ ဆန္စက္ႀကီးေတြနားက ၿခံက်ယ္ႀကီးမွာ သြားေနၾကတယ္။

 

ေတြ႕ရင္ေျပာၾကပါ (ဇာတ္သိမ္း)

ၿမိဳ႕ကလူေတြက ဆရာႀကီးလိုတာဘာမ်ားပါလိမ့္လို႕ စိတ္ထဲမွာေတြးေနၾကတယ္။ ဆရာႀကီးလိုတာ မျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္လို႕ စိတ္ဆိုးသြားရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲလို႕လဲ ဆက္ေတြးၾကတယ္။

 

ေတြးသာေတြးရတာပါ။ တကယ္ေတာ့ ဆရာႀကီးစိတ္ဆိုးတာ သူတို႕တခါမွေတြ႕ဖူးၾကတာ မဟုတ္ဘူး။ ေက်ာင္းသားေတြကေတာ့ ေတြ႕ဖူးပါတယ္။

 

Demise of dollar

ၿပီးခဲ့တဲ့အပတ္ကာသပေတးေန ့(ေအာက္တုိဘာ  ၈ ရက္ေန ့)က ေရႊေစ်းဟာ တေအာင္စကုိ ေဒၚလာ ၁၀၆၁ ေက်ာ္ထိ စံခ်ိန္တင္ တက္သြားခဲ့တယ္။ ခုဒီစာေရးေနခ်ိန္မွာေရႊလက္ငင္းေပါက္ေစ်း (spot price) ဟာ ၁၀၅၀ အထက္မွာ ေအးေအးေဆးေဆးရွိေနတယ္။

 

အေမရိကန္ေဒၚလာေပၚ အယုံအၾကည္ကင္းမဲ့တဲ့ ေျပာဆုိသံေတြ ပုိက်ယ္ေလာင္လာခ်ိန္မွာ ရုပ္၀တၳဳပစၥည္းေတြရဲ ့ေဒၚလာတန္ဖိုးတက္လာမွာ အေသအခ်ာပဲ။ ဒါေပမဲ့ ဘာေၾကာင့္ ၾကာသပေတးေန ့မွာ ဖတ္ကနဲ စံခ်ိန္တင္တက္သြားသလဲဆုိတာ စိတ္၀င္စားစရာပဲ။

 

အစ၏ အဆုံး

The end of the beginning ကို တိုက္ရိုက္ဘာသာျပန္လိုက္တာပါ။ ၁၉၉၉ကတည္းက စခဲ့တဲ့ ပညာေရးခရီးစဥ္ ၂၀၀၉မွာ အဆုံးသတ္သြားပါၿပီ။ ဘဝကို ၃ပိုင္းပိုင္းၾကည့္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ပထမတပိုင္းဆုံးၿပီေပါ့။ ဇာတ္စကားနဲ႕ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အပ်ိဳေတာ္ေတြ ယိမ္းေတြ ထြက္ၿပီးၿပီ။ တကယ့္ဇာတ္က အခုမွ ကေတာ့မယ္ေပါ့။ 

 

အစ၏ အဆုံး – ၂

စာေတြအၾကာႀကီး သင္ၿပီးေတာ့ေရာ ဘာလုပ္မွာလဲဆိုေတာ့ ေမးခြန္းကိုေတာ့ ေက်နပ္ေအာင္ ေျဖႏိုင္မယ္မထင္ဘူး။  ပိုက္ဆံပိုရဖို႕ စာေတြပိုတတ္ေအာင္ သင္တာေတာ့ မဟုတ္ဘူးလို႕ပဲ မယုတ္မလြန္ ေျဖရမယ္ထင္တယ္။

 

အစ၏ အဆုံး – ၃

ပါရဂူဘြဲ႕ေက်ာင္းသားဘဝမွာ ဘယ္အခ်ိန္ဟာ အခက္ဆုံးလဲလို႕ေမးရင္ စာေရးရတဲ့အခ်ိန္ဟာ အခက္ဆုံးပဲလို႕ ေျဖရပါမယ္။ လိုအပ္တဲ့ methodology  လို႕ေခၚတဲ့ ဘာသာရပ္ကို ခ်ည္းကပ္ပုံ၊ ေမးခြန္းထုတ္နည္း၊ အင္တာဗ်ဴးလုပ္နည္း၊ ခိုင္မာတဲ့အေထာက္အထားေရြးနည္းစတာေတြကို ဖတ္ရတာလဲ သိပ္မခက္လွဘူး။ ကိုယ့္ေခါင္းစဥ္အတြက္ အခ်က္အလက္စုရတာ၊ ဖတ္ရတာလဲ မခက္လွေပဘူး။

ခက္တာက ကိုယ္စုထားတဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ကိုယ္ေျပာခ်င္တဲ့အေၾကာင္းအရာကို အားေကာင္းေစဖို႕၊ ခိုင္မာေစဖို႕ ေရြးထုတ္တဲ့အခါ၊ ကိုယ္ေျပာခ်င္တာကို လိုရင္းေရာက္ေအာင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း တင္ျပရတဲ့အခါ သိပ္ခက္ပါတယ္။

ဗမာေၾကာင္ေတြ ျပန္လာၿပီ။

ဒီေန႕တိုင္းသတင္းစာမွာ ဗမာေၾကာင္ေတြအေၾကာင္းပါတယ္လို႕ ၀တုတ္က သူ႕ရဲ႕headquarters ကြန္ပ်ဴတာေရွ႕ကေန သတင္းပို႕ပါတယ္။

ေရႊေရာင္မ်က္လုံး၊ ပိုးသားလိုႏူးညံ့တဲ့ ေခ်ာကလက္ေရာင္ ဒါမွမဟုတ္ မိုးခိုးျပာေရာင္အေမြးရွိတဲ့ ဗမာေၾကာင္ေတြဗမာ့ေျမေပၚကေပ်ာက္သြားတာ ႏွစ္ေပါင္း၈၀ေလာက္ ရွိေနပါၿပီတဲ့။

ဟိုေရာက္ဒီေရာက္နဲ႕ ဒီတပတ္

ဒီတပတ္ထဲမွာ……

ခက္ခဲတဲ့အလုပ္တခု လုပ္ရေတာ့မယ္ဆို ပထမဆုံး လုပ္တာက အဲဒီအလုပ္ကို မလုပ္ရေအာင္ တတ္ႏိုင္သေလာက္ အခ်ိန္ဆြဲတာပါပဲ။ ဒီတပတ္ထဲမွာ စာသင္ျခင္းရဲ႕ဒသနိကလို႕ ဘာသာျပန္ရင္ရမယ့္ teaching philosophy ေရးရပါတယ္။

အဲဒါကို မေရးခ်င္လို႕ တျခားရွိတဲ့ဟာေတြကို ပတ္ၿပီးလုပ္ေနတာ။ ဒီေန႕ေတာ့ အျမင္မွန္ရၿပီး ၿပီးေအာင္ေရးလိုက္ပါတယ္။

ဒီတပတ္ထဲမွာ–

အမဝမ္းကြဲတေယာက္က ႏွစ္ပတ္လည္အမွတ္တရ သစ္ပင္စိုက္ေပးတယ္။ ကတ္ေတြ ဝက္ဝံေတြေပးမယ့္ အစား အဲဒီလို လုပ္ေပးႏိုင္ဖို႕ သစ္ေတာသစ္ပင္ေစာင့္ေရွာက္သူေတြ၊ အဖြဲ႕ေတြက လုပ္ေပးေနတာ ေက်းဇူးတင္စရာပါ။

confirmation bias

အမေရ-လုပ္ေနတဲ့ဟာေတြက မွန္မွမွန္ပါ့မလားဆိုၿပီး သံသယျဖစ္တယ္အမ။ တထင့္ထင့္နဲ႕ လုပ္ေနရတာ။ ‘ေကာင္းတာေပါ့’ လို႕ ကြ်န္မကျပန္ေျပာတဲ့အခါဟာအမကလဲ ကိုယ္လုပ္ေနတာ မွားေနမလားလို႕ အၿမဲစိတ္ပူေနရတာ ဘယ္ေကာင္းပါ့မလဲ မ–ရယ္။ ကိုယ္လုပ္ေနတာေတြ အားလုံးမွန္ေနတယ္ထင္မွ စိတ္ပူရတာ။ မွားႏိုင္တယ္ထင္ေတာ့ ပိုၿပီးဂရုစိုက္ျဖစ္တာေပါ့။

ဒါက လြန္ခဲ့တဲ့၆လေလာက္က ကြ်န္မနဲ႕အလုပ္အတူတူတြဲလုပ္ေနတဲ့ မိတ္ေဆြနဲ႕ ေျပာျဖစ္တဲ့ စကားပါ။

အမွန္တရားထက္ အေရးႀကီးတာ ဘာမ်ားရွိေသးလဲ။

ပီးခဲ့တဲ့အပတ္က အီတလီမွာ ႏွစ္တ၀က္ေက်ာင္းလာတက္တဲ့ အေမရိကန္ေက်ာင္းသူ အမန္ဒါေနာ့ကုိ သူရဲ ့အခန္းေဖာ္ ၿဗိတိသ်ွေက်ာင္းသူမဲရိဒစ္ကာခ်ာဆုိသူကုိ သတ္တဲ့အမွႈနဲ႕ ေထာင္ဒဏ္ ၂၅ ႏွစ္က်ခံဖုိ ့ပရူဂ်ာတရားရုံးက အမိန္ ့ခ်လုိက္တယ္။ ဒီအမွႈအေၾကာင္း အေတာ္မ်ားမ်ားလည္း သိၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ မသိေသးဘူးဆုိရင္ ၀ီကီပီးဒီးယားမွာ ဖတ္ရွုႏုိင္ပါတယ္။

ဟိုေရာက္ဒီေရာက္နဲ႕တပတ္တာ

ဝတုတ္စာျပန္ေရးလို႕ ဘေလာ့ကို သူ႕ကိုလႊဲထားမလား ၾကံမိပါတယ္။ သူက တပုဒ္နဲ႕တပုဒ္ၾကား လနဲ႕ခ်ီ အခ်ိန္ယူေရးသမုိ႕ မျဖစ္ေခ်ဘူးဆိုၿပီး ကေလာင္ေကာက္ကိုင္၊ အဲေလ ေဝါ့ကိုဖြင့္ ေဇာ္ဂ်ီရွာၿပီး ေရးရျပန္တယ္။

snapshots-1

ဗမာျပည္က ျပန္ေရာက္ေရာက္ခ်င္း ဘေလာ့ေရးဖို႕ ႀကိဳးစားၾကည့္တယ္။ ကီသြင္းလို႕ မရဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဒီေန႕ေတာ့ ခရီးမွာအမွတ္ထင္က်န္ရစ္ခဲ့တာေလးေတြ ျပန္ေရးျပခ်င္ပါတယ္။

snapshots-2

ဒီတေခါက္ ခရီးမွာ အမွတ္ထင္ထင္ျဖစ္ခဲ့တာက ရုိင္းေနတဲ့ကေလးေတြနဲ႕ ကေလးဘဝ ဆုံးရွႈံးေနတဲ့ ကေလးေတြကိုပါ။ အင္တာနက္ဆိုင္ေတြသြားတိုင္း ေအာ္ဟစ္ဆဲဆိုေနတဲ့ ကေလးေတြကို ေတြ႕ရတယ္။ အုပ္စုလိုက္ ကစားေနရင္း ဂိမ္းကိုဆဲလိုက္ အခ်င္းခ်င္းဆဲလိုက္နဲ႕ ေဘးကလူေတြကို ရွိတယ္လို႕ေတာင္မထင္ၾကဘူး။

ေနာက္ၿပီးအရြယ္နဲ႕မမွ် online ေပၚမွာ သူတို႕အေခၚqေနၾကတာ ေတြ႕ရတယ္။ ကိုယ့္ေဘးမွာ ကေလးတေယာက္ခ်က္ေနလို႕ ၾကည့္လိုက္ရင္ သူခ်က္ေနတဲ့လူေတြက saxygirl တဲ့ chitmama တဲ့။ ဆရာႀကီးသန္းထြန္းေျပာသလို မ်ိဳးဆက္သစ္ရယ္ ငါရင္ေလးတယ္လုိ႕ ေျပာရမလို။ ဒါကၿမိဳ႕က ကေလးေတြပါ။ လူႀကီးလုပ္ခ်င္ေနၾကတဲ့ကေလးေတြ။

ၿမိဳ႕ျပင္နဲ႕ေတာက ကေလးေတြၾကေတာ့ အေျခအေနအရ ကေလးလို မေနႏိုင္ဘူး။ ေက်ာက္တန္းမွာ လပြတၱာမွာ ကေလးေတြ ပင္ပန္းလိုက္ၾကတာ။

ဒီကေလးေတြက ဆန္စက္ထဲမွာ ဖြဲသယ္ရတယ္။ တေယာက္က အေဖေသသြားၿပီ။ အရက္ေသာက္လို႕တဲ့။ ေနာက္တေယာက္ရဲ႕ အေဖကေတာ့ အရက္သမားတဲ့။ အေမ့ကို သနားလို႕တဲ့ ဖြဲလာသယ္တယ္။ ေက်ာင္းတက္လားဆိုေတာ့ မတက္ႏိုင္ပါဘူးတဲ့။ ဆန္စက္က အမႀကီးက ေက်ာင္းထားေပးမယ္ေျပာပါတယ္။ သားက အေမ့ကိုမၾကည့္ရက္လို႕ ဖြဲပဲထမ္းမယ္တဲ့။

သားႀကီးလာရင္ ဘာလုပ္မလဲလို႕ ခပ္တုံးတံုးေမးခြန္းကို ကုိယ္ကေမးမိေတာ့ ကေလးက အနားမွာစပါးလာခ်တဲ့ သမၺာန္ကိုလက္ညိွႈးထိုးျပၿပီး ေလွနဲ႕လိုက္ခ်င္တယ္တဲ့။ ေလွထိုးသားျဖစ္ဖို႕ေလာက္ပဲ ရည္မွန္းခ်က္ထားရွာတဲ့ ကေလးေတြကို ဘာျပန္ေျပာရမွန္းမသိဘူး။

ဒီကေလးမကေလးက ျပင္စလူကပါ။ သူကေက်ာင္းေနႏိုင္တယ္။ အေမ့ကို ေက်ာင္းအားခ်ိန္မွာ ေစ်းဝိုင္းေရာင္းေပးတာပါ။ လိမၼာလိုက္တဲ့ကေလး။ မ်က္ႏွာေလးကလဲ ခ်ိဳတယ္။ သူ႕ဆိုင္က ေတာၾကက္ဥေလးေတြ တလုံးတရာနဲ႕ ဝယ္ခဲ့ေသးတယ္။

ဒါကေတာ့ ၁၅ႏွစ္ေလာက္ရွိတဲ့ကေလးမေလး ေရာင္းတဲ့ထန္းျမစ္။ တခု၁၀၀တဲ့။ ၂၀၀တန္ေပးတာ့ ထန္းျမစ္၃ခုေပးတယ္။ ၂ခုပဲေပးပါဆိုေတာ့ ယူသြားပါတဲ့။ ခါးသက္သက္ထန္းျမစ္ေလးက သူတို႕ဘဝေလးေတြနဲ႕ေတာင္ တူမိေသးေတာ့။

Saturday musings

စေနေန႕အေတြး

ခုနစ္ႏွစ္သားေလး အလုပ္လုပ္ေနတာ၊

ဆရာမလစာ ၃၀၀၀၀ မေပးႏိုင္လို႕ ဆရာမဲ့ေနတဲ့ေက်ာင္း၊

ၾကြက္စားလို႕ လယ္၈ဧကလုံးကုန္သြားတဲ့ လယ္သမား၊

လယ္ေတြပ်က္လို႕ ဆားက်င္းမွာက်ပန္းလိုက္လုပ္ေနရတဲ့ သမီးေလးေတြကိုလြမ္းေနတဲ့အေဖ၊

ေက်ာင္းအမိုးမလုံလို႕ အလွႈလိုက္ခံေနရတဲ့ ဘုန္းႀကီး၊

ေအာင္ခ်က္ေကာင္းဖို႕ စာေမးပြဲမေအာင္ႏိုင္တဲ့ ကေလးေတြကို ေက်ာင္းကထြက္ခိုင္းတဲ့ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး၊

ေနာက္တေခါက္မုန္တိုင္းလာရင္ ဝါးပင္ေပၚတက္ေျပးမယ္လို႕ ေျပာတဲ့ ဆိုင္ကလုံးအေဆာက္အအုံအႀကီးႀကီး ရွိေနၿပီျဖစ္တဲ့ရြာက အဘ၊

အမေမးခြန္းေတြ သိပ္မ်ားတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႕က ခိုင္းတာလုပ္ေနရတာပါလို႕ ေျပာတဲ့ တာဝန္က်ဝန္ထမ္း၊

အမလိုခ်င္တာေတြ ကြ်န္ေတာ္တို႕ကူညီပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ ကြ်န္ေတာ္တို႕အတြက္လဲ ၾကည့္လုပ္ေပးပါအုံး ဆိုတဲ့အရာရွိ၊

constructive engagement အတြက္ strategic partner ရွာေနပါတယ္လို႕ ေျပာတဲ့ ျပည္ပအေျခစိုက္အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕ မန္ေနဂ်ာ၊

ယူအန္မွာ လုပ္ရဖို႕၊ ၿပီးေတာ့ အန္အို၊ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံျခားမွာ သြားလုပ္၊ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံျခားဝန္ထမ္းလစာနဲ႕ ဗမာျပည္ျပန္လာလုပ္ရဖို႕ ရည္မွန္းခ်က္ထားၾကတဲ့ ရန္ကုန္ပညာတတ္အသိုင္းအဝိုင္း၊

အလုပ္တေနရာအတြက္ ေလွ်ာက္လႊာေထာင္ေက်ာ္ရတယ္လို႕ ညည္းတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းႀကီးတခုရဲ႕ အိပ္ဂ်္အာက ဝန္ထမ္း၊

–

—

—

—

ဒါေတြကို ရုိးေနၿပီလို႕ ေျပာခ်င္ရင္ေျပာၾကပါ။ ဒါေပမယ့္ ရုိးေနတာနဲ႕ လက္ခံႏိုင္စရာ၊ သမားရိုးက် ျဖစ္သင့္တဲ့အရာနဲ႕ မတူပါ။

ဒါေတြကိုလဲ ရုိးသြားေအာင္၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ norm ျဖစ္သြားေအာင္ လုပ္ၾကေတာ့မွာလား။

ခုနစ္ႏွစ္သားေလးေတြ၊ စာမလိုက္ႏိုင္တဲ့ ေက်ာင္းသားေလးေတြ၊ လယ္သမားေတြ၊ ပညာတတ္ေတြ အခုရိုးေနၿပီလို႕ ေျပာၾကတာေတြထက္ ပိုထိုက္တန္တဲ့ဟာေတြ ရသင့္ေနပါၿပီ။

ဒါေတြအတြက္ ဘယ္သူေတြ လုပ္ေပးၾကမလဲ။ ဘယ္သူေတြ လုပ္ၾကမလဲ။ ဘာေတြလုပ္ၾကမလဲ။

 

အျဖဴနဲ႕အမည္း

အျဖဴနဲ႕အမည္း

ရေတာင့္ရခဲ ကြန္မန္႕ေတြအတြက္ မန္႕သြားတဲ့လူေတြကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ နည္းနည္းေလာက္ေတာ့ ေျပာပါရေစ။

Mr. K က ဘာေျပာခ်င္မွန္း မသိပါ။ gray area ကို ရွာၾကပါလားတဲ့။ situation ကို ေသခ်ာေလ့လာပါတဲ့။ တခ်ိဳ႕တခ်ိဳ႕ေသာပညာရွင္မ်ားရဲ႕ ေလသံထြက္ေနပါတယ္။

gray area ဆိုတာဘာကိုညႊန္းတာပါလဲ။ အနက္ေတြမ်ားေနတဲ့အခါ အျဖဴကအနက္ အေနမခက္ေအာင္ နည္းနည္းညစ္ထပ္ထပ္ေနျပရမလား။ အမွန္နဲ႕အမွားေသခ်ာေနတဲ့အခါ အမွားေနရသက္သာေအာင္ အမွန္တရားက နည္းနည္းမွားေပးရမလား။ အေျဖရဖို႕ အေရးႀကီးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အမွန္တရားက ႏွႈတ္တခ်က္ဆိတ္ေပးပါ၊ အမွားကိုေလွ်ာ့ေပးလိုက္ပါဆိုရင္ လက္ခံဖို႕ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိေသးရဲ႕။ (ဥပမာ-ဗိုလ္ခ်ဳပ္တို႕ လုပ္ႀကံခံရတဲ့အမွႈကို ေရဆုံးေရဖ်ားမလိုက္ဘဲ လြတ္လပ္ေရးရဖို႕ ျပင္ဆင္မွႈေတြကို အေလးေပးခဲ့တာ) ဒါေပမယ့္ အမွားကနည္းနည္းမွန္ၿပီး အမွန္ကနည္းနည္းမွားေနတယ္ဆိုတာ လက္ခံလိုက္ပါလို႕ဆိုလာရင္ ျဖစ္သင့္ပါရဲ႕လား။

သူကတိတိက်က် ဘာဆိုလုိမွန္းမသိလို႕ ဒီလိုပဲအနက္ေကာက္လိုက္ပါတယ္။ လြဲေနရင္လဲ ထပ္ေရးပါအုံး။ ရွင္းျပပါအုံးလို႕။

Moving to Mars

ဒီေန႕ Moving to Mars ဆိုတဲ့ရုပ္ရွင္သြားၾကည့္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ပတ္ Burma series နဲ႕တြဲၿပီး တီဗီမွာ ျပမယ္လုိ႕ ေၾကျငာထားေပမယ့္ သူငယ္ခ်င္းန႔ဲခ်ိန္းထားၿပီးသား ျဖစ္ေနလို႔သြားၾကည့္ၾကတယ္။ ကိုးေပါင္ေပးရေပမယ့္ ၾကည့္ရတာ တန္ပါတယ္။

ဇာတ္လမ္းက မယ္လကေန အဂၤလန္ရွပ္ဖ္ဖီးကို ေျပာင္းလာတဲ့ ကရင္မိသားစုႏွစ္စုအေၾကာင္းပါ။  ဒီကားေလးကို Burma VJ ထက္ပိုႀကိဳက္ပါတယ္။ ဒါရိုက္တာနဲ႕ ဖန္တီးသူေတြရဲ႕ အေတြးအေခၚ အယူအဆ အျမင္စတဲ့ intervention ေတြ မပါဘဲ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ မိသားစုႏွစ္စုအေၾကာင္းကို မိသားစုဝင္ေတြနဲ႔ပဲ ပုံေဖာ္သြားတာ ရုိးရိုးေလးနဲ႕ ထိမိပါတယ္။ sex up လုပ္ထားတာ၊ dramatise လုပ္ထားတာေတြမပါဘဲ ကြက္တိေလးေတြ ရိုက္သြားၿပီး ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ ဘ၀ကိုျပသြားတာပါ။ အဂၤလန္က လူေတြ ေနာက္တပတ္ E4မွာ ၾကည့္ၾကပါ။ တျခားႏိုင္ငံကလူေတြလဲ ရုံလာတင္ရင္ အားေပးလုိက္ၾကပါ။ ဗမာျပည္နဲ႔နယ္စပ္ကလူေတြအတြက္လဲ အေခြရရင္ ပို႕ေပးလိုက္ၾကပါ။

Role model ဆိုတာ ရာဇဝင္ထဲမွာ က်န္ရစ္ခဲ့ေတာ့့မလား။

ဒီေန႕အဂၤလန္ေဘာလုံးအသင္းေခါင္းေဆာင္ ကပၸတိန္ ဂြ်န္တယ္ရီကို ကပၸတိန္ရာထူးက ျဖဳတ္လိုက္ပါၿပီ။ မိန္းမရွိရက္နဲ႕ အရင္ကတသင္းထဲသား ဝိန္းဘရစ္ရဲ႕ ရည္းစားေဟာင္းနဲ႕ ေဖာက္ျပန္မွႈနဲ႕ပါ။

အဲဒါနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး သတင္းေတြထဲမွာ ေဘာလုံးသမားေတြကို စံျပလူသားေတြအျဖစ္ ျမင္သင့္မျမင္သင့္ ျငင္းခုံေနၾကပါတယ္။ ကပၸတိန္ရာထူးကအခ်ခံလိုက္ရတယ္ဆိုေတာ့ အနည္းဆုံးမန္ေနဂ်ာက စံျပအျဖစ္ေနသင့္တယ္လို႕ ယူဆပါတယ္။

ဟိုေရာက္ဒီေရာက္နဲ႕ ဒီတပတ္

ဒီတပတ္ထဲမွာ….

ဓာတ္ပုံျပသနာေတြ ၾကားေနရတယ္။ ဆရာတေယာက္က သူ႕ၿဗိတိသွ်ပတ္စပို႕ ေလွ်ာက္တာ ဓာတ္ပုံ၃ခါတိတိပို႕လိုက္ရတယ္တဲ့။ ပထမတေခါက္က အရင္ပတ္စပို႕ထဲက ဓာတ္ပုံျဖစ္ေနလို႕ လြန္ခဲ့တဲ့တလအတြင္း ရိုက္ထားတဲ့ ဓာတ္ပုံအသစ္ပို႕ေပးပါတဲ့။

ခါတိုင္းဆို၆လအတြင္းဓာတ္ပုံေတြပဲ ေတာင္းတတ္သလားလို႕။ အိုႏွႈန္းျမန္လာလို႕လား။ လူေတြစိတ္ေျပာင္းစိတ္လဲျမန္ၿပီး ဆံပင္ပုံအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အေရာင္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ႏွာေခါင္းကိုေကာက္လိုက္ ေျဖာင့္လိုက္၊ မ်က္လုံးေဘးကအရစ္ေတြေပၚလာလိုက္ ေျပသြားေအာင္ လုပ္ေနၾကလို႕လား စဥ္းစားစရာ ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒုတိယတေခါက္က်ေတာ့ ျပံဳးတာသြားေပၚသြားလို႕တဲ့။ ေနာက္ဆရာက်ေတာ့ သူ႕ဗီဇာသက္တမ္းတိုးဖို႕ဟာ ပို႕လိုက္တဲ့ဓာတ္ပုံက မီလီမီတာနည္းနည္း ေသးေနလို႕တဲ့။ သူ႕က်ေတာ့ ဓာတ္ပုံထပ္မေတာင္းဘဲ ဗီဇာကို တခါတည္း reject လုပ္လိုက္တယ္။

သူ႕ခမ်ာေရွ႔ေနငွားရ၊ appeal တင္ရနဲ႕ စိတ္ေမာလူေမာ ျဖစ္သြားတယ္။ ဗီဇာေတြလဲ က်ပ္လာလိုက္တာ ၾကားရတဲ့သတင္းေတြက မေကာင္းလွဘူး။ ဒီႏိုင္ငံမွာက အစိုးရဌာနအသုံးစရိတ္ေတြ အႀကီးအက်ယ္ေလွ်ာ့ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ သတင္းနဲ႕အတူ ယာယီႏိုင္ငံျခားသားအလုပ္သမား၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ ေတာ္ေတာ္မေရရာ မေသခ်ာျဖစ္လာတယ္။

ေက်ာင္းသားေတြဆို ဒီဂရီတခုၿပီးလဲ အခ်ိန္ျပည့္အလုပ္မရရင္ ေနခြင့္ရေအာင္ ေက်ာင္းေပါင္းစုံမွာ သင္တန္းေပါင္းစုံကို တက္ခ်င္ခ်င္ မတက္ခ်င္ခ်င္ ပိုက္ဆံသြင္းထားၿပီး တက္ရတယ္။

ခါတိုင္းဆို အတန္းသြားတက္စရာမလိုဘူး။ ေက်ာင္းကေက်ာင္းေခၚခ်ိန္ျပည့္တယ္ဆိုၿပီး လူဝင္မွႈႀကီးၾကပ္ေရးကို ေျပာေပးပုံရတယ္။ အခုေတာ့ အဲဒီလိုေက်ာင္းေတြ ေထာင္နဲ႕ခ်ီၿပီး အပိတ္ခံရကတည္းက ေက်ာင္းသြားတက္ၾကရတယ္။

အလုပ္က တဘက္၊ ေက်ာင္းတက္ရတာက တဘက္၊ တခါကိုယ္စိတ္မပါတဲ့ စာေတြဖတ္ၿပီး စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ေျဖရတာကတဘက္၊ ေတာ္ေတာ္ႀကီးႀကိဳးစားႏိုင္ၾကတဲ့ သူတို႕ဘဝကို ခ်ီးက်ဴးမိတယ္။ ေက်ာင္းကဆရာကို သြယ္ဝုိက္ၿပီး ေမးၾကည့္တယ္။ နင့္ႏိုင္ငံနင္မျပန္ခ်င္ဖူးဘူးလားဆိုေတာ့ ဟင့္အင္းတဲ့။ အမွန္ေတာ့ ေမးခြန္းက တိုက္ရိုက္ႀကီးပါ။

ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံကလာတဲ့သူ႕ကို ဘာျဖစ္လို႕လဲလို႕ေမးေတာ့ သူ႕ႏိုင္ငံကသူငယ္ခ်င္းေတြရဲ႕ ဘဝနဲ႕စာရင္ ဒီမွာကေတာ္ေသးတယ္တဲ့။ သူ႕သူငယ္ခ်င္းေတြ မနက္၈နာရီကေန ည၈နာရီေလာက္အထိ ေန႕တိုင္းအလုပ္လုပ္ရတယ္တဲ့။

သူ႕ၾကည့္ေတာ့လဲ ဟုတ္ေနတာပါပဲ။ စာသင္လိုက္၊ ေက်ာင္းသြားတက္လိုက္၊ အကသင္တန္းသြားတက္လိုက္နဲ႕ သူဖန္တီးထားတဲ့ ဘဝထဲမွာ ေက်ေက်နပ္နပ္ႀကီး ေနေနပုံပါပဲ။ ဗီဇာေလွ်ာက္တဲ့အခါ ညည္းတာကလြဲလို႕ေပါ့ေလ။

ဘဝအသစ္ဖန္တီးေနၾကတဲ့ ေနာက္လူတစုအေၾကာင္းလဲ ေက်ာင္းသားတေယာက္ဆီက ၾကားရတယ္။ ဘရာဇီးကတခ်ိဳ႕လူေတြ ေပၚတူဂီပတ္စပို႕အတုေတြဝယ္ၿပီး ဒီႏိုင္ငံကို လာၾကတဲ့အေၾကာင္း။ ဒီမွာ cash ေပးတဲ့အလုပ္ေတြရွာလုပ္ရင္း ၾကာႏိုင္သေလာက္ ၾကာၾကာေနၾကတဲ့အေၾကာင္းေတြ။ ဒါေတြၾကားေတာ့ ဟုိတေလာက အာဖက္ေအကလား ဒီဗီဘီကလားမသိ ၾကည့္လိုက္မိတဲ့ ကိုရီးယားကဗမာေတြနဲ႕ ယွဥ္ေတြးမိတယ္။

အလုပ္သမားေတြလိုတုန္းက လြယ္လြယ္ကူကူလာခြင့္ျပဳထား၊ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြကို မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ထားတဲ့ အစိုးရက အခုေတာ့ အစိုးရဌာနေတြမွာ အသုံးစရိတ္ေတြ ဘီလီယံနဲ႕ခ်ီၿပီး ေလွ်ာ့မယ္ (အကိ်ဳးဆက္ကေတာ့ လူေတြအလုပ္ျပဳတ္မယ္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အသုံးစရိတ္ေလွ်ာ့မယ္ဆိုတဲ့ အပိုင္းမွာပဲ သတင္းေတြ မိန္႕ခြန္းေတြ ရပ္ေလ့ရွိတယ္။ newspeak ေနာက္တခုေပါ့)။ လို႕ဆိုၿပီး ပါလီမန္မွာ အတိုက္အခံေတြနဲ႕ ေန႕တိုင္းစကားစစ္ထိုးေနၾကတယ္။

ျပည္ပကအလုပ္သမားေတြလဲ တခ်ိဳ႕တျဖည္းျဖည္းျပန္ေနၾကပါၿပီ။ တခ်ိဳ႕လဲ စုရမယ့္၊ ကိုယ့္ျပည္ျပန္ပို႕မယ့္ ပိုက္ဆံေတြကို လူဝင္မွႈႀကီးၾကပ္ေရးက လက္ခံတဲ့ေက်ာင္းေတြကို ပူေဇာ္ၿပီး ဒီႏိုင္ငံမွာ ဆက္ေနဖို႕ႀကိဳးစားၾကတယ္။ အစိုးရဆီက ရတဲ့ေထာက္ပ့ံေၾကးနည္းလာေတာ့ ေက်ာင္းေတြကလဲ ပိုက္ဆံပိုရတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားေတြကို ဝင္ခြင့္သိပ္မက်ပ္ဘဲ ေပးဝင္ၾကတယ္။ ကစားကြင္းႀကီးက ေနရာေျပာင္းသြားၿပီး ကစားကြက္ေတြကေတာ့ ခပ္ဆင္ဆင္ေပါ့။

လာခ်င္ရင္ အနီးေလးလို႕ မဆိုခ်င္ပါ။

အဂၤလန္ကို လာခ်င္လို႕တဲ့ တေယာက္က ေမးလာပါတယ္။ သူက ACCA ဒါမွမဟုတ္ finance နဲ႕ ေက်ာင္းအပ္မယ္တဲ့။ ကိုယ္က စိတ္ပူလို႕ ေသေသခ်ာခ်ာစုံစမ္းၿပီးၿပီလား။ တႏွစ္ကို ဘယ္ေလာက္သုံးမလဲ။ ဘယ္ႏွစ္ႏွစ္ေနမလဲ။ ေက်ာင္းၿပီးရင္ ဘာလုပ္မလဲစသျဖင့္ ေမးၾကည့္ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့၄ႏွစ္ေလာက္က ဒီကိုလာရတာ အင္မတန္လြယ္ပါတယ္။ သိသေလာက္ ေက်ာင္းသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက တကၠသိုလ္ေတြလွမ္းေလွ်ာက္၊ ဒါမွမဟုတ္ ACCA တို႕ ကြန္ပ်ဴတာတို႕ေလွ်ာက္ၿပီး ဝင္ခြင့္ရထားတဲ့ စာရြက္ေလးေတြနဲ႕ တခ်ိဳ႕လဲစပြန္စာ letter၊ တခ်ိဳ႕လဲ ဘဏ္ထဲက ပိုက္ဆံျပၿပီး ဗီဇာကို အခက္အခဲသိပ္မရွိဘဲ ေလွ်ာက္ႏိုင္ခဲ့ၾကတယ္။

ဟိုေရာက္ဒီေရာက္နဲ႕ ဒီတပတ္

ဒီရက္ထဲ စိတ္ေတြေလးေန၊ ေလေနတယ္။ ေန႕လယ္ဘက္ အလုပ္ေတြလုပ္၊ ညဘက္က် တင့္ကားႏွစ္စီးနဲ႕ရန္သူေတြကို ပစ္ၾကတာ ကြန္ပ်ဴတာခလုတ္ေတြေတာင္ နည္းနည္းေၾကာင္ကုန္ၿပီ။ ၃၅ကစၿပီးကစားတာ ၅၆ပဲေရာက္ေသးလို႕

တိုက္ပြဲကာလကေတာ့ ရွည္အုံးမယ္။ တခါတခါက်ေတာ့ ၅မိုင္၆မိုင္ေလာက္ လမ္းေလွ်ာက္ျဖစ္ၾကတယ္။

ဗမာျပည္ကအေၾကာင္းေတြၾကားေတာ့ ဆရာႀကီးသခင္ကိုယ္ေတာ္မွႈိင္းက ဦးဘေဖတို႕ကိုေျပာတဲ့ ေတာင္က်ေရ ႏြားႏွစ္ေကာင္မဝသလိုပ၊ ေမာင္ဘေဖ ငါးေထာင္မရေသာ္ေၾကာင့္ ဆိုတာေတြ၊ တခါ ႏြံနစ္ရွာတာေတာင္

ကြ်န္ေခတ္ငါတေကာင္ဟဲ့ ဆိုတာေတြ၊ မင္းတို႕ကြ်န္ေခတ္မွာ လူရာမဝင္ခ်င္စမ္းပါနဲ႕လို႕ အမတ္လုပ္ဖို႕လာဆြယ္တဲ့လူေတြကို ေျပာတာေတြ ေခါင္းထဲဝင္လာတယ္။ အဘက္ဘက္က ဆုတ္ယုတ္ေနတဲ့အထဲမွာ ငါကြ လုပ္ခ်င္တဲ့လူေတြကို

ေျပာတာ။ ေက်ာင္းေရာက္တုန္း စာအုပ္စင္က အဲဒီစာအုပ္ျပန္ထုတ္ၾကည့္အုံးမယ္လို႕ ေတးထားတာ ေမ့သြားျပန္တယ္။

ပါတီမရွိေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးရွိရမယ္။ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ေစာင့္သိရမယ့္ က်င့္ဝတ္သုံးခုတဲ့–ကိုယ့္ယုံၾကည္ခ်က္ေပၚ သစၥာရွိရမယ္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္အခ်င္းခ်င္း သစၥာရွိရမယ္။ ရန္သူအေပၚ သေဘာထားႀကီးရမယ္တဲ့။ ေျပာတဲ့လူေတြက

ၾကည္ညိဳဖို႕ ေကာင္းလိုက္တာ။

တပတ္တပတ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရးမွာ အၾကာႀကီးပဲတဲ့။ ဒီမွာေတာ့ ေလဘာနဲ႕ကြန္ဆားေဗးတစ္ သူမသာကိုယ္မသာျဖစ္ေနလို႕ ခဏအတြင္း အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္ႏိုင္တာကို ညႊန္းေျပာတာ။ ဗမာျပည္မွာလဲ ဒီတပတ္က

အေျပာင္းအလဲအႀကီးႀကီးေတြ ျဖစ္လာမယ့္အပတ္ပဲ။

ဘာၿပီးဘာျဖစ္မလဲ။ က ကိုလုပ္ရင္ ဘာျဖစ္မလဲ။ ခ ကိုလုပ္ရင္ ဘာျဖစ္မလဲ ဆိုတာ ဘယ္သူမွ တိတိပပမေျပာႏိုင္ေသးေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြၾကားမွာ၊ ဗမာ့အေရးေလ့လာသူေတြၾကားမွာ၊ ဘေလာ့ဂါေတြၾကားမွာ ဘယ္သူဟာ

ဘယ္သူဆိုတာ ေပၚလာတယ္။ မညီဘူးလို႕ထင္ရသူေတြ ညီလာၾကတယ္။ ကိုယ္ဘယ္အခန္းက ပါမလဲ၊ ဘာေတြလုပ္ၾကမလဲဆိုတာ ျပန္ေမးျဖစ္လာတယ္။ ႏိုင္ငံေရးေရခ်ိန္ျမင့္တဲ့အပတ္ပါပဲ။

ေဂၚဒန္ဘေရာင္းက A future fair for all တဲ့။ ေဒးဗစ္ကန္မရြန္ကေတာ့ အိုဘားမားကို အားက်ၿပီး change တဲ့။ ဗမာျပည္ ေရြးေကာက္ပြဲရလာဒ္က ဒီႏွစ္ခုလုံးရေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္မလား။ ေရြးေကာက္ပဲြမစခင္မွာ ရွိေနၿပီးသား

သက္ေသေတြ အေထာက္အထားေတြအရ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အေျဖက no နဲ႕နီးစပ္ေနတယ္။  ကြ်န္ေခတ္လူရာမဝင္ခ်င္တဲ့လူေတြ လူထုရဲ႕ႏွလုံးသားထဲမွာပဲ က်န္ခဲ့ရမလား။ ဒါလဲမေျပာႏိုင္ဘူး။ စိတ္ေလးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒါဟာ

ေကာင္းေသာစိတ္ေလးျခင္းပါလုိ႕ ေတြးမိျပန္တယ္။

ဗမာျပည္ကလူမွႈေရးလုပ္တဲ့လူေတြကို ေပးမယ့္ဆုအတြက္ အလွႈခံေနၿပီလား စုံစမ္းရအုံးမယ္။ ဒါကေတာ့ အားလုံးလြယ္လြယ္နဲ႕လုပ္ႏိုင္တဲ့နည္းေပါ့။ ခက္တာေတြေရာ ဘယ္ေတာ့လုပ္ၾကမလဲ။ ေျဖရခက္ျပန္ပါတယ္။

JBRS

က်ဳပ္ကုိကိုင္တဲ့လူတိုင္း ႏွာေခါင္းရွႈံ႕ၾကတယ္။ ပိုးသတ္ေဆးနံ႕လိုလိုဘာလိုလို ဓာတုေဆးနံ႕တခုရတယ္တဲ့။ က်ဳပ္ကို ႏွာေခါင္းနဲ႕ခပ္ေဝးေဝးမွာကိုင္ၿပီးဖတ္ၾကတယ္။

စာဖတ္တဲ့လူေတြက ခပ္ႀကီးက်ယ္က်ယ္ရယ္။ ေအးေလ ႀကီးက်ယ္ႏိုင္မေပါ့။ သားေရအုပ္ထားတဲ့ စားပြဲနဲ႕ သားေရကုလားထိုင္နဲ႕။ ကိုယ္ပိုင္မီးအိမ္နဲ႕။ အပူလႊတ္ထားတဲ့ စာၾကည့္တိုက္မွာ စတိုင္က်က်ထိုင္ဖတ္ႏိုင္တဲ့လူေတြကိုး။

ထူးထူးျခားျခား

သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ အီစတာေက်ာင္းပိတ္ရက္မွာ လာလည္ပါတယ္။ သူက ေက်ာင္းတုန္းကသိခဲ့တဲ့ မိတ္ေဆြတေယာက္ရဲ႕ မဂၤလာေဆာင္ၾကည့္ၿပီးၿပီလားတဲ့။

လူေပါင္း၄၇သန္းနီးပါးၾကည့္ခဲ့တဲ့ မဂၤလာေဆာင္ကို ဘေလာ့မိတ္ေဆြေတြ ၾကည့္ရေအာင္ တင္လိုက္ပါတယ္။ ရွႈစားၾကည့္ပါအုန္း။

http://www.youtube.com/watch?v=4-94JhLEiN0

interesting

အခ်ိန္ ဆယ္မိနစ္ရပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္အတြင္း ဘာေတြေရးႏိုင္မလဲ ေရးၾကည့္မယ္။ ေခါင္းထဲမွာ ေပၚလာသမွ်ေပါ့။

ေလဘာ-အနီ၊ ကြန္ဆားဗစ္တစ္-အျပာ နဲ႕ လစ္ဒမ္-အဝါတို႕ အၿပိဳင္အဆိုင္ မဲဆြယ္ေနၾကတယ္။ ဘေရာင္းကန္ပိန္းရဲ႕ ေခါင္သူႀကီးက မန္ဒယ္ဆန္တဲ့။ သူက ၿပီးခဲ့တဲ့အပတ္က interesting လို႕မေန႕က ေျပာတယ္။

interesting ဆိုတာ newspeak ျဖစ္ေနၿပီ။ အမွန္ေတာ့ ကြန္ဆားဗစ္တစ္ ကန္ပိန္းက ေလဘာကို တာအထြက္မွာ ျဖတ္ထားခဲ့လို႕ ေလဘာနည္းနည္းခံေနရတာကို interesting လို႕ေျပာတာ။

အဂၤလိပ္ေတြ စကားေျပာအင္မတန္ပါးနပ္တယ္။ ေတာ္ရုံတန္ရုံခင္တဲ့လူမဟုတ္ရင္ ကိုယ့္ရဲ႕အေကာင္းအဆိုး သူတို႕ဆီက ၾကားရဖို႕ အင္မတန္ခက္တယ္။ အစည္းအေဝးေတြမွာ ေဆြးေႏြးရင္ ေျပာတဲ့စကားလုံးေတြေနာက္က အဓိပၸာယ္ေနာက္တထပ္ကို ထပ္ေဖာ္ရတယ္။

တခုခုကို interesting လို႕ေျပာရင္ ဆုိးတယ္လို႕ မေျပာခ်င္လို႕ အလိမၼာသုံးၿပီး ေျပာတယ္မွတ္ေပေတာ့။ လက္ဖက္ေကြ်းၾကည့္၊ ဘယ္လိုေနလဲေမးရင္ တခ်ိဳ႕က interesting လို႕ေျဖၾကမယ္။ အေမရိကန္သူငယ္ခ်င္းေတြက weird တဲ့။ တကယ့္ကို ႀကိဳက္သြားလို႕ တခ်ိန္လုံး ေတာင္းစားေနတဲ့ တေယာက္ေတာ့ ရွိပါတယ္။

A letter from home

ဒီေန႕ လက္ပတ္နာရီရယ္ အိုင္ေပါ့ရယ္ ေပ်ာက္ေနတာရွာမယ္ဆိုၿပီး ပစၥည္းေတြ ဖြလိုက္တာ စာထုပ္ႀကီးထြက္လာတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၈ႏွစ္ခြဲေလာက္က ကိုယ့္ထက္ေလးႏွစ္ငယ္တဲ့ ေမာင္ေလးေရးလိုက္တဲ့စာ (သူ႕ကိုခြင့္မေတာင္းဘဲနဲ႕) ဒီမွာ တင္လိုက္ပါတယ္။ ဆားခ်က္တယ္လို႕ ထင္ခ်င္ထင္ပါေလ။ ( ) က ကိုယ္ျဖည့္တာ။ က်န္တာက သူ႕စကားအတိုင္း ေအာ္ရီဂ်င္နယ္ပါပဲ။

15.11.01

How do you do? အခုဘာလုပ္ေနလဲ။ ဟုိမွာ အေျခအေနေကာင္းလား။ နင္တို႕ဘက္မွာေတာ့ ၿငိမ္မွာပါ။ (9/11 ၿပီးခါစမို႕) အခုေဆာင္းေရာက္ၿပီေပါ့။ ခ်မ္းၿပီ။ က်န္းမာေရးကို ဂရုစိုက္။ ဒီမွာေတာ့ အရင္ အတိုင္းပဲ။ အဆင္ေျပတယ္။ ငါလည္း 2nd MB တက္ရေတာ့မယ္။ 1st year စာေတြနဲ႕ မလြတ္မိေအာင္ supply (ဆပ္ပလီဟုဖတ္ရန္) ထိခံလိုက္တယ္။ ေနာက္ၿပီး scholar မယူခ်င္တဲ့ သေဘာလည္း ပါတာေပါ့။ 2nd year tuition ေတြေတာင္ တက္ေနၿပီ။ physiology နဲ႕ BC ကို double နင္းယူေနတယ္။ အျပင္ဆရာနဲ႕သင္တာ မဝလို႕ အတြင္းကဆရာမနဲ႕ပါ သင္တယ္။ Anatomy ကေတာ့ ႀကိဳ႕ကုန္းအထိ သြားတက္ရတာ။ ဆရာမအိမ္မွာ၊ သြားရတာနဲ႕တင္ စာသင္ခ်င္စိတ္ ေပ်ာက္သြားတယ္။ ဒါလည္း ဒုကၡတစ္ခုဘဲ။ ႀကိဳးေတာ့ႀကိဳးစားရမွာေပါ့ေလ။

ပုံေတာင္ေတာင္ၾကားသို႕တေခါက္

အလည္သြားၾက၊ ထပ္ညႊန္းၾကဖို႕ တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။

“…ဒါနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူငယ္ေၿခက် တသိုက္လည္း တို႔ျမန္မာေတြ သူမ်ားေတြလို နည္းပညာအသစ္ေတြ၊ နယ္ပယ္သစ္ေတြ မထြင္ႏိုင္ရင္ေတာင္မွ သူမ်ား ထြင္ထားတာေလးေတြေတာ့ နားလည္သင့္ပါရဲ႔ဆိုၿပီး ေတာင္ၿခစ္ေၿမာက္ၿခစ္လုပ္ဖို႔ ပံုေတာင္ေတာင္ႀကားကို ေရာက္လာႀကတာပါပဲဗ်ာ။ … ေတာင္ႀကားထဲမွာ စကားလံုးအသစ္ေတြ စိတ္ကူးညဏ္အဆန္းေတြ စိုက္ပ်ိဳးႀကမယ္ေလ …”

မင္းအိမ္စံ

http://www.pondaungvalley.com/

စက္မရပ္သတင္း

-ကိုရီးယားမွာ ေဂၚဖီထုပ္ေတြ ေစ်းႀကီးလို႕ ကင္ခ်ိ ေစ်းတက္ေတာ့မယ္။ ေဂၚဖီတထုပ္ကို ၅ေဒၚလာနီးပါး ေပးေနရၿပီတဲ့။ ေဆာင္းကလဲ သိပ္ေအးတယ္။ ေႏြဦးကလဲ ေအးေတာ့ ေဂၚဖီထြက္ဖို႕ သိပ္မရွိဘူးတဲ့။ ဗမာျပည္က ေဂၚဖီေတြ သြားေရာင္းမလား စဥ္းစားေတာ့ တရုတ္က ဦးသြားၿပီတဲ့။ တႏွစ္ကို တန္၂ေသာင္းနီးပါး ေရာင္းေနက်တဲ့။

-စပိန္မွာေသာင္တင္ေနတဲ့ ၿဗိတိန္စစ္သားေတြနဲ႕ ခရီးသည္ေတြကို သြားတင္ခဲ့တဲ့ စစ္သေဘၤာႀကီး အဂၤလန္ပို႕စေမာက္ကို ဆိုက္ပါၿပီ။ အစိုးရကို ေရြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္တဲ့ စတန္႕ထြင္လို႕ အမတ္အခ်ိဳ႕က ေဝဖန္ေနၾကတယ္။ စီးပြားေရးမ်က္စိနဲ႕ၾကည့္ရင္လဲ နဲနဲမွ မကိုက္။ ေရေပၚမွာ တနာရီသြားတိုင္း ေပါင္သုံးေထာင့္ငါးရာေလာက္ ကုန္ၿပီး ေလယာဥ္ဆင္းဖို႕ေဆာက္ထားတဲ့ သေဘၤာေပၚမွာ တေထာင္ေတာင္ မရွိတဲ့လူေတြ ျပန္သယ္လာတာ မတန္ေပါင္။ ခရီးသည္ေတြကေတာ့ ေပ်ာ္လို႕။ ႀကဳံေတာင့္ႀကံဳခဲ စစ္သေဘၤာစီးရတာတဲ့ေလ။

-လစ္ေနတဲ့ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ေနရာမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေတြအတြက္ ေထာက္ခံသူကို ေရြးမယ္လို႕ အိုဘားမားက ေျပာတယ္။ စိတ္ဝင္စားသူေတြ ေလွ်ာက္လို႕ (မရပါေၾကာင္း)။

-ပိုလန္သမၼတနဲ႕သမၼတကေတာ္ စ်ာပနကို အိုက္စလန္မီးေတာင္ေၾကာင့္ ေလယာဥ္ေတြ မပ်ံႏိုင္လို႕ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မတက္ေရာက္လုိက္ရဘူးတဲ့။ အာဇာနည္ေတြကိုပဲ ျမွပ္ေလ့ရွိတဲ့ ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းထဲမွာ ေပးျမွပ္လို႕ ပိုလန္ျပည္သူတခ်ိဳ႕က မေက်နပ္ဘူးတဲ့။

-တရုတ္သမၼတ ဟူဂ်င္ေတာင္(Hu Jintao) ကို ဟူက်ား (Hu Jia) လို႕ ေဟာင္ေကာင္ကထုတ္တဲ့ ေတာင္တရုတ္နံနက္ခင္းသတင္းစာရဲ႕မ်က္ႏွာဖုံး (အဂၤလိပ္လိုက ပိုတိုမယ္-South China Morning Post) က မွားေရးလို႕ သမၼတနဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမွႈေၾကာင့္ ေထာင္က်ခံေနရသူ မွားရမလားလို႕ တခ်ိဳ႕ကေျပာၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတာ့ ဟူက်ားကို သတင္းစာက မသိမသာေထာက္ခံပုံရတယ္လို႕ မွန္းၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ မ်က္ႏွာဖုံးမွာပဲ ေနာက္တေန႕ျပန္ေတာင္းပန္ရတယ္။ ဒီလိုမ်က္ႏွာဖုံးကေတာင္းပန္ရတာ သိပ္ရုပ္ဆိုးသတဲ့။ အယ္ဒီတာဆယ္ေယာက္မွာ ကိုးေယာက္က တရုတ္စာမတတ္လို႕ပါတဲ့။  (ေနာက္တေယာက္က ဗမာျပည္မွာ သႀကၤန္သြားက်တယ္လို႕ ယူဆရပါေၾကာင္း)

-စီးပြားေရးလုပ္ခ်င္သူေတြ အုန္းဆီကို ဥေရာပမွာ လာေရာင္းရင္ ျမတ္ႏိုင္တဲ့အေၾကာင္း ေစတနာနဲ႕ လက္တို႕အသိေပးလိုက္ပါတယ္။

သမိုင္းအေတြး

မြန္ေတဂူခ်မ္းစဖို႕အစီရင္ခံစာလို႕ ဗမာေတြအသိမ်ားတဲ့ Government of India Act 1919 ကို မေက်နပ္လို႕ ဗမာအဖြဲ႕ေတြက မြန္ေတဂူကို ကာလကတၱားမွာ သြားေတြ႕ၾကတယ္။ သူတို႕ကို ‘nice, simple-minded people with beautiful clothes’ လို႕မြန္ေတဂူက သူ႕ဒိုင္ယာရီထဲမွာ ထည့္ေရးခဲ့တယ္။  

ေမွးမွိန္လာတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ

ႏိုင္ငံတကာစင္ျမင့္မွာ အသံက်ယ္က်ယ္ေျပာႏိုင္ဖို႕ဟာ ၿဗိတိန္ရဲ႕ အနာဂတ္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး သူ႕အစိုးရရဲ႕ အေရးႀကီးတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္တခုျဖစ္တယ္လို႕ ေဂၚဒန္ဘေရာင္းက ေျပာတယ္။ ေဒးဗစ္ကန္မရြန္ကေတာ့ ခ်ာခ်ီေလသံလိုက္ၿပီး သူတို႕ ကြန္ဆားဗစ္တစ္ေတြကေတာ့ ကမၻာ့ေရးရာေတြမွာ ႏိုင္ငံရဲ႕ၾသဇာကို ျပန္ဆယ္မယ္လို႕ ေၾကြးေၾကာ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္တပ္အေၾကာင္းေလ့လာတဲ့ ထင္ရွားတဲ့ ပညာရွင္တေယာက္ကေတာ့ ႏွစ္၄ဝဝ ကမၻာစြန္႕စားမွႈစင္ေပၚမွာ သူတို႕ႏိုင္ငံရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ နိဂုံးပိုင္းကို ေရာက္လာၿပီလို႕ ေျပာလိုက္တယ္။

ေသာင္မတင္ေရမက်

ယူေကမွာေရြးေကာက္ပြဲၿပီးသြားပါၿပီ။ အထင္ကရပါတီသုံးခုလုံး ေရြးေကာက္ပြဲရလာဒ္ကို မေက်နပ္ပါဘူး။

ေရြးေကာက္ပြဲမစခင္ ဝင္ၿပိဳင္မယ့္ အမတ္ေသသြားတဲ့ မဲဆႏၵနယ္ကလြဲလို႕ မဲဆႏၵနယ္ ၆၅ဝမွာ ၆၄၉က အေျဖေတြထြက္ၿပီးပါၿပီ။ ကြန္ဆားဗစ္တစ္က ၂ဝဝ၅ကထက္ ေနရာ၉၇ေနရာပိုရတယ္။ ေလဘာကေတာ့ ၉၁ေနရာ လက္လႊတ္လိုက္ရတယ္။ လစ္ဒမ္ကေတာ့ မွန္းတာထက္အမ်ားႀကီးနည္းၿပီး ရခဲ့တဲ့အျပင္ ၂ဝဝ၅က ရထားတဲ့ ၅ေနရာကိုပါ လက္လႊတ္လိုက္ရတယ္။

မတရားမႈကုိ သိသိနဲ ့က်ဴးလြန္သူ မရွိဘဲ မတရားမႈ ရွိႏုိင္လား

က်ေနာ္တုိ ့၇ တန္းတုံးက အဂၤလိပ္စာ ဖတ္စာအုပ္ရဲ ့ပထမဆုံး အခန္းမွာပါတဲ့ ၀ထၳဳတုိေလး ကုိ ခုထိမွတ္မိေနေသးတယ္။ ေနာက္မွ သိရတာက ဒီ၀ထၳဳဟာ ျပင္သစ္ စာေရးဆရာGuy de Maupassant ရဲ ့ necklace ဆိုတဲ့ ၀ထၳဳတုိကုိ အားရွိပါးရွိ ခ်ဳံ ့ထားတယ္ဆုိတာသိရတယ္။ ဖတ္ခ်င္သူေတြအတြက္ ေဟာဒီမွာလင့္။ http://www.eastoftheweb.com/short-stories/UBooks/Neck.shtml

မတရားမႈကုိ သိသိနဲ ့က်ဴးလြန္သူ မရွိဘဲ မတရားမႈ ရွိႏုိင္လား -ဒုတိယပိုင္း

အျဖစ္အပ်က္တခုမွာ ပါ၀င္ ပတ္သက္သူအားလုံးက သိသိနဲ ့မတရား မလုပ္ေပမယ့္ ဒီအျဖစ္ အပ်က္ဟာ မတရားမႈကုိ ျဖစ္ေစတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ တနည္းတဖုံ ပတ္သက္ေစ ေနႏုိင္တဲ့ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြ ရွိတယ္လုိ ့ေျပာသြားတယ္။

ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီးပဲ။ ဥပမာ ကုိယ္က စာေမးပြဲေျဖဖုိ ့အသြား လမ္းမွာကားပိတ္တယ္။ အဲဒိမွာ စာေမးပြဲခန္းထဲ ၀င္ခြင့္ေနာက္က်ၿပီး ေျဖခြင့္မရလုိက္ဘူး။ ကားလမ္းေတြကုိ တမင္သက္သက္ ပိတ္ေအာင္ လုပ္တဲ့လူေတာ့ ရွိမယ္ မထင္ဘူး။ တမင္ သက္သက္ ပိတ္ေအာင္ လုပ္တယ္ဆုိအုံးေတာ့ ကုိယ္စာေမးပြဲ ေျဖမွာကို သိလုိ ့တမင္ သက္သက္ ကားလမ္းေတြကုိ ပိတ္ၿပီး ကုိယ့္ကုိ စာေမးပြဲ မေျဖႏုိင္ေအာင္ ညစ္ပတ္တာလုိ႕ေတာ့ ေျပာလုိ ့ မရဘူး။ အဲဒိမွာ အမွတ္တရာ အျပည့္ ရႏုိင္တဲ့ ဘာသာရပ္မွာ ကုိယ္ကမေျဖျဖစ္လုိ ့အခ်ခံရတယ္။ ဘယ္ေလာက္ မတရားသလဲ။

မတရားမွႈကို ဘာ့ေၾကာင့္မလုပ္သင့္တာလဲ။

မေကာင္းမႈ၊ မတရားမႈကို ဘာ့ေၾကာင့္ မလုပ္သင့္သလဲ။ လုပ္ရပ္တခုဟာ ေကာင္းတယ္ မေကာင္းဘူး၊ တရားတယ္ မတရားဘူးဆိုတာ တေယာက္နဲ ့တေယာက္ အျမင္ခ်င္း ကြဲႏုိင္ေပမယ့္ မေကာင္းဘူး မတရားဘူးလုိ ့သတ္မွတ္တဲ့ လုပ္ရပ္တခုကုိ မလုပ္သင့္ဘူး ဆိုတာကုိ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လက္ခံၾကမယ္ ထင္ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ မလုပ္သင့္တာလဲ။

တခ်ဳိ ့ကေတာ့ ဒီေမးခြန္းဟာ ေမးစရာေတာင္ မလုိဘူးလုိ ့ထင္ခ်င္ထင္ၾကမယ္။ ေလ်ွာေမြး ကို ဗာရာဏသီခ်ဲ ့တယ္လုိ ့ဆုိခ်င္ဆုိပါေစ။ ကပ္သီးကပ္ဖဲ့ေမးရ စဥ္းစားရတာကုိ ၀ါသနာ ပါသူေတြကုိ ဒီေမးခြန္းကုိ ေမးၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။

အသိ I think, therefore I am နဲ့ အဘိဓမၼာ

ေလာကႀကီးမွာ မသိတာေတြ အမ်ားသား။ တဖက္မွာ သိတာေတြလည္း (အနည္းဆုံး သိတယ္လို့ ထင္တယ္ဟာေတြ)အမ်ားသား။ လူ ့ဘ၀ကို ျဖတ္သန္း ေနရာမွာ အခ်ိန္ေတြ ၾကာလာတာနဲ ့အမ်ွ မသိတဲ့ နယ္ပယ္က အေၾကာင္းအရာေတြဟာ သိတဲ့ နယ္ပယ္ထဲ ေရာက္ လာတယ္။ ဥပမာ အလုပ္ထဲမွာ ဘယ္လုိေနထုိင္သင့္သလဲ။ အမ်ားနဲ ့ဆက္ဆံ တဲ့အခါ ဘယ္လုိျပဳမူသင့္သလဲ။ ကုိယ့္ကုိလာစြာရင္ ႏွစ္ဆျပန္စြာလုိက္တာ ေကာင္းသလား စတဲ့ ေမးခြန္းေတြမွာ အသိသစ္ေတြ တိုးလာတယ္။ လူတေယာက္ခ်င္းစီမက လူသားမ်ဳိးႏြယ္ႀကီးတခုလုံးနဲ ့ယွဥ္ၾကည့္ရင္လည္း အခ်ိန္ေတြ ၾကာလာတာနဲ့အမ်ွ အသိေတြ တိုးလာတာေတြ ့ရတယ္။ ဥပမာ အရင္တုံးကဆုိ ေနတစင္းပဲ ရွိတယ္၊ အဲဒိေနက ကမၻာကိုလွည့္ပတ္သြားလာေနတယ္လုိ သိထားတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဒီအသိဟာ မမွန္ဘဲ ေနတခုမက ရွိတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကမၻာဟာ ၿဂိဳဟ္တလုံးသာ ျဖစ္ၿပီး ေနကုိ လွည့္ပတ္သြားလာေနတယ္ စသျဖင့္ အသစ္သိလာတယ္။

ဒုတိယ ကမၻာစစ္နဲ ့ဗမာျပည္ အပုိင္း ၁

ဒုတိယကမၻာစစ္ဟာ ကမၻာ့သမုိင္းတင္မက ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ ့သမုိင္းကိုပါ အခ်ဳိးတေကြ ့ ေျပာင္းလဲသြားေစတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ ျဖစ္တယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္ေၾကာင့္  ဗုိလ္ခ်ဳပ္ ေအာင္ဆန္းဟာ ဗမာျပည္ရဲ ့လြတ္လပ္ေရး ဖခင္ရယ္ဆုိၿပီး ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ဗမာျပည္လည္း လြတ္လပ္ေရး ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ရခဲ့တယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္သာ ျမန္မာ့ေျမေပၚ မျဖစ္ရင္ ရဲေဘာ္သုံးက်ိပ္ဆုိတာ ဘယ္နားေနမယ္မွန္းေတာင္ မသိဘူး။ (ဒီလုိေျပာလုိ ့ ကုိယ့္တုိင္းကုိယ့္ျပည္ တုိင္းတပါးသား လက္ေအာက္က လြတ္ေျမာက္ေရး အတြက္ ကုိယ့္ရဲ ‘ေခြ်းေပါက္သည္ ဗမာျပည္အတြက္ ေအးခ်မ္းဖို့ အရိပ္အေယာင္ မုိးေရမုိးေပါက္ ျဖစ္ေရေခ်မည္’ [1]ဆုိတဲ့ စိတ္ဓတ္မ်ဳိးနဲ ့ေရျခားေျမျခားမွာ ကုိယ့္အသက္ကုိ ကံတရားလက္ ၀ကြက္ အပ္ၿပီး စြန့္စားခဲ့တဲ့ ဗမာမ်ဳိးခ်စ္လူငယ္ေတြရဲ ့တုိင္းျပည္ခ်စ္စိတ္ကုိ ေစာ္ကားတာ လုံး၀ မဟုတ္ပါ။) အနည္းဆုံး ေခတ္သစ္ ဗမာ့တပ္မေတာ္ဟာ ရဲေဘာ္ သုံးက်ိပ္နဲ ့စမွာ မဟုတ္တာ က်ိန္းေသတယ္။ မျဖစ္ခဲ့တာကုိ ျပန္ေျပာင္းစိတ္ကူးယဥ္တာကုိ သမုိင္းဘာသရပ္မွာ ခြင့္ျပဳမထားဘူး။ ျဖစ္ၿပီးခဲ့တာနဲ့ သူ့ရဲ ့အက်ဳိးဆက္ေတြကိုပဲ ေလ့လာ သုံးသပ္ခြင့္ရွိတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြက ဘယ္လုိ အက်ဳိးဆက္ေတြ ခ်န္ရစ္ပစ္ခဲ့သလဲဆိုတာ ခုေဆာင္းပါးမွာ ႀကိဳးစား ေလ့လာၾကည့္ထားတယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္နဲ႔ ဗမာျပည္ အပုိင္း ၂

ဒီအပုိင္းမွာေတာ့ ဒုတိယကမၻာစစ္ မတုိင္ခင္ ဗမာျပည္က ႏုိင္ငံေရးေနာက္ခံ သမုိင္းကို တတ္ႏုိင္သမ်ွျပည့္စုံေအာင္နဲ႔ ေပမရွည္ေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီး ေရးၾကည့္ထားပါတယ္။

‘ကရက္ေဒါက္[1]ျပန္သြား’ဆုိၿပီး ဆရာေတာ္ ဦးဥတၱမက ဘုရင္ခံကို အမိန့္ေပးၿပီး ေထာင္ထဲ ၀င္ရတဲ့အခ်ိန္ (၁၉၂၁)နဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ တ၀ွမ္းက ပုန္ကန္ထၾကြမႈေတြကို အဂၤလိပ္ အစိုးရက ၿငိမ္၀ပ္ ပိျပားသြားေအာင္ ႏွိမ္နင္းႏုိင္တဲ့ အခ်ိန္ၾကားမွာ ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေလာက္ ကြာတယ္။ ဗမာျပည္ကုိ သိမ္းၿပီးၿပီးခ်င္းမွာ ကုိလုိနီအစိုးရလုပ္ပုံကုိင္ပုံက သူတုိ့အျမင္မွာ အေျခာက္တုိက္ မာနႀကီးလွတဲ့ ဗမာလူမ်ဳိးကုိ က်ဳိးႏြံသြားေအာင္ ႏွိမ္ျပလုိက္မဟဲ့ ဆိုၿပီး ဘုရား ေက်ာင္းကန္ေတြကို ဖိနပ္စီး ၀င္လုိ၀င္၊ ဗမာေတြရဲ ့ယဥ္ေက်းမႈကို သက္သက္ ဂရုမစုိက္ျပတဲ့ ပုံစံမ်ဳိးျဖစ္တယ္။ ၀ုိင္အမ္ဘီေအ[2]အသင္းဟာ ဒီလုိပုံစံမ်ဳိးကုိ လက္မခံဘူး ဆိုတာကုိ တုံ ့ျပန္တဲ့အေနနဲ့ ေပၚလာတဲ့ အသင္းလုိ့ ယူဆႏုိင္စရာ ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလုိေမာက္မာျပရုံနဲ့ ကိုလိုနီ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဟာ ဗမာေတြ အျမင္မွာ တရား၀င္လာမွာ မဟုတ္ဖူးဆုိတာ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြကုိယ္တုိင္ သတိျပဳမိေတာ့ ၀ုိင္အမ္ဘီေအစေထာင္ၿပီး ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္အၾကာမွာ ကိုလုိနီ အစိုးရရဲ ့ ေပၚလစီသစ္ တျဖည္းျဖည္း ေျပာင္းလာခဲ့တယ္။ ၁၉၁၆ မွာဘုရင္ခံ ဆာဟာကုတ္ ဘတ္တလာ[3]က အုပ္ခ်ဳပ္ခံ လူတန္းစားက ကိုလုိနီ အစိုးရရဲ ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို တရား၀င္တယ္ဆုိတာ ျမင္လာေအာင္ ပညာေရးဘက္ကေန နည္းလမ္းေတြ ရွာႀကံဖုိ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ့ ဖြဲ ့လုိက္တဲ့ ေကာ္မတီ[4]မွာ ဒီေပၚလစီကို ေတြ ့ရတယ္။ ဒီေပၚလစီရဲ ့အႏွစ္သာရကေတာ့ ဗမာအမ်ဳိးသားေတြကုိ ကုိယ့္အမ်ဳိးေပၚဂုဏ္ယူဖုိ့နဲ့ တခ်ိန္ထဲမွာ ဗမာျပည္ဟာ ၿဗိတိသ်ွ အင္ပုိင္ယာႀကီးထဲမွာ သစၥာရွိရွိ ေနသြားဖို႕[5] နည္းလမ္းေတြကို ဘယ္လုိ ေဖာ္ေဆာင္မလဲ ဆိုတာ စဥ္းစား လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ ဆုိတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ေက်ာင္းေတြမွာဆုိ ဗမာျပည္ဟာ ကြ်န္ျပဳခံထားရတဲ့ ႏုိင္ငံမဟုတ္ဖူး၊ အဂၤလိပ္ အစိုးရမင္းမ်ားဟာ ဗမာျပည္သူေတြရဲ ့ ယဥ္ေက်းမႈ အသိဥာဏ္ ျမင့္မားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနတာသာ ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ အျမင္မ်ဳိး ၀င္လာေအာင္ သင္ၾကားေရးကို အားေပးတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြကို ဘြဲ ့တံဆိပ္ ဆက္ကပ္တာေတြ လုပ္ျပခဲ့တယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္နဲ႔ ဗမာျပည္ အပုိင္း ၅ (က)

ဗမာ့သမုိင္းမွာ ဒုတိယကမၻာစစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ အႀကီးမားဆုံး အက်ဳိးဆက္ တခုကေတာ့ ေခတ္သစ္  ဗမာ့တပ္မေတာ္ ဒီကာလထဲမွာ ေပၚေပါက္လာမႈပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္သာ မျဖစ္ခဲ့ရင္ ဂ်ပန္က ဗမာျပည္စစ္ဆင္ေရးလုပ္ဖုိ႔ အစီအစဥ္ မရွိခဲ့ရင္ ခုသမုိင္းစာအုပ္ေတြထဲမွာ ေဖာ္ျပေနတဲ့ ဗမာ့တပ္မေတာ္ဟာ ဘယ္လုိနည္းနဲ႔ ေပၚလာမလဲဆုိတာ စဥ္းစားလို႔မရဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ဒီေဆာင္းပါး အစမွာ ရဲေဘာ္သုံးက်ိပ္ ဆိုတာ ဘယ္နားေနမယ္မွန္းေတာင္ မသိဘူးလို႔ ေျပာခဲ့တာ။ တခုေတာ့ ရွိတာေပါ့ေလ၊ ကုိလုိနီအစိုးရ လက္ထက္ ဒုတိယကမၻာစစ္ မျဖစ္ခင္ အဂၤလိပ္လက္ေအာက္က ဗမာအစိုးရရဲ ့တပ္မေတာ္ကုိ ဗမာ့တပ္မေတာ္လုိ႔ တခ်ဳိ ့က ေျပာခ်င္ ေျပာၾကမွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒါဟာ မျပည့္စုံတဲ့ analysis ျဖစ္မွာပဲ။

ဗမာ့လြတ္လပ္ေရးတပ္မေတာ္ ဘီအုိင္ေအကုိ ၁၉၄၁ ဒီဇင္ဘာ ၂၆ ရက္ေန႔ ဘန္ေကာက္မွာ စဖြဲ႔တယ္။ [တပ္မေတာ္သမုိင္းမွတ္တမ္း(၁)နဲ႔ ရဲေဘာ္ရာေက်ာ္ျပဳစုတဲ့ ‘ရဲေဘာ္သုံးက်ိပ္နဲ႔ ဗမာ့လြတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္ စစ္ေၾကာင္းမ်ား’ စာ ၂၃ မွာ ဒီဇင္ဘာ ၂၆လို႔ ေျပာထားေပမယ့္ တခ်ဳိ ့မွတ္တမ္းေတြမွာ ဒီဇင္ဘာ ၂၇ ဆိုၿပီးေျပာတယ္။ ဗမာ့တပ္မေတာ္ဟာ ဘီအုိင္ေအကေန ဘီဒီေအ၊ ေနာက္ ဘီအင္ေအနဲ႔ စစ္ႀကီးအၿပီးမွာေတာ့ ပီဘီအက္(ဖ) မ်ိဳးခ်စ္ဗမာ့တပ္မေတာ္ စသျဖင့္ေခၚေ၀ၚၾကၿပီး စစ္ႀကီးအၿပီးမွာေတာ့ ဗမာ့တပ္မေတာ္ရယ္ဆုိၿပီး ျဖစ္လာတယ္။]စေထာင္ခါစက ဘီအုိင္ေအဟာ လူရာဂဏန္းေလာက္သာ ရွိေပမယ့္ ဗမာျပည္ထဲ၀င္ၿပီး သိပ္မၾကာခင္မွာဘဲ ေသာင္းဂဏန္းထိ (တေသာင္းကေန ငါးေသာင္းၾကားထိ) ရွိလာတယ္။ အေရအတြက္ တိတိက်က် မေျပာႏုိင္တာကလည္း ၀င္ခ်င္တဲ့လူတုိင္းကုိ ေပး၀င္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ျဖစ္တယ္။ ဘီအုိင္ေအစျဖစ္လာခ်ိန္မွာ သတိျပဳစရာ အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ ပထမတခ်က္အေနနဲ႔ ဘီအုိင္ေအကို စစ္ခ်ီရာ လမ္းတေလ်ွာက္ ျဖတ္သန္းသြားတဲ့ ၿမိဳ ့ ရြာေတြက လူေတြနဲ႔အမ်ားဆုံး ဖြဲ႔ထားတာေတြ႔ရမယ္။ [ဗမာျပည္ကုိ အေရွ ့ ဘက္ျခမ္းက၀င္တယ္၊ စစ္ေတာင္းျမစ္ကုိျဖတ္ၿပီး ရန္ကုန္ကုိသိမ္းတယ္။ တခ်ဳိ ့ စစ္ေၾကာင္းေတြက ခုရန္ကုန္ မႏၱေလး မီးရထားလမ္းအတုိင္း ခ်ီတက္သြားၾကၿပီး တခ်ဳိ ့ ကျပည္လမ္းေၾကာင္းအတုိင္း ခ်ီတက္ၾကတယ္။ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္က  Burma Road ကိုအျမန္ဆုံး ပိတ္ဆုိ႔ေရးနဲ႔ မန္းေရနံေျမလုိ စစ္ေရး၊ စီးပြားေရးအတြက္ အခ်က္အခ်ာက်တဲ့ ေနရာေတြကို အျမန္ဆုံး စီးမိေရးပဲ။ အဲဒါေၾကာင့္ အေတာ္မ်ားမ်ားႀကီးဟာ ေအာက္ျပည္ေအာက္ရြာကလူေတြ ျဖစ္ၿပီး အဲဒိထဲမွာ ထုိင္းေရာက္ဗမာေတြနဲ႔ ဗမာျပည္ေပါက္ ဗမာလူမ်ဳိးေတြအမ်ားအျပားပါတယ္။ အစပိုင္းမွာ ထုိင္းေရာက္ ဗမာေတြနဲ႔ ဖြဲ႔ရတဲ့အတြက္ တခ်ဳိ ႔ဗမာ စကား မေပါက္သူေတြလည္း ဘီအုိင္ေအမွာပါၿပီး အမိန္႔ေပးရတဲ့အပုိင္း၊ စည္းကမ္းထိန္းရတဲ့ အပုိင္းမွာ ဒီအခ်က္ေတြဟာ အခက္အခဲေတြနဲ႔ႀကဳံရဖုိ႔ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ အေရးႀကီးတဲ့ ေနာက္တခ်က္က ဘီအုိင္ေအ ေအာက္ေျခက ယူနစ္ေတြနဲ႔ ဂ်ပန္စစ္ဌာနခ်ဳပ္ၾကားမွာ [James F Guyot ‘Political Impact of Japanese Occupation’ p126] chain of command မရွိဘူး။ အက်ဳိးဆက္အားျဖင့္ ေအာက္ေျခမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြကို အထက္က မသိႏုိင္သလုိ ဘီအုိင္ေအဟာ တခ်ဳိ ့ ေနရာေတြမွာ တကယ့္ကို ထိန္းမႏုိင္ သိမ္းမရနဲ႔ စည္းမရွိ ကမ္းမရွိ လုပ္ရပ္ေတြ က်ဴးလြန္တာမ်ဳိးေတြ ရွိခဲ့တယ္။ ေနာက္ဘီအုိင္ေအထဲကုိ ၀င္လာသူေတြထဲမွာ တုိင္းျပည္လြတ္လပ္ေရးအတြက္ တကယ့္ စိတ္ရင္းေစတနာမွန္နဲ႔ ၀င္လာသူေတြရွိသလုိ ေတေလဂ်ပိုးေတြ၊ ရာဇ၀တ္သားေတြလည္း အမ်ားႀကီးပဲ။ အဂၤလိပ္က ဗမာျပည္ကေနေျပးတဲ့အခါမွာ သူလုပ္ခဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္ေလးေတြ ဒီေနရာမွာ အေၾကာင္းတိုက္ဆုိင္လုိ႔ေျပာခ်င္တယ္။ ပထမ အင္းစိန္ေထာင္ထဲက ရာဇ၀တ္သား ငါးေထာင္ေလာက္ကုိ လႊတ္ေပးခဲ့တယ္။ ဒုတိယ တံတားေလး စိတ္ေရာဂါ အထူးကုဌာနက စိတ္မႏွံ ့သူေတြကို လမ္းေပၚလႊတ္ေပးခဲ့ၿပီး ေနာက္ဆုံး ရန္ကုန္တိရိစၦာန္ရုံထဲက ရွိသမ်ွ တိရိစၦာန္ေတြကုိ တေကာင္မက်န္ ပစ္သတ္သြားတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္က ဂ်ပန္အ၀င္မွာ လူေတြ အထိပ္တလန္႔ျဖစ္ၿပီး ထိန္းသိမ္းရခက္ေအာင္ လုပ္တာပဲ။ သူတို႔လႊတ္ေပးလုိက္တဲ့ ရာဇ၀တ္သားေတြထဲမွာ ဘီအုိင္ေအထဲကုိ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ႀကီး ၀င္လာသူေတြ အမ်ားႀကီးမွ အမ်ားႀကီး။   ေနာက္ေခတ္အဆက္ဆက္ ဘယ္သူေသ ငေတမာၿပီးေရာဆုိတဲ့လူစားေတြ၊ ငဘတုိ႔ရြာက သခင္ၿဖိဳးတုတ္လုိ သခင္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးပဲ။ ေနာက္တခုက ဘီအုိင္ေအမွာ တျခားတုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေတြ လုံး၀ မပါသေလာက္ဘဲ။ ဒါဟာလည္း ကိုလုိနီ အဂၤလိပ္အစိုးရရဲ ့ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိ လုပ္ထားတဲ့ ေသြးခြဲေရး ေပၚလစီရဲ ့ အက်ဳိးဆက္တခုပဲ။ ဒီအေၾကာင္းကို ေအာက္မွာ ဆက္ေျပာထားတယ္။ ဘီအုိင္ေအထဲကုိ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးစုေတြ မ၀င္သလုိ ဘီအုိင္ေအကလည္း သူတို႔ကို ၀င္ပါဆုိၿပီး မေခၚခဲ့ဘူး။

ဘီအုိင္ေအေၾကာင့္ မ်က္ႏွာပ်က္စရာေတြ ရွိခဲ့သလုိ တဘက္မွာ ဘီအုိင္ေအေၾကာင့္ တခ်ဳိ ့ ၿမိဳ ့ရြာေတြမွာ စည္းနဲ႔ကမ္းနဲ႔ လုံလုံၿခဳံၿခဳံ ျဖစ္ခဲ့ရတာေတြလည္း အမ်ားႀကီးပဲ။ ဒဂုန္တာရာတို႔၊ ေဒၚခင္မ်ဳိးခ်စ္တုိ႔ ျပန္ေရးတဲ့ စာအုပ္ေတြမွာ ဒါေတြကုိ ဖတ္ရဖူးတယ္။ ဘီအုိင္ေအဟာ စကတည္းက စနစ္တက်ဖြဲ ့ခဲ့ရတာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ စည္းနဲ႔ကမ္းနဲ႔ေတာ့ မဟုတ္ဖူး။ ဒါေပမယ့္ တခ်ဳိ ႔ေျပာသလုိ ဘီအုိင္ေအဟာ သူခိုးဓားျပတပ္ ဆုိတာကေတာ့ ျဖစ္ကတတ္ဆန္းေျပာတဲ့ အေျပာပဲ။ ဘီအုိင္ေအဟာ စည္းမရွိကမ္းမရွိနဲ႔ ထိန္းသိမ္းရခက္ေနတာကုိ ဗုိလ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔လုိ ေခါင္းေဆာင္ေတြတင္မက ဂ်ပန္ကလည္း မႀကိဳက္ဘူး။ အဲဒိမွာ ဘီအိုင္ေအကုိ တပ္နဲ႔ပုိတူေအာင္ စည္းနဲ႔ကမ္းန႔ဲ ျဖစ္ေအာင္စလုပ္တယ္။ အဲဒိျဖစ္စဥ္ရဲ ့အက်ဳိးဆက္တခုက အနာဂတ္ ဗမာ့တပ္မေတာ္ရဲ ့ ရုပ္လုံးသ႑ာန္ ပီျပင္လာၿပီး ဗမာ့တပ္မေတာ္ဟာ ဂ်ပန္အမွတ္ ၁၅ တပ္မေတာ္ ေအာက္ကေန ညႊန္ၾကားခ်က္ ယူရုံသာ ယူတတ္တဲ့ အေနအထားကေန တခ်ိန္မွာ ဂ်ပန္ကုိ ျပန္ခ်ဖုိ႔ စနစ္တက် စည္းရုံးေရးလုပ္ႏုိင္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းသ႑ာန္ေကာင္းေကာင္း ေပၚလာခဲ့တာပဲ ျဖစ္တယ္။ [Mary Callahan, Making enemies p45-67]ပထမဆုံးအႀကိမ္အျဖစ္ ဗမာ့အမ်ဳိးသား တပ္မေတာ္ဆုိၿပီးေပၚလာတဲ့အျပင္ ဘီအုိင္ေအမွာ ဌာနခ်ဳပ္ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ရွိတယ္။ အလံရွိတယ္။ ေနာက္တပ္မေတာ္သားမ်ား လုိက္နာရန္စည္းကမ္းခ်က္ စတာေတြကုိ ဗမာဘာသာ စကားနဲ႔ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ထုတ္ျပန္ႏုိင္တာ ဒီေခတ္မွာ ျဖစ္တယ္။ အစပုိင္းမွာ ဘီအုိင္ေအရဲ ႔ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ဟာ ဆူဇီကီး ျဖစ္ေပမယ့္ ဘီအင္ေအအျဖစ္ ဖြဲ႔စည္းၿပီးခ်ိန္မွာ ဗုိလ္ေအာင္ဆန္းဟာ ဗုိလ္မႈးခ်ဳပ္ရာထူးနဲ႔ ဘီအင္ေအရဲ ့ဦးစီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါဟာ ကုိယ့္တုိင္းျပည္ကုိ ကာကြယ္ဖုိ႔ အမ်ဳိးသားစစ္တပ္ ရွိကုိရွိရမယ္လုိ႔ ခံယူသူ ဗမာလူမ်ဳိးေတြ၊ အဂၤလိပ္ကုိလုိနီအစိုးရရဲ ့ခ်ဳိးႏွိမ္မႈကို တြန္းလွန္ခ်င္သူေတြ အတြက္ ဂုဏ္ယူစရာ အျဖစ္အပ်က္ျဖစ္သလုိ ပထမဆုံးအႀကိမ္အျဖစ္ ဗမာလူမ်ဳိးေတြရဲ ့ မိမိကုိယ္ မိမိယုံၾကည္မႈကို ျမင့္တက္သြားေစတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ပဲ။  

ထုိင္းမွာဗမာ့လြတ္လပ္ေရးတပ္မေတာ္ကိုဖြဲ႔ခ်ိန္မွာ ျပည္တြင္းမွာလည္း ဗမာ့တပ္မေတာ္ ဆိုတဲ့ နံမယ္နဲ႔ တပ္တတပ္ရွိတယ္။ အပုိင္းႏွစ္မွာ ေျပာခဲ့တဲ့ ၁၉၃၇ ဗမာအစိုးရအက္ဥပေဒ အရ အဲဒိႏွစ္ ဧၿပီလတရက္ေန႔မွာ British Burma Army ဆုိၿပီးေပၚလာတယ္။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္သာမျဖစ္ဘဲ ဗမာျပည္ဟာ ဒီ၁၉၃၇ အက္ဥပေဒနဲ႔ တခ်ိန္ခ်ိန္မွာ လြတ္လပ္ေရး ရခဲ့ရင္ ဒီတပ္မေတာ္က ဗမာျပည္တပ္မေတာ္ျဖစ္လာဖုိ႔ရွိတယ္။ ေျပာခဲ့သလုိ သမုိင္းမွာ မျဖစ္ခဲ့တာေတြကို ျဖစ္ခဲ့သေယာင္ ဇာတ္လမ္းေရးၾကည့္တာ ခြင့္မျပဳတဲ့အတြက္ ဒီအခ်က္ကုိ ဆက္စဥ္းစားေနရတာ အက်ဳိးမရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေျပာခ်င္တာက ကေန႔ သမုိင္းစာအုပ္ေတြထဲက တပ္မေတာ္၊ လြတ္လပ္ေရးႀကိဳးပမ္းမႈေတြမွာ ထိပ္ဆုံးကပါခဲ့တယ္ ဆုိတဲ့ တပ္မေတာ္ဟာ ဒုတိယကမၻာစစ္ေၾကာင့္သာ ဂ်ပန္ရဲ ့အကူအညီနဲ႔သာ ေပၚလာခဲ့တယ္ ဆုိတဲ့အခ်က္ပဲ။ ကုိလိုနီအစိုးရရဲ ့တပ္မေတာ္ေရာ၊ ဘီအုိင္ေအ တပ္မေတာ္ေရာ ႏွစ္ခုစလုံးဟာ ဗမာျပည္ကို ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ လူမ်ဳိးစု အခ်ဳိးအစားကို ကုိယ္စားမျပဳဘူး။ ကႏၶီစာခ်ဳပ္အရ ေပၚလာတဲ့ တပ္မေတာ္ကမွ လူဦးေရ စုဖြဲ႔မႈနဲ႔ အမ်ားႀကီးပုိ နီးစပ္တယ္။[ကႏၵီမွာ ေမာင့္ဘက္တန္နဲ႔ သြားေဆြးေႏြးၾကေတာ့ PBF မ်ဳိးခ်စ္ဗမာ့တပ္မေတာ္က အရာရွိေတြအျပင္ ကရင္လူမ်ဳိးေတြရဲ ့ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္တဲ့ ေစာဘဦးႀကီးလည္း ၀င္ေဆြးေႏြးတဲ့ထဲပါတယ္။]

ဂ်ပန္ေခတ္ကေန ထင္ထင္ရွားရွား က်န္ခဲ့တဲ့ ဆုိးေမြတခုကေတာ့ ကရင္ဗမာ ရန္လုိမုန္တီးမႈပဲ။ ဒါဟာ ကုိလုိနီအစိုးရရဲ ့ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိ ေသြးခဲြအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ နည္းဗ်ဴဟာနဲ႔ ဘီအုိင္ေအ စစ္ဗုိလ္စစ္သားေတြရဲ ့ ႏုိင္ငံေရးအသိ မရင့္က်က္မႈ ေပါင္းၿပီးရလာတဲ့ အတိတ္မွာဘဲ ထားခဲ့ခ်င္စရာ ေကာင္းတဲ့ ေနာက္အျဖစ္အပ်က္တခုပဲ။ တကယ္ေတာ့ ဘီအုိင္ေအေခတ္မွာ ယူနီေဖာင္း၀တ္ လူရမ္းကားတခ်ဳိ ့ရဲ ့ ႏုိင္လုိမင္းထက္ျပဳမႈကို ကရင္ေတြတင္မက၊ တရုတ္ေတြ၊ ကုလားေတြနဲ႔ ဗမာေတြပါ ခံရတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုလိုနီအစိုးရလက္ေအာက္မွာ ကရင္ေတြကုိ ဗမာေတြက အျမင္မၾကည္ခ်င္စရာအေၾကာင္းေတြပုိရွိတယ္။

တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးေတြနဲ႔ ဗမာလူမ်ဳိးေတြၾကား အၿပိဳင္အဆုိင္ဟာ ဟိုးေရွးကတည္းက ရွိခဲ့ၿပီး ဒါကုိ ကုိလုိနီအစုိးရ အဆက္ဆက္က သူတို႔အက်ဳိးအတြက္ လက္နက္တခုသဖြယ္ ဖန္တီးေျပာင္းလဲပစ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ဥပမာ အဂၤလိပ္ျမန္မာစစ္ပြဲေတြမွာ ရခုိင္အမ်ဳိးသားေတြကို သူတို႔စစ္တပ္ထဲမွာ ကုလားေတြနဲ႔အတူ သုံးခဲ့တာေတြ ရွိတယ္။ [အဲဒိအတြက္ ရခုိင္ေတြကို အမ်ဳိးသား သစၥေဖာက္လုိ႔ ဘယ္လုိမွ ေျပာလုိ႔မရဘူး။ ရခုိင္ဟာ အ၀ကို သစၥာခံထားတာ မဟုတ္ဘဲ ဘုိးေတာ္ဘုရားက ရခုိင္ကို သိမ္းပုိက္ခဲ့တာသာ ျဖစ္တယ္။] ေနာက္သီေပါမင္း ပါေတာ္မူၿပီးေနာက္ ပုန္ကန္ထၾကြမႈေတြကုိ ႏွိမ္နင္းမႈေတြနဲ႔ ဆရာစံသူပုန္ေတြကို ႏွိမ္နင္းရာမွာ ကုိလုိနီအစိုးရက ကရင္ေတြကိုအဓိက အသုံးျပဳခဲ့တာျဖစ္တယ္။ ကရင္ေတြဟာ အေမရိကန္ ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳေတြရဲ ့ႀကိဳးပမ္းမႈနဲ႔ ခရစ္ယာန္ေတြ ျဖစ္လာသလုိ အဂၤလိပ္စာလည္း ဗမာေတြထက္ ပုိတတ္တဲ့အတြက္ ကိုလုိနီစစ္တပ္ထဲမွာ အမႈထမ္းခုိင္းဖို႔ အေျခအေနေပးတယ္။ ကုိလိုနီတပ္နဲ႔ရဲတပ္ထဲမွာ အစပုိင္းမွာ ဗမာေတြကိုပါ ထည့္သြင္းဖုိ႔လုပ္ေဆာင္ခဲ့မႈေတြ ရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ ပထမကမၻာစစ္ျဖစ္ေတာ့ စစ္သားလုိတဲ့အတြက္ စစ္သားစုေဆာင္းမႈအပုိင္းမွာ ဗမာလူမ်ဳိးေတြကိုပါ ကုိလုိနီစစ္တပ္ထဲ ပိုၿပီးလက္ခံခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၂၀ ပထမေက်ာင္းသားသပိတ္ အၿပီးမွာဗမာလူမ်ဳိးေတြရဲ ့ အမ်ဳိးသားေရး စိတ္ဓာတ္အရွိန္ကုိ ကိုလိုနီအစိုးရက ေတာ္ေတာ္ေလး shock ရသြားပုံရတယ္။ [Mary Callahan, Making enemies chapter 1] ဒါ့ေၾကာင့္ ေနာက္ပုိင္းမွာ ဗမာေတြကို ကိုလုိနီစစ္တပ္ထဲမွာ လုံး၀မထားဖုိ႔ ေပၚလစီကို က်င့္သုံးခဲ့ၿပီး တခါ ဒုတိယကမၻာစစ္နားနီးလာျပန္ေတာ့ ဒီေပၚလစီကုိ ျပန္စဥ္းစားစရာ ျဖစ္လာၿပီး ဗမာလူမ်ဳိးေတြကို စစ္တပ္ထဲ ျပန္၀င္ခြင့္ျပဳလာခဲ့တယ္။

၁၉၃၁ ခုႏွစ္က ဗမာျပည္စစ္တပ္တြင္း လူမ်ဳိးစုဦးေရ ပါ၀င္ဖြဲ႔စည္းမႈဇယား [ဒီဇယား မူရင္းက J S Furnivall, Colonial Policy and Practice ရဲ ့စာအုပ္ထဲက ျဖစ္ၿပီး ခုအေပၚက ဇယားကိုေတာ့ Mary Callahan ရဲ ့စာအုပ္ကတဆင့္ ကူးယူေဖာ္ျပထားတာျဖစ္]

လူမ်ဳိး	တပ္တြင္းဦးေရ	တပ္တြင္းပါ၀င္မႈ %	တႏုိင္ငံလုံး လူဦးေရ %
ဗမာ	၄၇၂	၁၂	၇၅
ကရင္	၁၄၄၈	၃၈	၉
ခ်င္း	၈၆၈	၂၃	၂
ကခ်င္	၈၈၁	၂၃	၁
တျခား	၁၆၈	၄	၁၂
စုစုေပါင္း	၃၈၃၇	၁၀၀	၁၀၀

 

ဇယားကုိၾကည့္ရင္ ဒုိ႔ဗမာအစည္းအရုံးစဖြဲ႔ခါစက ဗမာျပည္စစ္တပ္ထဲက လူမ်ဳိးစု စုဖြဲ႔ပုံဟာ ျပင္ပက စုဖြဲ႔ပုံကို ဘယ္လုိမွ ကုိယ္စားမျပဳတာ အထင္အရွားေတြ႔ရမယ္။ ဒါေတာင္ ဗမာထဲမွာ ရွမ္းနဲ႔မြန္ကုိ ထည့္ထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဗမာလူမ်ဳိးေတြ ပါ၀င္မႈ ရာခုိင္ႏႈံးဟာ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ လက္ေတြ႔ေလာကနဲ႔ မကုိက္သလဲဆုိတာ ေတြ႔ႏုိင္တယ္။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ ျဖစ္တဲ့အခ်ိန္မွာ လုိအပ္ခ်က္အရ ဗမာလူမ်ဳိးေတြကို စစ္တပ္ထဲ ပုိေပး၀င္တဲ့အတြက္ တပ္ထဲက ဗမာလူမ်ဳိး အခ်ဳိးအစားဟာ ႏွစ္ဆတက္လာခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း တုိင္းျပည္ထဲက လူဦးေရနဲ႔ အခ်ဳိးညီကုိယ္စားျပဳႏုိင္တဲ့ အဆင့္ကို ဘယ္လုိမွ မေရာက္ခဲ့ဘူး။ (အဲဒိတုန္းက ဗမာ့လက္ရုံးတပ္နဲ႔ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြရဲ ့ တပ္ေတြရွိခဲ့ေပမယ့္ လက္နက္ကုိင္ေဆာင္ခြင့္မရွိဘဲ ၀ါးေတြ၊ တုတ္ေတြကိုသာ ေသနတ္လုိ သေဘာထားၿပီး ေလ့က်င့္ခဲ့ၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီလက္ရုံးတပ္ေတြကုိ အဂၤလိပ္က စုိးရိမ္စရာ မရွိဘူးလုိ႔ယူဆခဲ့ပုံရတယ္။)

အဂၤလိပ္က ဗမာေတြကို စစ္တပ္ထဲတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႔ရဲ ့ဗ်ဴရိုကေရစီယႏၱရားထဲမွာ နိမ့္ႏုိင္သမ်ွနိမ့္တဲ့ ေနရာေတြမွာဘဲ ထားဖုိ႔ရည္ရြယ္ခဲ့တာပဲ။ ကိုလုိနီေခတ္ဗမာျပည္မွာ ဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာ ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ထုတ္ေပးႏုိင္ခဲ့လဲ။ ေဆးေကာလိပ္ဟာ ဒုိင္အာခီ လက္ထက္ (၁၉၂၂ -၂၃)က်မွစေပၚခဲ့တာျဖစ္တယ္။ အက်ဥ္းဌာနေတြကို ၾကည့္ရင္လည္း အရာရွိေတြဟာ ကျပားေတြနဲ႔ ကုလားေတြပဲျဖစ္ၿပီး လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးမွသာ ဗမာေတြေထာင္မႈး ေထာင္ပုိင္ျဖစ္လာၾကတာျဖစ္တယ္။ [ရန္ေအာင္ေမာင္ေမာင္ ေထာင္တသက္ အေတြ႔အႀကဳံ စာ ၂၇ ] ဆရာႀကီးဦးဘခင္ စာရင္းစစ္ဌာနကုိေရာက္ေတာ့ ဒီဌာနကုိ ကုလားေတြက ေမာင္ပုိင္စီးထားတာလုိ႔ သူ႔တပည့္ ဦးကိုေလးစာအုပ္ထဲ ဖတ္ရဖူးတယ္။ အစုိးရရုံးေတြမွာ အလုပ္ေပၚရင္ ကုလားအရာရွိက ကုလားျပည္က သူ႔အမ်ဳိးေတြကိုပဲ လွမ္းေခၚၿပီး ဦးကိုေလး အေျပာအရ ဘယ္ဗမာမွ အဲဒိရုံးမွာ အလုပ္မလုပ္ႏုိင္ဘူးလို႔ သိရတယ္။

ကိုလုိနီအစိုးရလက္ေအာက္မွာ ပုိၿပီးအဆင့္ျမင့္တဲ့ စီမံခန္႔ခြဲ အုပ္ခ်ဳပ္ပုံေတြေၾကာင့္ ဗမာျပည္ဟာ တႏွစ္ထက္တႏွစ္ စီးပြားဥစၥာတုိးသထက္ တုိးလာခဲ့တာ အမွန္ပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီစီးပြားေရး အက်ဳိးအျမတ္ေတြကို အမ်ားဆုံးခံစားရသူေတြဟာ အဂၤလိပ္အရင္းရွင္ ကုမၸဏီေတြ၊ ကုလား၊ တရုတ္ေတြနဲ႔ ကျပားေတြသာ ျဖစ္ၿပီး လူမ်ားစုျဖစ္တဲ့ ဗမာေတြဟာ ဒီစီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈရဲ ့အက်ဳိးစီးပြားကို ခံစားခဲ့ၾကရတာ မဟုတ္ဖူး။ ဒါကုိ အဂၤလိပ္ေတြထဲက သမာသမတ္ရွိတဲ့ J S Furnivall တုိ႔လုိ ဗ်ဴရိုကရက္ စေကာ္လာေတြရဲ ့ အေရးအသားေတြမွာ ထင္ထင္ရွားရွားေတြ႔ႏုိင္တယ္။ [J S Furnivall  Colonial Policy and Practice မွာအမ်ားဆုံး ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။] အဂၤလိပ္က ဗမာေတြကို ႏြားနဲ႔ဖက္လုပ္ရတဲ့ အလုပ္ေတြမွာသာ လုပ္ေစခ်င္ပုံရတယ္။ ကုိလုိနီေခတ္ အေစာပုိင္းနဲ႔ ၁၉၃၀ ေလာက္ထိက ရန္ကုန္ၿမိဳ ႔ရဲ ့လူဦးေရစုဖြဲ႔မႈကိုၾကည့္ရင္ ဗမာလူမ်ဳိးက တကယ့္ကို အနည္းစုျဖစ္ၿပီး ေျပာခဲ့တဲ့ ကျပားေတြ၊ ကုလားေတြ၊ တရုတ္ေတြကပဲ အေရးပါတဲ့ ေနရာေတြအားလုံးကို ႀကီးစုိးထားခဲ့တာျဖစ္တယ္။ အဲဒိအတြက္ ဗမာလူမ်ဳိးေတြရဲ ့ အေစာပုိင္းကာလ အမ်ဳိးသားေရး အျမင္ဟာ ဗမာမွအပ က်န္တဲ့လူမ်ဳိးေတြေပၚ နာက်ည္း အမ်က္ထြက္မႈေတြ ေရာစြက္ေနတာျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ေျပာခဲ့တဲ့ ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္း အခ်က္ေတြကုိ ထည့္မစဥ္းစားဘဲ ဆရာႀကီး သခင္ကုိယ္ေတာ္မႈိင္းရဲ ့ရွမ္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စုဖုရားလတ္ကို ေျပာတဲ့ မွတ္ခ်က္အရ (အတိအက်ေတာ့ မမွတ္မိပါ။ မွတ္မိသူရွိရင္ ၀င္ျဖည့္ေပးသြားပါ။)သူ႔ကို မ်က္ကန္းမ်ဳိးခ်စ္ပမာ ေျပာတာဟာ မရုိးသားတဲ့အေျပာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ေသခ်ာမသိလုိ႔ေျပာတဲ့ အေျပာပဲ။ (တဆက္တည္းမွာ ႀကဳံလုိ႔ေျပာခ်င္တာက နာဇီ၀ါဒဟာ ဘယ္လုိအေၾကာင္းေၾကာင့္မွ လက္သင့္ခံစရာ ေကာင္းတဲ့ အယူအဆမဟုတ္ဖူး။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၃၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြမွာ ဂ်ာမန္ေတြ ဟစ္တလာကို ဘာ့ေၾကာင့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ တင္ေျမွာက္လုိက္သလဲဆိုတာကုိ နားလည္လုိ႔ရတယ္။ အဲဒိအတြက္ ဂ်ာမန္ေတြကို တဘက္သတ္ အျပစ္တင္တာဟာ အျပည့္အ၀ မမွန္ဘူး။)

ေျပာခဲ့တဲ့ နာက်ည္းမႈေတြစြက္ေနခဲ့တဲ့ ဗမာ့အမ်ဳိးသားေရးစိတ္ဓာတ္အရွိန္ဟာ အထိန္းအကြပ္ ေကာင္းေကာင္းမရွိတဲ့ဘီအုိင္ေအလက္ထက္မွာ ကရင္လူမ်ဳိးေတြနဲ႔ လူမ်ဳိးေရးမုန္းတီးမႈကို အားေကာင္းေစခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း သခင္သန္းထြန္းတုိ႔၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔၊ သခင္ခ်စ္တုိ႔လုိ အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြေၾကာင့္ ကရင္ဗမာ ကိစၥဟာၿငိမ္သြားၿပီး ေနာက္ပုိင္းဗုိလ္ခ်ဳပ္လုပ္ႀကံခံရၿပီး သခင္သန္းထြန္းတို႔ လည္းေတာထဲေမာင္းပုိ႔ခံရၿပီးေနာက္မွာေတာ့ ကရင္လူမ်ဳိးေတြဟာ သူပုန္ဘ၀နဲ႔ ေနေနရတာ ကေန႔ထက္ထိပါပဲ။

ဂ်ပန္ေခတ္မွာ ဗမာ့ႏုိင္ငံေရး လမ္းေၾကာင္းကို ေျပာင္းလဲသြားေစတဲ့ အဓိကအခ်က္ သုံးခ်က္မွာ ႏွစ္ခ်က္ကိုေတာ့ ေျပာလုိ႔ၿပီးသြားၿပီ။ ေနာက္တတိယအခ်က္ကို သတ္သတ္ေျပာရင္ေကာင္းမယ္ ယူဆတဲ့အတြက္ ေနာက္တပုိင္းအေနနဲ႔ပဲ ေရးေတာ့မယ္။ အစပုိင္းမွာ ေဘးေရာက္ေနတဲ့၊ ေထာင္ႏႈပ္ခမ္း ေလ်ွာက္ေနရတဲ့ ႏုိင္ငံေရးအင္အားစုေတြ သခင္လူငယ္ေတြဟာ ဒီကာလထဲမွာ အရင္ကထက္ လုပ္ပုိင္ခြင့္ ရတဲ့အေနအထားကို ရလာတယ္။ ဒီအေနအထားကေန ေနာင္ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ ကုိယ့္တုိင္းျပည္ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ အင္အားတခုကို ခုိင္ခုိင္မာမာေဆာက္တည္ၿပီး သူတို႔ရဲ ့ အစြမ္းအစ၊ ႀကံရည္ဖန္ရည္ကုိ ျပခဲ့တယ္။ ဗမာျပည္ကုိ ျပန္၀င္လာတဲ့ စစ္ေျပးအစိုးရေတြကို ႏုိင္ငံေရး စင္ျမင့္မွာ ေကာင္းေကာင္းစိန္ေခၚႏုိင္တဲ့ ဖဆပလ အဖြဲ႔ႀကီးဟာ ဒီဂ်ပန္ေခတ္ထဲမွာ ေပၚလာတာဟာ ခပ္ေပါ့ေပါ့သေဘာထားရမယ့္ အခ်က္မဟုတ္ဖူးလုိ႔ ထင္တယ္။ အဲဒိအခန္းမွာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းနဲ႔ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ေတြဟာ ဘယ္သူ႔ဘက္ကေနခဲ့သလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြကိုပါ ေလ့လာဆန္းစစ္ၾကည့္ၿပီးသားျဖစ္မယ္ ယူဆပါတယ္။

၀တုတ

ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ (၁)

တခါ တခါက် ၀ါက် တခုမွာ ပါတဲ့ စကားစုတုိင္းဟာ အဓိပၸါယ္ထြက္ေပမယ့္ အဲဒိ အဓိပၸါယ္ထြက္တဲ့ စကားစုတုိင္းကို စုထားတဲ့ ၀ါက်ဟာ ဘာအဓိပၸါယ္မွ မရွိတာမ်ဳိး ရွိႏုိင္တယ္။

ဥပမာ ေနေပၚမွာ မြန္းတည့္ေနၿပီ။

ဒီ၀ါက်မွာ ‘ေနေပၚမွာ’ ဆုိတာေရာ ‘မြန္းတည့္ေနၿပီ’ ဆုိတာေရာ ႏွစ္ခုစလုံးဟာ သူ႔ခ်ည္းသက္သက္ အဓိပၸါယ္ ထြက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာခဲ့တဲ့ ၀ါက်ကေတာ့ အဓိပၸါယ္ လုံး၀ မရွိဘူး။ မြန္းတည့္တယ္ဆုိတာ ေနကို reference လုပ္ၿပီးသာ ေျပာလုိ႔ရတဲ့ စကားမုိ႔ ေနေပၚမွာ မြန္းတည့္တယ္ဆုိတာ …… ။ ဒီဥပမာက သူမ်ားဆီကေန ခုိးခ်ထားတာ။ မူလေျပာသူက Wittgenstein။ သူေျပာတာ အတိအက်က It’s five o’ clock on the sun တဲ့။

Wittgenstein ဥပမာကေန ဆင့္ပြားထားတဲ့ ကုိယ္ပုိင္ ဥပမာကေတာ့ ‘ဒီေန႔ လေပၚမွာ လျပည့္ေန႔’။ ‘ဒီေန႔’ ‘လေပၚမွာ’ ‘လျပည့္ေန႔’ သုံးခုစလုံးဟာ သူ႔ခ်ည္းသက္သက္ အဓိပၸါယ္ ထြက္တဲ့ စကားစုေတြ။ ဒါေပမယ့္ ေျပာခဲ့တဲ့ ဥပမာ ၀ါက်က absolute nonsense. စာဖတ္သူကို ေစာ္ကားသလုိ ျဖစ္မွာဆုိးလုိ႔ အေၾကာင္းျပခ်က္ မေပးေတာ့ပါဘူး။

ေနာက္ဆုံး ဥပမာ တခုထပ္ေပးမယ္။ ရန္ကုန္နဲ႔ မႏၱေလး ဘယ္ဟာ ပိုနီးလဲ။ What kind of question is that, watote?

တခါ တေၾကာင္းခ်င္းစီ ဖတ္ၾကည့္လုိ႔ အဓိပၸါယ္ရွိေပမယ့္ တပုဒ္လုံးၿခဳံၾကည့္လို႔ ဘာအဓိပၸါယ္မွ မရွိတဲ့စာေတြ သီခ်င္းေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။

မဥၨဴရီ ငါ့အိပ္မက္ေတြ နင္ဖန္ဆင္း နာရီသံေတြ ရင္ထဲ ႏႈတ္ဆက္လုိက္ ….

အင္း ဆုိတာေတာ့ ဗမာလို ဆုိတာပဲ။ တလုံးခ်င္းစီလည္း အဓိပၸါယ္သိတယ္။ ဒါေပမယ့္ သီခ်င္း တပုဒ္လုံးက ဘာအဓိပၸါယ္ထြက္သလဲေမးရင္ ကုိယ္လည္း မသိဘူး။

ရာဇ၀တ္မႈဆုိတာ တကယ္ပဲ မေကာင္းဘူးလား

ရာဇ၀တ္မႈကုိ ေကာင္းတယ္လုိ႔ ဘယ္သူမွ ေျပာမယ္မထင္ဘူး။ ႏုိင္ငံေရးသမားေတြ ေရြးေကာက္ခံရဖုိ႔ မဲဆြယ္တဲ့အခါမွာ ရာဇ၀တ္မႈ ေလ်ာ့က်ေအာင္ လုပ္ေပးမယ္လုိ႔ ကတိေပးၿပီး မဲဆြယ္တာေတြကုိ မၾကာခဏ ၾကားဖူး ေတြ႔ဖူးၾကမွာဘဲ။ ဒါေပမယ့္ ရာဇ၀တ္မႈ crime ဟာ တကယ္ပဲ မေကာင္းဘူးလား။ လူတေယာက္ အသက္ရွင္ဖုိ႔ အလုပ္လုပ္တဲ့ အဆုတ္တခု လုိအပ္သလုိမ်ဳိး လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခု က်န္းက်န္းမာမာ အလုပ္လုပ္ဖုိ႔ ရာဇ၀တ္မႈဟာ မရွိမျဖစ္ လုိအပ္တယ္ဆုိတဲ့ ရာဇ၀တ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အယူအဆတခုကို ဒီအခန္းမွာ မိတ္ဆက္ေပးခ်င္တယ္။ 

ဒီအဆုိကုိ စေျပာသူက ျပင္သစ္လူမ်ဳိး Emile Durkheim။ ဂူဂယ္မွာ သူ႔နံမယ္နဲ႔ crime ဆုိၿပီး တြဲရုိက္ၾကည့္ရင္ သူနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ တသီႀကီးေတြ႔ရမယ္။ Durkheim ဟာ လူမႈေဗဒေခၚတဲ့ sociology ဘာသာရပ္ကုိ အမ်ားႀကီး အက်ဳိးျပဳသြားသူအျဖစ္ Karl Marx ေနာက္ Max Weber တုိ႔ႏွစ္ေယာက္နဲ႔အတူ ပူးတြဲ အသိအမွတ္ျပဳခံရသူ ျဖစ္တယ္။

ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ (၃)

လူလိမ္ဆိုတာ အမွန္မေျပာသူ၊ အမွန္တရားကို ဖုံးကြယ္ဖုိ႔ႀကိဳးစားသူမုိ႔ အနည္းဆုံးသူဟာ အမွန္အမွားကို ကြဲေအာင္ခြဲဖုိ႔ တာ၀န္ရွိေသးတယ္။ ဘယ္ဟာအမွား၊ ဘယ္ဟာ အမွန္ဆိုတာ သိဖုိ႔လုိေသးတယ္။ လိမ္လည္မႈမွာ အမွားအမွန္ ခြဲျခားမႈ ရွိေသးတယ္။ ခဲြျခားၿပီးမွ အမွန္ကို အမွားဆိုၿပီးတင္ျပတာ၊ ဟုတ္တယ္မလား။ စကားမစပ္ လူလိမ္လုိ႔ ဆိုရာမွာ အၿမဲတန္းလိမ္တဲ့လူနဲ႔ တခါတရံမွ လိမ္တဲ့လူ ဘယ္သူပုိေၾကာက္ဖုိ႔ေကာင္းလဲ။ ကြ်န္ေတာ့္ရဲ ့gut feeling ကေတာ့ ဒုတိယလူ ပိုေၾကာက္ဖုိ႔ေကာင္းတယ္ထင္တယ္။ ထားပါေတာ့။

လူလိမ္ထက္ ရြံ ့စရာေကာင္းတဲ့ လူအမ်ဳိးအစားတခုရွိတယ္လုိ႔ အေမရိကန္ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖာ Harry Frankfurt ကေျပာတယ္။ အဲဒိအမ်ဳိးအစားကို သူက bullshit လုိ႔ နံမယ္ေပးထားတယ္။ ဗမာလုိ ေခ်းထုတ္လုိ႔ ျပန္ရရင္ သင့္မယ္ထင္တယ္။ Frankfurt ရဲ ့ On Bullshit (ဗမာလုိ ေခ်းထုတ္ ဋီကာလို႔ ဘာသာျပန္ရင္ မဆုိးဘူး) ဆုိတဲ့စာအုပ္ဟာ တခ်ိန္မွာ NYC မွာလားမသိဘူး ေရာင္းအေကာင္းဆုံး စာအုပ္ျဖစ္လုိက္ေသးတယ္။ ေခ်းထုတ္ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာ သိခ်င္ရင္ အဲဒိစာအုပ္ေလးငွားဖတ္ၾကည့္။ စာအုပ္က ပါးပါးေလးပဲ။ စာေရးသူက အတည္ေျပာေနတာေနာ္။ ေခ်ာေတာေငါ့ေနတာ လုံး၀ မဟုတ္ဖူး။ ေအာက္မွာ စာၿမီးလင့္ေလး ေပးထားတယ္။

http://press.princeton.edu/titles/7929.html

သူနဲ႔ ‘ေခ်းထုတ္ အေၾကာင္း’ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းခန္းကို နားေထာင္ခ်င္ရင္ youtube မွာရွိတယ္။

http://www.youtube.com/watch?v=W1RO93OS0Sk

ေခ်းထုတ္ေတြကို ေရွာင္ႏုိင္ရွားႏုိင္ၾကပါေစ။

၀တုတ္

အရင္က မေတြ႔ဘူးေသးတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဓာတ္ပုံေတြ

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ ့၆၅ ႏွစ္ျပည့္ေမြးေန႔ မတုိင္ခင္ တရက္အလို ဒီေန႔မွာ ယူေကက ဂါးဒီးယန္း သတင္းစာမွာ သူ႔မိသားစု၊ ဒါမွမဟုတ္ သူ႔မိသားစုနဲ႔ ရင္းႏွီးသူေတြမွအပ အျပင္လူေတြ အရင္က တခါမွ မေတြ႔ဘူးတဲ့ ေဒၚစုဓာတ္ပုံေတြပါလာတယ္။ စိတ္၀င္စားသူေတြအတြက္ ေအာက္မွာလင့္ေပးလုိက္ပါတယ္။

http://www.guardian.co.uk/world/2010/jun/18/aung-san-suu-kyi-pictures

China China China!!!

သတင္းစာ တရက္မဖတ္ရင္ တေခတ္ေနာက္က်သတဲ့။ ပုံမွန္ဆုိ တနဂၤေႏြမနက္မွာ ႏုိးႏုိးခ်င္း Sunday papers ေတြအကုန္လုံးကို ဖတ္ေနၾက။ ဒါေပမယ့္ ဘေလာ့ေရးတဲ့ အလုပ္ကုိ ေန႔စဥ္ရက္ဆက္လုပ္ေနေတာ့ ကုိယ့္ရဲ ့ပုံမွန္ routine ေတြလည္း ပ်က္ကုန္ၿပီ။ comment box မွာ တေယာက္က တရုတ္ကိစၥေရးပါအုန္းဆိုၿပီး လာတုိက္တြန္းေတာ့ အဲဒိအခ်ိန္မွာ ေခါင္းထဲရွိတာကို ခ်ေရးလုိက္တယ္။ သိပ္မၾကာခင္ ပုိင္က CNN မွာ တရုတ္ကသူ႔ပုိက္ဆံကုိ float လုပ္မယ္လို႔ ေၾကညာသြားတယ္ဆိုၿပီး comment ထားလုိက္တယ္။ အဲဒိမွာ ‘ဟင္…’ ဘယ္တုန္းကေျပာလုိက္တာပါလိမ့္လို႔ ကပ်ာကယာ ၾကည့္ေတာ့မွ ေတြ႔ရေတာ့တယ္။ ဒီသတင္းကို မေန႔မနက္က သတင္းစာ ဖတ္ျဖစ္ရင္ ခ်က္ခ်င္းသိၿပီး အေစာပုိင္းက ေရးတဲ့ထဲမွာ ပိုျပည့္ျပည့္စုံစုံ ထည့္ေရးႏုိင္မွာ။ anyway..

စႏၵယားလွထြတ္နဲ႔ Debussy

တကယ္ေတာ့ ဒါကို ေရးသင့္မသင့္ ခ်ိန္ေနတာ ၾကာၿပီ။ ခုတကယ္ ခ်ေရးျဖစ္တာေတာင္ ဒါကုိ ေရးသင့္တဲ့အေၾကာင္းအရာဆုိၿပီး စိတ္ထဲမွာ ျပတ္ျပတ္သားသား မရွိလွဘူး။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရးလုိက္မိၿပီ.. ကိစၥက စႏၵယားလွထြတ္ရဲ ့သီခ်င္းတပုဒ္နဲ႔ဆုိင္တယ္။

‘အခ်စ္သည္ ပုိ၍ေ၀းေသာအခါမွ ပုိသိသည္၊ ဒီဆုိစကားကို ကုိယ္ၾကားဖူးသည္ ေျဖမဆည္…ေ၀းၿပီ မၾကင္လုိ႔ေတာ့ မဟုတ္ၿပီ…’ သိၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ စႏၵရားလွထြတ္သီခ်င္းေတြကုိ ကြ်န္ေတာ္သိပ္ႀကိဳက္တယ္။ သူ႔ကိုလည္းေလးစားတယ္။ တူရိယာပုိင္းမွာ၊ ေနာက္ composition အပုိင္းမွာ ၿမိဳ ့မၿငိမ္းထက္လည္း ဆန္းသစ္တယ္၊ sophisticated ျဖစ္တယ္လုိ႔ ထင္တယ္။

အျမင္က်ဥ္းတယ္ေျပာေျပာ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ဘယ္သူေရးမွန္း မသိတဲ့ ‘ေမာင္တုိ႔ခ်ယ္ရီေျမ’ ဆုိေကာ္ပီႀကီးမို႔ နားကိုမေထာင္ခ်င္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ ဒီႏုိင္ငံမွာဆုိ ဖြင့္ကို မဖြင့္ဘူး၊ ရွက္လုိ႔။ ေဇာ္၀င္းထြတ္တို႔၊ ေမဆြိတုိ႔ အဂၤလန္မွာ သီခ်င္းလာဆုိရင္ ဘယ္ေတာ့မွ သြားနားမေထာင္ဘူး။ ေကာ္ပီ သီခ်င္းေတြ မပါဘဲ ပရိသတ္လက္ခံႏုိင္မယ့္ သူတို႔ကုိယ္ပုိင္သီခ်င္း ဆယ္ပုဒ္ျပည့္ေအာင္ မဆုိႏုိင္ဘူးဆုိတာ သိေနတယ္။ သူတို႔ မရွက္ေပမယ့္၊ တျခားနားေထာင္တဲ့လူေတြ မရွက္ေပမယ့္ ကုိယ္ကေတာ့ (ႀကီးက်ယ္တယ္ေျပာေျပာ)ရွက္တယ္။ (ေမဆိြထက္ စုိးစႏၵာထြန္း ေမရွင္သီခ်င္းေတြ လာဆုိမယ္ဆုိရင္ က်ိန္းေသသြားနားေထာင္ျဖစ္မွာ။ ေရႊမန္းတင္ေမာင္သားေတြ၊ ေျမးေတြ အၿငိမ့္လာကရင္ က်ိန္းေသသြားအားေပးမွာ။)ဒါေပမယ့္ စႏၵယားလွထြတ္နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေတာ့ အဲ့သလို ရွက္တာ၊ သိမ္ငယ္စိတ္၀င္တာမ်ဳိး ဘယ္ေတာ့မွ မျဖစ္ဖူး။ ၿမိဳ ့မၿငိမ္းသီခ်င္းေတြကို ဗမာစကား မတတ္တဲ့လူေတြ ဖြင့္ျပရတာ ကိုယ့္ကို အဂၤလိပ္စာတန္း မထုိးထားတဲ့ ေလွႀကီးထိုးရုိးရုိး တရုတ္သီခ်င္း၊ ဂ်ပန္သီခ်င္း၊ ထုိင္းသီခ်င္း ဖြင့္ျပသလို ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ႏုိင္ေပမယ့္ စႏၵယားလွထြတ္ကေတာ့ တူရိယာပုိင္းမွာ sophisticated ျဖစ္တာမို႔ သူ႔သီခ်င္းတခ်ဳိ ့ကို ဗမာစာ မတတ္သူေတြလည္း ခံစားႏုိင္မယ္လုိ႔ ယုံတယ္၊ ေနာက္ဂုဏ္ယူစြာနဲ႔ ဖြင့္ျပႏုိင္တယ္။ အဲ အေပၚမွာ ေျပာခဲ့တဲ့ ‘ေ၀းၿပီ’ ဆိုတဲ့ သီခ်င္းမွ အပေပါ့ေလ။

ဒီသီခ်င္းဟာ Debussy ရဲ ့Reverie ကို ပထမဆုံး ၁၇ ဘား၊ ၁၈ ဘားေလာက္ထိ ကူးခ်ထားတာ။ http://www.youtube.com/watch?v=_Wwx5xQZxec&feature=related

http://www.virtualsheetmusic.com/downloads/Debussy/Reverie.html?tab=pdf

ဒါေပမယ့္ စႏၵယားလွထြတ္က ဒီသီခ်င္းကို Debussy ဆီကေန မွီးတယ္လို႔ေျပာတာ မၾကားမိဘူး။ သူေျပာဖူးတယ္ဆိုရင္ေတာ့ တမ်ဳိးေပါ့ေလ။ ဒီေတးသြားကို သူႀကိဳက္လြန္းလို႔ တပုဒ္လုံးကို မယူဘဲ ဒီအပုိင္းေလးကို မွီးတယ္လို႔ ေျပာရင္ (မဂၢဇင္းေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းခန္းမွာဘဲ ျဖစ္ျဖစ္) ျဖစ္ႏုိင္ရင္ အဲဒိသီခ်င္းပါတဲ့ စီဒီမွာ ဒီလုိဒီလုိ မွီးထားတယ္ ဆုိတာကို ေရးေပးထားရင္ သိပ္ေကာင္းမွာလုိ႔ ေတြးမိတယ္။

သူ႔ကုိ ကြ်န္ေတာ္ေလးစားတာ၊ သူ႔သီခ်င္းေတြကို စဲြလန္းတာေတြက ဒီအခ်က္တခ်က္ထဲနဲ႔ လုံး၀ ေပ်ာက္သြားမွာ မဟုတ္ပါဖူး။ ဒါေပမယ့္ ဆရာရယ္ မေသခင္မွာဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ အဲဒါေလးကုိ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာသြားခဲ့ပါလားလုိ႔ စိတ္ထဲမွာ သူ႔ကိုေျပာေနမိတယ္။

ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ (၄)

၀ါဒျဖန္႔မႈ propaganda ဆိုတာ ရည္ရြယ္ခ်က္ တခုခုအတြက္ လူ႔အသုိင္းအ၀ုိင္းတခုရဲ ့ ယုံၾကည္မႈ ဒါမွမဟုတ္ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ ဒါမွမဟုတ္ စိတ္ေနစိတ္ထား ဒါမွမဟုတ္ စဥ္းစားပုံကို (၀ါဒျဖန္႔သူ) လုိခ်င္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းပုံစံတခုေပၚေရာက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းမႈလုိ႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ၾကည့္မယ္။

ဒီအဓိပၸါယ္ဖြင့္မႈဟာ ျပည့္စုံခ်င္မွ ျပည့္စုံမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလုိအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိမႈကို ရလာေအာင္ အဘိဓာန္ေတြ၊ အြန္လုိင္းစြယ္စုံက်မ္းေတြကို လုိက္ၾကည့္ၿပီး အားလုံးမွာ အႀကဳံး၀င္တဲ့ အခ်က္ေတြကို ပါ၀င္ေအာင္ ဖြင့္ဆိုၾကည့္ထားတာ ျဖစ္တယ္။

ေနာက္ ‘၀ါဒျဖန္႔မႈ’ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိတ္၀င္စားဖုိ႔ ေကာင္းတဲ့အခ်က္တခ်ဳိ ့ ကိုလည္း သတိျပဳမိတယ္။ စာဖတ္သူလည္း သတိျပဳမိၿပီးသား ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မွာပါ။

ပထမအခ်က္ အေနနဲ႔ ၀ါဒျဖန္႔တယ္ဆိုကတည္းက ဘယ္သူ႔ကို ပစ္မွတ္ထား ၀ါဒျဖန္႔တာလဲ ဆိုတဲ့အခ်က္ပဲ။ တနည္းအားျဖင့္ ဒီစကားလုံးကို သုံးၿပီဆုိကတည္းက ကံ၀ထၳဳ object တခုခုနဲ႔ အဲဒိကံ၀ထၳဳကို ျပဳသူနဲ႔ ဆက္စပ္ထားတဲ့ relation တခုခုကို ေဖာ္ျပၿပီးသား။ [ဥပမာ လင္မယား ဆိုတဲ့စကားလုံးလုိေပါ့။ လင္မယားဆိုတာ လူႏွစ္ေယာက္ရဲ ့တိက်တဲ့ ဆက္သြယ္မႈကို ေဖာ္ျပတဲ့စကားလုံး။ ဒီလူႏွစ္ေယာက္ရယ္၊ သူတို႔ကို ဆက္သြယ္ထားမႈရယ္ မရွိဘဲ လင္မယား ဆုိတဲ့ စကားလုံးဟာ အဓိပၸါယ္မရွိဘူး။] ၀ါဒျဖန္႔မႈမွာလည္း ၀ါဒျဖန္႔ဖို႔ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ လူတစု (ကံ၀ထၳဳ)ရယ္၊ ၀ါဒျဖန္႔မယ့္လူရဲ ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ရယ္ (ကတၱားနဲ႔ ကံကိုဆက္သြယ္ထားမႈ)မပါဘဲ ၀ါဒျဖန္႔တဲ့ စကားလုံးဟာ ဘာအဓိပၸါယ္မွ မရွိဘူး။

ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႔ ၀ါဒျဖန္႔တယ္ဆိုတာ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိရွိလုပ္တဲ့ အလုပ္ကိုေခၚတာ။ လူတေယာက္ရဲ ့ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ကို ေျပာင္းသြားေစေပမယ့္ ၀ါဒျဖန္႔မႈ ေျမာက္တယ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔မရတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြရွိႏုိင္တယ္။ ဥပမာ ‘ဟဲ့ဟဲ့ နင္သိၿပီးသြားၿပီလား၊ အဲဒိမင္းသားကို ဟုိေဆးခန္းမွာ ေတြ႔လုိက္တယ္။ သူ႔မွာ xxxx ေရာဂါရွိေနတယ္၊ သိလား။ ေဆးခန္းမွာ အလုပ္လုပ္တဲ့ လူက ငါ့အသိဟဲ့။’ ဆိုတဲ့ စကားမ်ဳိး။ ဒီစကားၾကားၿပီးေနာက္မွာ နားေထာင္တဲ့လူက အဲဒိမင္းသားေပၚ အရင္ေလးစားေနရာကေန အထင္အျမင္ ေသးသြားႏုိင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာတဲ့လူက အထင္အျမင္ ေသးေစလုိတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ေျပာတာျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္မယ္။ သူကိုယ္တုိင္က ဒါမ်ဳိးေျပာရတာ အာေတြ႔လုိ႔၊ ဘယ္သူမွ မသိေသးဘူးလို႔ သူထင္တဲ့အရာကို ဦးဦးဖ်ားဖ်ား သိလိုက္ရတာကို ဂုဏ္ယူၿပီး ေျပာတာလည္း ျဖစ္ႏုိင္တာပဲ။ ဒီေတာ့ ဒါ၀ါဒျဖန္႔မႈ ေျမာက္ခ်င္မွ ေျမာက္မယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္က နားေထာင္တဲ့လူရဲ ့ ထင္ျမင္ ယူဆခ်က္ကုိ ေျပာင္းေအာင္ လုပ္ေနတာဆိုရင္ေတာ့ ဒါ၀ါဒျဖန္႔မႈေျမာက္တယ္။ သူေျပာေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာက တစိတ္တပုိင္း ဒါမွမဟုတ္ အကုန္လုံးမွားႏုိင္တယ္။ ဒါကအေရးမႀကီးဘူး။ အေရးႀကီးတာက နားေထာင္တဲ့လူ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ ေျပာင္းသြားေစဖို႔ ျဖစ္တယ္။

ဒီေတာ့ ၀ါဒျဖန္႔မႈတခု ေအာင္ျမင္လား မေအာင္ျမင္လားဆိုတာကို ဘယ္လုိတုိင္းမလဲ။ ၀ါဒျဖန္႔မႈဟာ ရည္ရြယ္ခ်က္ တခုခုနဲ႔ လုပ္တဲ့ႀကိဳးပမ္းမႈ ျဖစ္ေလေတာ့ ဒီႀကိဳးပမ္းမႈ ေအာင္ျမင္ မေအာင္ျမင္ဆုိတာကို ေျပာခဲ့တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ ျပည့္မျပည့္ကို ၾကည့္ၿပီး တုိင္းႏုိင္တာေပါ့။

‘ေဟ့ ငါတုိ႔ေနေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္အျပည့္ရွိတယ္။ ဒို႔ဆီမွာ ဘာ၀ါဒျဖန္႔မႈမွ မရွိဘူး’ ဆိုတဲ့ စကားကို ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္။ ဒီအေျပာအရ ဒီအဖြဲ႔အစည္းမွာ တကယ္ပဲ ၀ါဒျဖန္႔မႈ မရွိတာ ျဖစ္ႏုိင္သလုိ၊ ဒါမွမဟုတ္ ၀ါဒျဖန္႔မႈဟာ ေတာ္လြန္း၊ ေအာင္ျမင္လြန္းအားႀကီးလို႔ ၀ါဒျဖန္႔ ခံရတဲ့သူက သူ၀ါဒျဖန္႔ခံေနရမွန္း မသိတာလည္း ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ေတြးတာ တူတဲ့လူေတြ မ်ားေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ ၀ါဒျဖန္႔မႈေတြမရွိဘူးဆိုတာထက္ ၀ါဒျဖန္႔မႈက ေကာင္းလြန္းေနတာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ Great men think alike ဆုိၿပီးေျပာၾကတယ္။ ဒါဆုိရင္ great men ေတြဟာ ပုံစံခြက္ တခုထဲက ထြက္လာတာလည္း ျဖစ္ႏုိင္တာပဲ။ အားလုံးက ဒီမုိကေရစီကို အေကာင္းေျပာေနၿပီဆိုရင္ ဒီအေကာင္းေျပာေနတဲ့ အခ်က္တခ်က္တည္းကိုၾကည့္ၿပီး ဒီမုိကေရစီကုိ သံသယ ျဖစ္သင့္ေနၿပီ။ အားလုံးက Nelson Mandela ကုိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေခါင္းေဆာင္ႀကီး၊ ကမၻာ့မီးရႈး တန္ေဆာင္ႀကီးဆိုၿပီး ခ်ီးၾကဴးေနရင္ ဒီတခ်က္တည္နဲ႔တင္ သူ႔ကို ပုိၿပီး သံသယရွိတဲ့ မ်က္စိနဲ႔ ၾကည့္သင့္ေနၿပီလုိ႔ ထင္တယ္။ ဘယ္လိုသေဘာရပါသနည္း…

၀တုတ္

လူႀကီးမင္း ေနာက္ဆက္တဲြ

ဇီဇ၀ါရဲ ့လူႀကီးမင္း စာနဲ႔ဒီစာေပၚ မွတ္ခ်က္ေတြကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ဒီစာကို ေရးျဖစ္တယ္ ဆိုတာ အရင္ဆုံး ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးရဲ ့အဓိကအေၾကာင္းအရာက ဗမာ့လူအဖြဲ ့ အစည္းထဲမွာ မိန္းမေတြ ေယာက္်ားေတြနဲ႔ တန္းတူအခြင့္အေရး ရွိတယ္လုိ႔ ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ ေျပာေနေပမယ့္ တကယ္တမ္း ဒီလူအဖဲြ႔အစည္းထဲ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြက ဒီအေျပာေတြနဲ႔ ေျပာင္းျပန္ဆုိတာကို ေျပာထားတာ။ မိုဘုိင္းဖုံးက ‘လူႀကီးမင္း’ ဆိုတဲ့ အသုံးအႏႈံးက ဒါကုိ ျပေနတယ္လုိ႔ စာေရးသူက ေျပာထားတယ္။

ခက္တာက ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဗမာေတြက ကုိယ့္လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ အဲ့သလို ခဲြျခားမႈဓေလ့ႀကီး ရွိေနတာကုိ ၀န္မခံခ်င္ၾကဘူး။

တခ်ဳိ ့ကလည္း ဗုဒၶဘာသာမွာ သီအုိရီအရ ေယာက္်ား၊ မိန္းမ ခဲြျခားမႈမရွိပါဘူးဆုိၿပီး ေျပာၾကတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ဒါမမွန္ဘူးထင္တယ္။ ဒါကုိ ခုေျပာခ်င္တယ္။ တကယ္ေတာ့ ဘာသာေရးမွာတင္မက secular ေလာကီလူ႔ေဘာင္မွာလည္း ဒီလုိ ခဲြျခားမႈ ရွိတာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဗမာျပည္မွာ ဗုဒၶဘာသာက လူေတြရဲ ့စဥ္းစားေတြးေခၚပုံေပၚမွာ အမ်ားႀကီး ရုိက္ခတ္မႈရွိတဲ့အတြက္ ဘာသာေရးကို အဓိက ပစ္မွတ္ထား ေျပာခ်င္တာ။ ေျပာခဲ့သလုိ ဗုဒၶဘာသာမွာ သီအုိရိအရ ေယာက္်ား၊ မိန္းမ ခဲြျခားမႈမရွိဘူးဆိုတာ မမွန္ဘူးလို႔ ကြ်န္ေတာ္ထင္တယ္။ ေဂါတမ ဘုရားရွင္ မိန္႔ၾကားခ်က္အရကို မိန္းမေတြကို (အနည္းဆုံး ဘိကၡဴနီေတြကို) ဘိကၡဴေတြေလာက္ ဦးစားမေပးတာေတြရွိတယ္။ မိန္းမ နိဗၺာန္ရႏုိင္တယ္၊ ရဟႏၱာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘာ့ေၾကာင့္ ဗုဒၶ မျဖစ္ႏုိင္တာလဲ။ ေနာက္တခါ မိေထြးေတာ္ေဂါတမီက ဘုရားကို ဘိကၡဴနီမ ၀တ္ခြင့္ျပဳဖုိ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေလ်ွာက္တာကို လက္မခံဘူး။ ေနာက္မွ ရွင္အာနႏၵာလား ၀င္ေလ်ွာက္မွ ခြင့္ျပဳလုိက္တာလုိ႔ ၀ိနည္းစာအုပ္ထဲမွာ ဖတ္ဖူးတယ္။ ဒါေတာင္မွ ကုိယ့္ဆရာက မိန္းမေတြကို လုိက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းေတြ အမ်ားႀကီးခ်ေပးလုိက္ၿပီးမွ ခြင့္ျပဳခဲ့တာ။ ဒီဘိကၡဴနီမေတြ သီးသန္႔ လိုက္နာရမယ့္ စည္းကမ္းေတြကုိ ကေန႔ေခတ္ မ်က္စိနဲ႔ ၾကည့္တဲ့အခါမွာ အေတာ္ကို မႏွစ္ၿမိဳ ့စရာေတြ ေတြ႔ရတယ္။

အကုန္ေတာ့ မမွတ္မိဘူး။ အနီးအနားမွာလည္း အကုိးအကားမရွိေတာ့ ေျပာရခက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ မွတ္မိသေလာက္ ေျပာရရင္ ဘိကၡဴနီမဟာ အရဟတၱမဂ္ဖိုလ္ ဆုိက္ၿပီးဘိကၡဴနီ၀ါ တရာရွိဦးေတာ့ မေန႔တေန႔ကမွ သကၤန္းစီးတဲ့ ကုိယ္ရင္ေလးကုိ ၀တ္တြားခယ ရမယ္။ အဲဒိ အခ်က္ကုိ နားလည္လုိ႔ မရဘူး။ ဒီအခ်က္ထက္ ပုိဆုိးတယ္ထင္တာက ဘိကၡဴနီမေတြဟာ ႏွစ္ပတ္တႀကိမ္လားမသိ ဘိကၡဴဆီမွာသြားၿပီး လမ္းညႊန္သြန္သင္ခ်က္လား ခံရတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ ဘိကၡဴနီမေတြကို သီးျခားလြတ္လပ္စြာ မရပ္တည္ႏုိင္ေအာင္ လုပ္ထားတာ၊ ဘိကၡဴကုိ ဘိကၡဴနီမရဲ ့ထာ၀ရ ၀န္ထုတ္၀န္ပုိးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ထားတာလုိ႔ ထင္တယ္။ တခ်ဳိ့ကေတာ့ ဒီအခ်က္ဟာ ဘိကၡဴနီသာသနာ ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ျခင္းရဲ႔အေၾကာင္းရင္းတခုလုိ႔ ဆိုၾကတယ္။ အေကာင္းဆုံး ဥပမာကေတာ့ ေယာက္်ားတေယာက္ဟာ ဘိကၡဴနီမ အကူမပါဘဲ ဘိကၡဴငါးပါးရွိရင္ (ကုလားျပည္မွာေတာ့ ဆယ္ပါး) ဘိကၡဴျဖစ္ေပမဲ့၊ မိန္းမကေတာ့ ဘိကၡဴနီမေတြတင္မက ဘိကၡဴရွိမွ ဘိကၡဴနီမလုပ္လုိ႔ရတယ္။ ဒါကုိ ေယာက္်ား မိန္းမ မခဲြဘူး ေျပာမလား။

တခါတခါမွာ ဘာသာေရးက တခ်ဳိ ့အခ်က္ေတြဟာ ကေန႔ေခတ္မွာ အဓိပၸါယ္မရွိတာကို ေတြ႔ရတယ္။ တခ်ဳိ ့လည္း ေတြ႔မွာဘဲ။ ဒါေပမယ့္ ဘာသာေရးဆုိတဲ့ အရွိန္နဲ႔ ေသခ်ာ ျပန္မဆန္းစစ္ရဲၾကဘူး။ ကုိယ့္ရဲ ့identity ကိုတည္ေဆာက္ထားတဲ့ အခ်က္ေတြထဲမွာ ဗုဒၶဘာသာကလည္း ပါတာကိုး။ ဒါေပမယ့္ တခ်ဳိ ့အခ်က္ေတြကို ရဲရဲႀကီးျပန္ၾကည့္ၿပီး စိန္ေခၚသင့္ စိန္ေခၚရမယ္။

၀တုတ္

ဗမာ့ဓေလ့ထုံးစံေတြထဲက မိန္းမေတြအေၾကာင္း

ကြ်န္ေတာ့္ရဲ ့ပထမဆုံး အဆိုျဖစ္တဲ့ ဗမာ့လူအဖြဲ႔အစည္းတြင္းက ဓေလ့ထုံးတမ္း စဥ္လာေတြမွာ မိန္းမကုိႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံမႈ၊ အထင္အျမင္ေသးမႈေတြဟာ ထင္ထင္ရွားရွားပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ မထင္မရွားဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ ရွိေနတယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တယ္။ ခုေရးမယ့္စာမွာ ဒီအဆုိကုိ အက်ယ္ထပ္ေျပာမယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီထင္ျမင္ခ်က္ကုိ ကြ်န္ေတာ္စကားေျပာျဖစ္တဲ့လူ အေတာ္မ်ားမ်ားက လက္ခံတယ္။ ဒါကုိခု comment section မွာထားခဲ့တဲ့ စာေတြမွာေရာ၊ fb ေပၚကေရးသားခ်က္ေတြ အရေရာ၊ အျပင္မွာ စကားေျပာခ်က္ေတြ အရပါသိရတာ။ ဒါေပမယ့္ တခ်ဳိ ့က ဒါကို လက္မခံခ်င္ဘူး။ ဒါဟာ အေစာပုိင္းက ေရးတာေလာက္နဲ႔တင္ မလုံေလာက္လုိ႔ လက္မခံတာ ျဖစ္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ယူဆတဲ့အတြက္ ခုတခါ နည္းနည္း အက်ယ္ထပ္ခ်ဲ ့ၿပီးေျပာမယ္။

ေနာက္တခါ စမေရးခင္ လုိအပ္တယ္ထင္လုိ႔ တခုေလာက္ ႀကိဳေျပာထားခ်င္တယ္။ မိန္းမေတြခြဲျခားဆက္ဆံခံရတာကို သူတို႔ကုိယ္တိုင္က လက္ခံတာမခံတာ ကြ်န္ေတာ္ တတ္ႏုိင္တဲ့အလုပ္ မဟုတ္ဖူး။ တခ်ဳိ ့မိန္မေတြထဲမွာ ေယာက္်ားေတြနဲ႔ တန္းတူ အခြင့္အေရးရစရာ မလုိဘူးလုိ႔ စဥ္းစားတဲ့မိန္းမေတြ ရွိႏုိင္တာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီမိန္းမေတြဟာ အမ်ဳိးသမီးထုတခုလုံးကို ကုိယ္စားျပဳေျပာတာ မဟုတ္ဖူးဆိုတာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ ေတြ႔ႀကဳံဖူးတဲ့ မိန္းမေတြကိုၾကည့္ၿပီး အေသအခ်ာကို ေျပာႏုိင္တယ္။ အဲ့သလို စဥ္းစားတဲ့ မိန္မေတြ တန္းတူအခြင့္အေရးကို သူတို႔ဘာသာ မယူခ်င္ မယူပုိင္ခြင့္ရွိတယ္။ (အလုပ္တူ လုပ္ၿပီး ေယာက္်ားနဲ႔တန္းတူ ပုိက္ဆံ မရတာကို ၾကည္ၾကည္ျဖဴျဖဴ လက္ခံတဲ့ မိန္းမရွိရင္ ေတြ႔ခ်င္စမ္းပါဘိ၊ ကြ်န္ေတာ့ အလုပ္မွာ ဒင္းတုိ႔ကိုပဲ ခန္႔မယ္ စိတ္ကူးတယ္။) ဒါေပမယ့္ ကုိယ္မလုိခ်င္တာတခုထဲနဲ႔ တျခားမိန္းမေတြ တန္းတူအခြင့္အေရး ေတာင္းတာဟာ အလုပ္ပုိေတြလုိ႔ ေျပာတာကေတာ့ အေတြးအေခၚအရ သိပ္ကို က်ဥ္းေျမာင္းလြန္းရာ ေရာက္တယ္။ ဗမာျပည္မွာ ကိုယ့္ကို ႏွိမ္တာကို အလြယ္တကူ လက္သင့္ခံတဲ့လူေတြ (ေယာက္်ားေရာ၊ မိန္းမေတြပါ)ရွိတယ္။ ဂ်ဴးရဲ ့‘ကြ်န္မတုိ႔ မိန္းမေတြ’ ဆိုတဲ့ ေဆာင္းပါးဟာ ကြ်န္ေတာ္မွတ္မိသေလာက္ အဲ့သလုိ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းရဲ ့ျ့ပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို စိန္မေခၚဘဲ အလြယ္တကူ လက္ခံေနတယ္လုိ႔ သူျမင္တဲ့ မိန္းမေတြကို အားမလုိ အားမရ ျဖစ္လုိ႔ ေရးခဲ့တဲ့ ေဆာင္းပါးလို႔ ကြ်န္ေတာ္အဲဒိေဆာင္းပါးကို ဖတ္လုိက္ရတုန္းက နားလည္မိတယ္။ တကယ္ေတာ့ မိန္းမေတြတင္မကပါဘူး။ ဖိႏွိပ္ခံရတဲ့ လူတန္းစားေတြမွာ ဒီလုိေပ်ာ့ညံ့တဲ့ စိတ္ဓာတ္ေတြ မၾကာခဏေတြ႔ရတယ္။ သူကမိန္းမမို႔ ဒါမ်ဳိးေရးႏုိင္ခ်ိန္မွာ ဗမာျဖစ္တဲ့ ကြ်န္ေတာ္လည္း ‘ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ ဗမာေတြ’ ဆိုတဲ့နံမယ္နဲ႔ ဗမာေတြရဲ ့အေပၚက ေရာင့္ရဲ တင္းတိမ္မႈသကာလူးထားတဲ့ ေပ်ာ့ညံတဲ့ဲ့စိတ္ဓာတ္အေၾကာင္း ေရးရေကာင္းမလားလုိ႔။ ေျပာရရင္ လုိရင္းမေရာက္ေတာ့ဘူး၊ ဒီေတာ့ ၀တုတ္ အထင္ႀကီးဆုံး အေလးစားဆုံး အဘိဓမၼာဆရာႀကီး Karl Marx ရဲ ႔ စာေၾကာင္းေလးကို မေနႏုိင္မထုိင္ႏုိင္ ကုိးကားပီး အဖြင့္ကားလိပ္ခ်လိုက္မယ္။

Greats are only great because we are on our knees. So let’s rise.

Book Review 2

Emma Larkin talks to BBC Burmese Service about her latest book; Everything Is Broken: The Untold Story of Disaster Under Burma’s Military Regime

Who really killed Aung San?

So who really killed Aung San? BBC produced a documentary about the assassination to mark its 50^th anniversary. Some of you may have already watched this program. Anyway for those of you who haven’t, you might want to look at the event which transformed our dreams into a prolonged nightmare.

Did U Saw act alone in the assassination or British establishment behind the plot?

http://www.youtube.com/watch?v=N003jRV75kc

http://www.youtube.com/watch?v=0EP-3-wTBj8&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=39jnsh0LyNg&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=LvLBHhlkeA0&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=r3huRoNnq2A&feature=related

w

ပုိက္ဆံရဲ ့တန္ခုိးနဲ႔ အေနာက္ပီးေတာ့ အေရွ ့အလွည့္

ကမၻာ့စီးပြားေရး ပါ၀ါဟာ အေနာက္ကေန အေရွ  ့ကို တေရြ ့ေရြ ့ေျပာင္းေနတယ္ဆုိတာကုိ ဒီဘေလာ့မွာ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရးခဲ့ပီးပီ။ သမုိင္းကိုျပန္ၾကည့္ရင္ အရင္း capital ရွိတဲ့ေနရာကုိ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရးပါ၀ါလည္း လုိက္ေရြ ့ရတာပဲ။ ဆယ့္ကိုးရာစုတုန္းက အရင္းဟာ ဥေရာပမွာ အမ်ားဆုံးရွိတယ္။ အက်ဳိးဆက္အားျဖင့္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရးရာေတြမွာ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြက အထူးသျဖင့္ အဂၤလန္က ေျပာေရးဆုိပုိင္ခြင့္ အရွိဆုံးပဲ။ အဂၤလန္ဟာ တခ်ိန္မွာ ကမၻာမွာ သံမဏိအမ်ားဆုံး ထုတ္တဲ့ႏုိင္ငံ၊ ခ်ည္ထည္အမ်ားဆုံး ထုတ္တဲ့ ႏုိင္ငံ၊ အရင္းအမ်ားဆုံးတင္ပုိ႔တဲ့ ႏုိင္ငံပဲ။ ဥေရာပတုိက္သားေတြက တကမၻာလုံးရဲ ့ကံၾကမၼာကို ျပဌာန္းတယ္။ ဗမာျပည္အပါအ၀င္ ကမၻာ့ ကုိလုိနီေတြရဲ ့ ကေန႔ေခတ္ ့နယ္နမိတ္စည္းကုိ သူတို႔ပဲ ပုိင္းျခားသတ္မွတ္ခဲ့ၾကတာပဲ။  

လည္လြန္းတဲ့ဘီး ေခ်းသင့္ျခင္း

ကမၻာ့ဖလား ၿပီးသြားၿပီ ဆုိေပမင့္ ကုိယ္တုိ႔တုိင္းျပည္ထဲမေတာ့ ကုိယ့္ဂိုးကုိယ္ရႈးတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြ ခဏခဏေတြ႔ေနရတုံးပါလား။ ဟုိတေလာက ေန၀င္းေမာင္တုိ႔ အုပ္စုရဲ ႔ ဒီမုိကေရစီ ပညာေပးေဆာင္းပါးႀကီးကို ၾကပ္ေျပးေမာင္ေတြက သေဘာေတြ႔ပုံမရလုိ႔ The Voice လည္း ႏွစ္ပတ္ေလာက္ လ်ွာခင္အျဖတ္ခံလုိက္ရရွာတယ္။ ေန၀င္းေမာင္ဆီက အသံထြက္မလာေပမဲ့ (သလိပ္ကပ္ေနပုံရတယ္) ေက်ာ္မင္းေဆြကေတာ့ လ်ွာလိပ္သံေလးနဲ႔ ေဖ့ဘြတ္မွာ ညည္းရွာတယ္။ ဂ်ာနယ္ကုိ လ်ွာခင္တိခံရတဲ့ ကိစၥမွာ သေဘာရုိးနဲ႔ ၀င္လုပ္ေနသူေတြကို စာနာစိတ္ထားႏုိင္ေပမယ့္ အငွားဗုိက္နဲ႔ ဓားထုိးခံရမဲ့ အႏၱရယ္ကို မေၾကာက္လုိ႔ မုိက္တိမုိက္ကန္း ၀င္လုပ္တာဆုိရင္ေတာ့ ကုိယ့္အျပစ္နဲ႔ ကုိယ္လုိ႔ပဲ သေဘာထားရမွာဘဲ။

ေန၀င္းေမာင္တုိ႔ အၿပီး ခုတခါ အလွည့္က်သူကေတာ့ ဟိန္းလတ္ပါ။ သူ႔က်ေတာ့ ကုိယ့္ဂိုးကုိယ္ရႈးတယ္ မေျပာဘဲ လည္လြန္းတဲ့ဘီး ဟုိဟာသင့္တယ္လုိ႔ ဆုိရမလား။ ဒါေပမယ့္ ကုိယ့္ဆရာက ေန၀င္းေမာင္ထက္ ပိုသတၱိေကာင္းတယ္။ အဲ ေန၀င္းေမာင္ေလာက္ မလည္ဘူးလုိ႔ဘဲ ေျပာမလား။ ဘာလုိ႔ဆုိ ဟုိတေယာက္က သူ႔ဂ်ာနယ္ ႏွစ္ပတ္ အသံတိတ္ခံရတာကို ဘာမွထုတ္မေျပာဘူး။ ၾကာၾကာ၀ါးမဲ့သြား အရုိးၾကည့္ေရွာင္တာပဲလားေတာ့မသိဘူး။ ေပၚျပဴလာဆရာသမားကေတာ့ ဧရာ၀တီမွာ သြားရင္ဖြင့္တယ္။ ျဖစ္ေၾကာင္းကုန္စင္ကုိ ေျပာသလား၊ ကုိယ့္ဟာကိုယ္ ဆင္ဆာလုပ္ထား သလားဆိုတာကေတာ့ ကာယံကံရွင္ေတြပဲ သိမွာဘဲ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သူေျပာတဲ့ထဲမွာ  စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတာေတြ၊ သံသယ ျဖစ္စရာေကာင္းတာေတြ ပါတယ္။

ပထမ တခ်က္အေနနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားသံရုံးက စိစစ္ေရးရဲ ႔ ့ခြင့္ျပဳခ်က္ မယူဘဲ သိမ္းသလားဆုိတာ သူကုိယ္တုိင္ေတာင္ မသိဘူးလို႔ ေျပာတယ္။ ဒါျဖစ္ေကာျဖစ္ႏုိင္ရဲ ့လား။ ေျမာက္ကုိရီးယားသံရုံးက လက္က်န္စာအုပ္ေတြကို အပ္ခုိင္းတဲ့အခါမွာ ဟိန္းလတ္က အသာတၾကည္ အပ္လုိက္ေရာလား။ သူ႔စာအုပ္ကုိ အျပတ္၀ယ္ထားတဲ့ ဆုိင္ေတြကေတာင္ အသိမ္းမခံရင္ သူကဘာ့ေၾကာင့္ အသိမ္းခံလဲ။ ဒီစာအုပ္ကုိ စာေပစိစစ္ေရးက ခြင့္ျပဳေပးၿပီးသားမို႔ မအပ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔ေတာင္ ျပန္မေျပာလုိက္ဘူးလား။ ဒါနည္းလမ္း မက်ဘူး။ ဟိန္းလတ္က စိစစ္ေရးနဲ႔ပါ စစ္မ်က္ႏွာေနာက္တခု မဖြင့္ခ်င္လုိ႔ေျပာတာပဲလား ဆိုတာေတြးစရာ ျဖစ္ေနတယ္။ တခုေတာ့ရွိတယ္။ ၀ကၤပါေတာထဲက ခုထိမထြက္ႏုိင္ေသးတဲ့ စိစစ္ေရးအုပ္စုကို အိတ္ထဲထည့္ထားလုိ႔ ရတယ္လုိ႔ ေမာက္ေမာက္မာမာ သေဘာထားပုံရတဲ့ ေျမာက္ကိုရီးယားသံရုံးက ဟိန္းလတ္က စာအုပ္မအပ္ရင္ စိစစ္ေရးနဲ႔ တုိင္မွာမို႔ ဇာတ္လမ္း မရွည္ခ်င္တာနဲ႔ အသာတၾကည္လက္နက္ခ်လုိက္တာလဲ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဘာလုိ႔ဆုိ ‘ဟုိတုိင္ ဒီေတာနဲ႔ ရွင္းရတာ ရႈပ္တယ္.. က်ေနာ္လည္း စကားနဲရန္စဲ ျပန္ေပးလုိက္တယ္။’ လုိ႔ ဟိန္းလတ္ကုိယ္တုိင္ ၀န္ခံထားတာကိုး။

သူေျပာတဲ့ထဲမွာ ေနာက္တခုက ‘ျမန္မာအစိုးရဘက္ ျပန္ၾကားေရးေရာ၊ စိစစ္ေရးေရာ ဘာမွ မေျပာပါဘူး၊ အမွန္အတုိင္းေျပာရရင္ အဲ့သည့္ ကိုရီးယားေတြကိုပဲ ေၾကာက္တာ’။ Excuse me!! ကုိယ့္တုိင္းျပည္ထဲမွာေနၿပီး ေျမာက္ကုိရီးယားကို ေၾကာက္တယ္ ဟုတ္လား။ ေနာက္ေျပာေသးတယ္။ ‘သူတို႔က မထင္ရင္ မထင္သလုိ လုပ္တတ္လုိ႔’ တဲ့။ ဘာလုပ္တတ္တာလဲဆုိတာ သိခြင့္ရရင္ သိခ်င္ပါရဲ ့ဆရာရယ္။ ခုေျမာက္သံရုံး လုပ္ပုံကုိင္ပုံ ၾကည့္ရင္ေျမာက္ကုိရီးယားဟာ က်ဳပ္တုိ႔တုိင္းျပည္မွာ လူပါး ၀ခ်င္တုိင္း၀လို႔ ရတယ္လုိ႔ အထင္ေရာက္ေနပုံရတာကုိ ညႊန္ျပေနတယ္။ ဒီလုိ အထင္ေရာက္ေစျခင္းရဲ႔ ေနာက္ခံ အေၾကာင္းရင္းေတြက ဘာေတြျဖစ္မလဲ။ ေကာင္းတာေတြေတာ့ ဘယ္လုိမွ မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒါေတြကို ေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ တိတိက်က် သိႏုိင္ဦးမွာ မဟုတ္ဖူး။

ေန၀င္းေမာင္တုိ႔ ဟိန္းလတ္တုိ႔အေနနဲ႔ သတိမူသင့္တာက စစ္အုပ္စုက ကိုယ့္ကုိ ေရးခ်င္တာ ေရးခြင့္ျပဳထားဆုိတာ သူတုိ႔အက်ဳိးစီးပြားနဲ႔ယွဥ္လာရင္ သက္ညွာမယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္မထြက္ဖူးဆုိတာပဲ။ ကုိယ့္ဆရာေတြလည္း သိခ်င္သိမွာပါ။ အခ်ဥ္ေတြမွ မဟုတ္ဘဲ။ ဘယ္ေကြ႔ဘယ္တက္နဲ႔ ေလွာ္ရမလဲဆုိတာ သေဘာေပါက္မွာပါ။ ဒါေပမယ့္ လူေရွ ့မွာေျဗာင္ႀကီး ပုဆုိးခြ်တ္ခံရတာကေတာ့ မေကာင္းဘူး။ စစ္အုပ္စုနဲ႔ အလုပ္လုပ္တယ္ဆုိတာ ကုိယ့္ဂုဏ္သိကၡာကို ဒင္းတုိ႔ဆီမွာ အတုိးႀကီးႀကီးနဲ႔ အေပါင္ထား လုပ္ရတာမ်ဳိးကလား။ ဒင္းတုိ႔က သူတို႔အုပ္စု ကြက္ကြက္ေလးရဲ ့အက်ဳိးစီးပြားေလာက္ကိုပဲ စိတ္၀င္စားထာ၊ အကာအကြယ္ေပးတာကလား။

ေနာက္ၿပီးေတာ့ ေျမာက္ကုိရီးယားက ဘာ့ေၾကာင့္သိမ္းသလဲဆိုတာလည္း မသိရဘူး။ ဟိန္းလတ္စာအုပ္ရယ္ သူကုိးကားတဲ့ နယူးေရာက္ထုတ္လုိ႔ဆိုတဲ့ စာအုပ္ေတြရယ္ အားလုံးကို ႏႈိင္းယွဥ္ဖတ္ၾကည့္ႏုိင္ရင္ေတာ့ ဟိန္းလတ္က ဒီစာအုပ္ေတြထဲက ေျမာက္ကိုရီးယားေတြ မၿငိဳျငင္ေလာက္မဲ့ ဒါမွမဟုတ္ မေနာေခြ႔မဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ကိုပဲ အေတာ္မ်ားမ်ား ယူၿပီးေရးထားသလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ကင္ဂ်ဴံအီနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အျငင္းပြားစရာေတြ ဘာေတြခ်န္ေရးထားသလဲဆုိတာ သိႏုိင္မွာဘဲ။ ေနာက္ေျပာေသးတယ္။ ‘ဒီစာအုပ္မွာေတာ့ မေကာင္းတာ မပါဘူး။ … တကယ္ေရးမယ္ ဆုိရင္ေတာ့ မေကာင္းတာ အမ်ားႀကီးပဲ’ တဲ့။ ေသဟဲ့ နႏၵိယရဲ ့လုိ႔သာ ေအာ္ညည္းမိေတာ့တယ္။ ဒါျဖင့္ရင္ ခုစာအုပ္က တကယ္ေရးထားတာ မဟုတ္ဖူးေပါ့။ seriously ေျပာတာပါ။ ဒါကိုၾကည့္ရင္ ဟိန္းလတ္စာအုပ္မွာ အေကာင္းေတြကို အသားေပး ေရးထားတယ္ဆုိတာ ၀န္ခံထားတာေပါ့။ လူငယ္ေတြကို ‘အသိပညာ ၾကြယ္ေအာင္၊ ႏုိင္ငံတကာ သုံးသပ္ခ်က္ေတြရေအာင္၊ ဗဟုသုတရေအာင္’ ရည္ရြယ္ေရးတယ္ဆိုရင္ အေကာင္းေတြခ်ည္းေရးရုံနဲ႔ ရမလား ဆရာရယ္။

ဒီေနရာမွာ ကြ်န္ေတာ့္ကုိယ္ေတြ႔ အျဖစ္အပ်က္ေလးတခုနဲ႔ တုိက္ဆုိင္လြန္းလို႔ ေျပာလုိက္ဦးမယ္။ ငယ္ငယ္က စတိတ္ရႈိးတခုသြားၾကည့္တယ္။ စိန္ေပါေက်ာင္းထဲက heavy metal show ဆိုေတာ့ သိပ္မၾကာဘူး၊ ၀ရုန္းသုန္းကားျဖစ္ေရာ၊ ဒါနဲ႔ ရဲေတြေရာက္လာတယ္။ အဲဒိမွာ ၀ရုန္းသုန္းကားလုပ္တဲ့ထဲမွာ မပါတဲ့ လူငယ္တေယာက္က ရဲကိုသြားၿပီး သူတို႔လာတာကို ႀကိဳဆုိတဲ့အေနနဲ႔ လက္ဆဲြႏႈတ္ဆက္တယ္။ ေစာေစာက အုံးအုံးၾကြက္ၾကြက္လုပ္ၿပီး ခုံေတြရုိက္ခ်ဳိးတဲ့လူေတြကို ေဆာ္မဲ့သူေရာက္လာၿပီဆုိၿပီး ပန္းျခင္းသြားဆက္ခ်င္ပုံရတယ္။ ဘာေျပာေကာင္းမလဲ ရဲကကမ္းေပးတဲ့ သူ႔လက္ကို ယူၿပီး နပန္က်င္းထဲ့လုိက္တယ္။ ခုလည္း အဲ့သလုိပုံမ်ဳိးျဖစ္ေနၿပီ။ ကင္ဂ်ဴံအီးအေၾကာင္း လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္ႏွစ္ေလာက္က ေရးၾကည့္ပါလား၊ ဘယ္ရမလဲ။ ခုေရႊလမ္းေငြလမ္းေဖာက္ခ်ိန္မွာ ကုိယ္က ဟီးဟီးဟီးဟီးနဲ႔ ပါးလ်က္နားလ်က္သြားလုပ္ၾကည့္တယ္။ ေျမာက္ကုိရီးယားဆုိတဲ့ ေကာင္က ဦးေႏွာက္မွ မရွိတာ။ စစ္အုပ္စုလုိပဲ ျမင္ျမင္ကရာ ရန္သူထင္ေနတာ ကုိယ့္အေကာင္းေျပာလုိ႔ ေျပာမွန္းလည္း သိခ်င္မွသိတာ။

ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ဒီေလာက္ပါပဲ။ ဒါနဲ႔ တခုေတာ့ ရွိတယ္။ ကုိးကားတဲ့ ‘စာအုပ္ ႏွစ္အုပ္မွာပါတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ မွန္မမွန္ေတာ့ မသိဘူး၊ … စာေရးတဲ့သူဆုိတာ ဘယ္အမွားအမွန္ သိမလဲ။ ဇယားထဲပါတာေတြ ေရးရတာပဲ။’ တဲ့။ အဲဒါလည္း သဘာ၀ မက်ဘူးထင္တယ္။ ဧရာ၀တီက မွတ္ခ်က္ေရးသူ တေယာက္ ေျပာခဲ့သလုိပဲ ဟိန္းလတ္ျပဳစုသည္လုိ႔ ဆိုထားရင္ မ်က္ေတာင္ အဖြင့္အပိတ္ထဲက အေျပာကုိ မေရးသင့္ဘူး။ ဘာသာျပန္လုိ႔ ေရးရင္ေရးေပါ့ေလ။ စိတ္ေတာ့မရွိပါနဲ႔။ အရင္ကလည္း သူမ်ားေရးထားတာကို ကုိယ့္ own tune လုပ္ၿပီးထည့္ထည့္ေနတဲ့ ဇာတ္လမ္းေတြက ဆရာ့ဆီက ထြက္ထြက္လာဖူးတယ္မလား။

၀တုတ္

What political courage looks like

a great article

http://www.salon.com/news/ground_zero_mosque/index.html?story=/opinion/greenwald/2010/08/17/courage

“…religious freedoms are not supposed to be dependent upon the approval of majorities; the whole point of such liberties is to protect minorities from majoritarian frenzies.”

မက္ခီယာဗယ္လီ (၁)

..men ought either to be well treated or crushed, because they can avenge themselves of lighter injuries, of more serious ones they cannot; therefore the injury that is to be done to a man ought to be of such a kind that one does not stand in fear of revenge. –Machiavelli-

 အေနာက္တုိင္းက လူမႈေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အေတြးအျမင္ေတြထဲမွာ မက္ခီယာဗယ္လီ (၁၄၆၉ – ၁၅၂၇)ရဲ ့အေရးအသားေတြထက္ အျငင္းပြားစရာ၊ ႏွာေခါင္းရႈံ ့စရာေကာင္းတဲ့ အေရးအသားမ်ဳိး မ်ားမ်ားစားစား ရွိမယ္မထင္ဘူး။ ကေန႔ခ်ိန္ထိ Machiavellian ဆိုတဲ့ နာမ၀ိေသသနကို ေကာက္က်စ္စဥ္းလဲတာ၊ ဒါမွမဟုတ္ ‘အၿမီးက်က္အၿမီးစား ေခါင္းက်က္ ေခါင္းစား’၊ တခါ ‘ဟုိေကြ႔ ဟိုတက္နဲ႔ေလွာ္ ဒီေကြ႔ ဒီတက္နဲ႔ေလွာ္’ ၿခဳံေျပာရရင္ ကုိယ့္ရည္ရြယ္ခ်က္ ျပည့္ေျမာက္ေရးအတြက္ ဘာကိုမွငဲ့ညွာစရာမလိုဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆမ်ဳိး၊ လုပ္ပုံကုိင္ပုံမ်ဳိးေတြအတြက္ သုံးႏႈန္းတာကိုၾကည့္ရင္ကုိပဲ မက္ခီယာဗယ္လီကို အေတြးအျမင္သမုိင္းမွာ ဗီလိန္အျဖစ္၊ လူဆိုးအျဖစ္ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ပုံေဖာ္ထားခဲ့သလဲဆုိတာ မွန္းၾကည့္ႏုိင္တယ္။

မက္ခီယာဗယ္လီ (၂)

မက္ခီယာဗယ္လီရဲ ့The Prince ထဲက အေၾကာင္းအရာေတြကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ ေလ့လာတာ မလုပ္ခင္ အရင္ဆုံး သူ႔အေၾကာင္းနဲ႔ သူျဖတ္သန္းခဲ့တဲ့ ေခတ္ကာလက အီတလီျပည္အေၾကာင္းကို အနည္းအက်ဥ္းေလာက္ၾကည့္ရင္ သူ႔အေတြးအျမင္ကို ေလ့လာရာမွာ တစုံတရာေတာ့ အေထာက္အကူျဖစ္ႏုိင္မယ္လို႔ ယူဆတယ္။

ဒီေနရာမွာ ခုေရးေနတဲ့အေၾကာင္းအရာနဲ႔ တုိက္ရုိက္ေတာ့ မဆုိင္လွေပမယ့္ သမုိင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေလ့လာခ်က္ေတြမွာ သတိထားစရာေလးတခုကို ေျပာခ်င္တယ္။ ဘာလုိ႔ဆုိ မက္ခီယာဗယ္လီတို႔ေခတ္က စာေတြမွာ ဒီမုိကေရစီတုိ႔၊ tyranny တို႔၊ oligarchy တုိ႔ဆိုတဲ့ စကားလုံးေတြ မၾကာခဏေတြ႔ရတတ္ေတာ့ ဒီစကားလုံးေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သတိျပဳစရာေလးတခုကို ေျပာခ်င္တာပါ။

မက္ခီယာဗယ္လီ (၃)

ဆုိပါစို႔၊ အဖြဲ႔အစည္း တခုခုထဲမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာ အမႈထမ္းခဲ့ၿပီး သမုိင္းလည္း ေက်တဲ့လူတေယာက္က သူ႔အေတြ႔အႀကဳံေတြကို ဘာစိတ္ခံစားမႈမွ မပါဘဲ ျပန္ေျပာျပမယ္ဆုိရင္ နားမေထာင္ခ်င္တဲ့လူ ဘယ္သူမ်ားရွိမလဲ။The Prince ကုိအနိမ့္ဆုံး အဲ့သလို အေတြ႔အႀကဳံရွင္းလင္းတဲ့ စာအုပ္အျဖစ္ယူမယ္ဆုိလည္း မမွားဘူးထင္တယ္။

Medici အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ႔ထဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အလုပ္လုပ္ခဲ့တဲ့ မက္ခီယာဗယ္လီဟာ အစိုးရဆုိတာ government ဆိုတာ၊ state ဆုိတာ ဘာကိုေခၚသလဲ၊ သူ႔သဘာ၀က ဘယ္လုိလဲဆိုတာ သူ႔အေတြ႔အႀကဳံကေန ေကာင္းေကာင္းေျပာျပႏုိင္တယ္။

မက္ခီယာဗယ္လီ discussion

(အမွန္က ေအာက္မွာ ေရးထားတာေတြဟာ မမုိးစက္ပြင့္ ေရးခဲ့တာကို အေၾကာင္းျပန္တဲ့ အေနနဲ႔ ေရးတာပဲ။ ျပန္ဖတ္ၾကည့္ၿပီး သတ္သတ္ post တင္ရရင္ မဆုိးဘူးလုိ႔ စိတ္ထဲျဖစ္တာနဲ႔ တင္လုိက္တယ္။)

မက္ခီယာဗယ္လီရဲ ့အေရးအသားကို မမိုးစက္ပြင့္ ဥပမာေပးသလုိပဲ ကြ်န္ေတာ္လည္း နားလည္တယ္။ သူဟာ ဒီႏုိင္ငံေရး၊ စစ္ေရး ကိစၥေတြကို ခံစားမႈလုံး၀မပါဘဲ ေရးႏုိင္စြမ္းရွိပုံရတယ္။ ဥပမာ The Prince ရဲ ့အခန္းငါးကိုၾကည့္ရင္ ‘Concerning the ways to govern cities …. which live under their own laws before being annexed’ သူအႀကံေပးထားပုံက… There are three course for those who wished to hold them (the conquered cities he meant): the first is to ruin them, the next is to reside there in person, the third is to permit them to live under their own laws, drawing a tribute and establishing within it an oligarchy which will keep it friendly to you. (p37)

ပိုက္ဆံ၊ လက္ငင္းေရာင္းသူနဲ႔ အေၾကြးေရာင္းသူ

ဗမာျပည္အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံျခားက တခ်ဳိ ့ေစ်းဆုိင္ေတြမွာ အေၾကြးေရာင္းသူနဲ႔ လက္ငင္းေရာင္းသူ ဆုိင္ရွင္ႏွစ္ေယာက္ရဲ ့အေျခအေနကို ယွဥ္ျပထားတဲ့ ပိုစတာကို cashier counter နားကနံရံမွာ ကပ္ထားတတ္တာ ေတြ႔ဘူးၾကမယ္။ လက္ငင္းေရာင္းတဲ့လူက ကုလားထုိင္မွာ အခန္႔သားထုိင္ၿပီး ေတာက္ေတာက္ ေျပာင္ေျပာင္၊ စမတ္က်က် ၀တ္ထားစားထားတယ္။ သူထုိင္ေနတဲ့ စားပဲြေပၚနဲ႔ ၾကမ္းေပၚမွာ ပုိက္ဆံထုတ္ႀကီးေတြရွိတယ္။ အေၾကြးေရာင္းသူမွာေတာ့ စုတ္တီးစုတ္ဖတ္ အ၀တ္အစားနဲ႔ ခေနာ္နီ ခေနာ္နဲ႔ ျဖစ္ေနတဲ့ တဲပ်က္ထဲမွာ အေၾကြးစာရင္းေတြၾကည့္ ေခါင္းကုပ္ေနတဲ့ပုံကို ျပထားတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီပုံဟာ ပုိက္ဆံရဲ ့သေဘာကို နားလည္မႈလြဲေစတဲ့ပုံပဲ။ ဒါကုိ နည္းနည္းေလး အေတြးဆန္႔ၾကည့္ရင္ သေဘာေပါက္ႏုိင္တယ္။

မက္ခီယာဗယ္လီ (၄)

မက္ခီယာဗယ္လီ အဓိကစိတ္၀င္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာဟာ အစိုးရတရပ္ ခုိင္မာေတာင့္တင္းေအာင္ ဘာလုပ္ရမလဲဆိုတာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ အရင္အပုိင္းေတြမွာ တႀကိမ္မကေျပာသြားခဲ့တယ္။The Prince ထဲမွာ တုိင္းျပည္တျပည္မွာ အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္မဲ့သူ တေယာက္ကို အုပ္ခ်ဳပ္သူအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္သင့္လဲဆုိတာကို အႀကံေပးထားသလုိ Discourses on Livy မွာလည္း ေရရွည္တည္တံ့မဲ့ အစိုးရတခု ဖြဲ႔စည္းသင့္ပုံေတြကို သူ႔အေတြ႔အႀကဳံကို အေျခခံၿပီး ရွင္းျပခဲ့တယ္။The Prince ကို republic မဟုတ္တဲ့ (အဂၤလိပ္လိုသုံးတဲ့ အသုံးအႏႈန္းကေတာ့ principalities လုိ႔သုံးတယ္) တုိင္းျပည္ေတြအတြက္ ရည္စူးၿပီး ေနာက္တအုပ္ကေတာ့ Republic တနည္းအားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ တုိင္းျပည္ေတြကို ရည္ရြယ္ေရးတာလုိ႔ မက္ခီယာဗယ္လီက ဆုိတယ္။

ႏွစ္အုပ္စလုံးရဲ ့အဓိက theme ကေတာ့ ေျပာခဲ့သလုိပဲ ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံ ဒါမွမဟုတ္ တုိင္းျပည္တျပည္ ေရရွည္တည္တံ့ေအာင္ ဘာေတြလုပ္သင့္သလဲဆိုတဲ့ အခ်က္ပဲ။ ဒါကိုက မက္ခီယာဗယ္လီရဲ ့အစုိးရနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့၊ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၊ လူ႔သဘာ၀နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေတြးအျမင္ဟာ ေရွ ့ေနာက္ညီတယ္၊ coherent ျဖစ္တာကို ျပေနတယ္။

Thoughts on Hobbes’ Leviathan (1)

Political philosophy မွာ ပေလတုိရဲ ့Republic ရယ္၊ John Rawls ရဲ ့A Theory of Justice ရယ္၊ Hobbes ရဲ ႔ Leviathan ရယ္သုံးအုပ္ဟာ influential အျဖစ္ဆုံးပဲလုိ႔ မွတ္သားဖူးတယ္။ Hobbes ဟာ Leviathan ကုိ English Revolution အဂၤလိပ္ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာ (၁၇ ရာစုလယ္) ေရးၿပီး စစ္အၿပီးမွာ သူ႔စာအုပ္ထြက္လာတယ္။ Machiavelli ရဲ ့ အေတြးအျမင္လုိပဲ Hobbes ရဲ ့ အေတြးအျမင္ဟာလည္း ေတာ္ေတာ္ စိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္စရာ၊ အျငင္းပြားစရာ၊ မႏွစ္သက္ခ်င္စရာေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆသူေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္။ တခ်ဳိ ့က ဒါဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ ့ အနိဌာရုံေတြက သူ႔ကို လူ႔သဘာ၀ကို အဆုိးျမင္ဖုိ႔ ျဖစ္လာေစတယ္၊ Leviathan လို စာအုပ္မ်ဳိးေရးဖုိ႔ ေစ့ေဆာ္မႈေပးတယ္လုိ႔ ေျပာၾကတယ္။ ဒီအေျပာ ဘယ္ေလာက္ မွန္မမွန္ေတာ့ မသိဘူး။ ဒါေပမယ့္ Leviathan ထဲမွာပါတဲ့ social contract theory တင္မက Hobbes ေျပာတဲ့ လူ႔သဘာ၀ human nature ဆိုတာဟာ အဂၤလိပ္ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာတင္မက သူ႔ေခတ္သူ႔အခါမွာလည္း ေကာင္းေကာင္းဆီေလ်ာ္မႈ ရွိမွာပဲလို႔ထင္တယ္။

 

Thoughts on Hobbes’ Leviathan (2)

လူဆုိတာ ႏုိင္ငံေရး သတၱ၀ါလုိ႔ Aristotle နဲ႔ ေခါမ (ဂရိ)ေတြက ေျပာၾကတယ္။ (ေျပာခ်င္တာက လူဟာအစည္းအရုံး၊ အသင္းအပင္းဖြဲ႔ဖုိ႔ စိတ္ဆႏၵဟာ ေမြးကတည္းက ပါလာတယ္လို႔ ေျပခ်င္တာ။) Hobbes က ဒီစကားကို ၾကားတဲ့အခါ ထပ္သရီးဆုိၿပီး တုံ႔ျပန္မလားမသိဘူး။ လူဆုိတာ ေမြးကတည္းက ေကာင္းတယ္ထင္တာကိုလုိခ်င္တယ္၊ မေကာင္းဘူထင္တာကို မလုိခ်င္ဘူးဆိုတဲ့ အသိကလြဲၿပီး ဘာအသိမွ ပါလာတာမဟုတ္ဖူး၊ (ေ၀းေ၀းမၾကည့္နဲ႔ တီဗီဂိမ္းနဲ႔ေဆာ့ေနတဲ့ ခေလးေတြကိုၾကည့္လုိ႔ သူက ျပန္ေျပာေကာင္းေျပာမယ္။) လူဟာ သူ႔သဘာ၀ကေပးတဲ့အသိနဲ႔သူ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခု မတည္ေဆာက္တတ္ဖူးလုိ႔ Hobbes ကဆုိတယ္။ De Vice အခန္း ၁ နဲ႔ Leviathan အခန္း ၁၃ ကအေၾကာင္းအရာေတြဟာ တူတူပဲ။ ဒီေတာ့ Leviathan အခန္း ၁၃ ကိုပဲ ဖတ္ေတာ့မယ္လုိ႔ စိတ္ကူးရတယ္။ Hobbes က ဘာေရးလဲဆုိေတာ့

Nature hath made men so equal, in the faculties of body, and mind; … one man can thereupon claim to himself any benefit, to which another may not pretend, as well as he. 

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္နဲ႔ Koran မီးရႈိ ့မႈ

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္ right to freedom of expression ဆုိတာ ဘာကိုေျပာတာလဲ။ right အခြင့္အေရးကို Hobbes ကဘယ္လုိ အဓိပၸါယ္ဖြင့္လဲဆုိေတာ့ the liberty each man hath, to use his own power, as he will himself.ကုိယ္ဆႏၵရွိတဲ့အတုိင္း  ကုိယ့္အင္အားကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အသုံးျပဳႏုိင္မႈလုိ႔ ဆုိတယ္။ liberty ဆုိတဲ့ စကားလုံးကိုေတာ့ the absence of external impediments လုိ႔ဆုိတယ္။ ျပင္ပကတားဆီးပိတ္ပင္မႈ မရွိတာကို ေျပာတာ။ ဒီေတာ့ အခြင့္အေရးဆုိတာ ‘ျပင္ပကတားဆီး ပိတ္ပင္မႈမခံရဘဲ ကုိယ့္ဆႏၵရွိတဲ့အတုိင္း ကုိယ့္အင္အားကို အသုံးျပဳႏုိင္မႈ’လုိ႔ ဆုိရမယ္။

မ်က္ေတာင္ အဖြင့္အပိတ္ထဲက စကားစုကို ေသခ်ာဆန္းစစ္ၾကည့္ရင္ ဒီစကားစုမွာ အပုိင္းႏွစ္ပုိင္းပါတာ ေတြ႔ရမယ္။ ပထမတခုျဖစ္တဲ့ ကုိယ္ဆႏၵရွိတဲ့အတုိင္းအသုံးျပဳႏုိင္မႈ ဆုိတာ ကုိယ္နဲ႔ဆုိင္တယ္။ ဒုတိယတခုက ပုိစိတ္၀င္စားဖုိ႔ေကာင္းတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ျပင္ပကတားဆီးပိတ္ပင္မႈမခံရေရး။ ဒါဟာ ကို္ယ္နဲ႔မဆုိင္ဘူး၊ သူမ်ားက ျဖည့္ဆည္းေပးမွ ျဖစ္ႏုိင္မွာမို႔ သူမ်ားနဲ႔ဆုိင္တယ္။ ဒါျဖင့္ရင္ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္ဆိုတာ တကယ္တမ္းမွာ ျပင္ပရဲ ့ တားဆီးပိတ္ပင္မႈ မခံရေရးကို ေတာင္းဆုိတာေပါ့။ ကုိယ့္ကုိလူမ်ားတေယာက္က လာမပိတ္ပင္ေရးကို ကုိယ္ကေတာင္းဆုိေနတာေပါ့။ တျခားလူတေယာက္ကို ကုိယ္က အဲ့သလုိ ေတာင္းဆုိပုိင္ခြင့္ ဘာ့ေၾကာင့္ရွိရတာလဲ။ ဒါဟာ ခု Hobbesတုိ႔၊ Locke တုိ႔၊ Rousseau တုိရဲ ့social contract theory မွာ အရမ္း အရမ္းကို အေရးႀကီးတဲ့ ေမးခြန္းတခုပဲ။

ကြ်န္ေတာ့ရဲ ့ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္ကို က်င့္သုံးႏုိင္ေအာင္ တျခားလူေတြက သူတို႔ရဲ ့အျပဳအမူကို သတိထားဖုိ႔လုိလိမ့္မယ္။ အဲ့သလုိ ကုိယ္က သူမ်ားရဲ ့အျပဳအမူကို သတိထားေအာင္ေတာင္းဆုိပုိင္ခြင့္မရွိဘဲနဲ႔ ကုိယ့္မွာလြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆုိခြင့္၊ ေနႏုိင္ခြင့္ မရွိႏုိင္ဘူး။ (တုိက္ခန္းတခန္းကို လူႏွစ္ေယာက္နဲ႔အထက္ စုေနတဲ့လူေတြ ဒါကိုသိဖုိ႔ မခက္ဖူး။) ဒီေတာ့ ကုိယ္က သူမ်ားကို ဟုိလုိမလုပ္နဲ႔၊ ဒီလုိမလုပ္နဲ႔ဆုိၿပီး ေတာင္းဆုိပုိင္ခြင့္က ဘယ္ကရမလဲ။ ရွင္းရွင္းေလးပဲ။ သူမ်ားကေပးမွရမွာေပါ့။ ကုိယ့္လုိပဲ သူမ်ားေတြမွာလည္း လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္ ရွိဖုိ႔ဆုိရင္ ကုိယ္ကလည္း ကုိယ့္အမူအရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေစာင့္ထိန္းဖို႔ သူမ်ားေတြရဲ ့ေတာင္းဆုိခ်က္ကုိ ျဖည့္ဆည္းေပးရမွာေပါ့။ ဒီေတာ့ လူတုိင္းလူတုိင္း လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိခြင့္ဟာ လူတုိင္းလူတုိင္းက ကုိယ့္အမူအရာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေစာင့္ထိန္းပါ့မယ္ဆုိတဲဲ့ တာ၀န္ခံမႈ၊ ၀တၱရားမရွိဘဲ ဘယ္လုိမွ မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။ တနည္းအားျဖင့္ အခြင့္အေရးတုိင္းဟာ right တာ၀န္သိမႈobligation နဲ႔ ခဲြလို႔မရေအာင္ ဒြန္တြဲေနတယ္။

လူတုိင္းလူတုိင္းဟာ လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ျပသႏုိင္ဖုိ႔ဆုိရင္ ကုိယ္အပါအ၀င္ လူတုိင္းက တျခားလူရဲ ့ထုတ္ေဖာ္ျပသမႈကို ေလးေလးစားစားသေဘာထားရမဲ့ တာ၀န္ရွိတယ္။ ဒါဟာ ေျပာခဲ့တဲ့ social contract theory ရဲ ့အေျခခံပဲ။ လူတုိင္းလူတုိင္းမွာ အခြင့္အေရး တစုံတရာရွိဖုိ႔ရာ လူတုိင္းလူတုိင္းဟာ သူမွအပ တျခားလူေတြကိုလည္း တစုံတရာ ေတာင္းဆုိပုိင္ခြင့္ ရွိရမယ္။

ဒီေတာ့ အေမရိကန္က မြတ္စလင္ေတြ လြတ္လပ္စြာကုိးကြယ္ခြင့္ဆိုတာကို က်င့္သုံးႏုိင္ဖုိ႔ တျခားအေမရိကန္ေတြက သူတို႔ျပဳမူပုံကို ေစာင့္ထိန္းရမဲ့ တာ၀န္ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခုဖေလာ္ရီဒါျပည္နယ္က ခရစ္ယာန္ဘုရားေက်ာင္းတခုမွာ အစၥလာမ္က်မ္းစာအုပ္ေတြကို မီးရႈိ ့ဖ်က္ဆီးတာကို တားဆီးတာဟာ အေမရိကန္ ဖြဲ႔စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒနဲ႔ မညီဘူးတဲ့။ ဒါတဦးခ်င္း လုပ္ပုိင္ခြင့္တဲ့။ မီးရႈိ ့တဲ့လူက ရႈိ ့ခြင့္ရွိၿပီး မြတ္စလင္ေတြကေတာ့ မီးမရိႈ ့ဖုိ႔ ေတာင္းဆုိပုိင္ခြင့္ မရွိဘူးေပါ့။ ဒီလုိ တကုိယ္ေကာင္းဆန္တဲ့ လုပ္ရပ္မ်ဳိးဟာ ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲတဲ့ လုပ္ရပ္ပဲ။ လြတ္လပ္ခြင့္ဆုိတာ ေရရွည္တည္တံ့ဖုိ႔ ကုိယ့္အခြင့္အေရးကို ကန္႔သတ္ခံသင့္ခံၿပီး ေစာင့္ထိန္းရတယ္။ ခုသိရသေလာက္ေတာ့ ဒီလုပ္ရပ္ကို အေမရိကန္ အမ်ားစုႀကီးက မေထာက္ခံဘူးလို႔ သိရတယ္။ ဒါဟာ အားတက္စရာပါ။ အဲ့သလုိ မဟုတ္ဘူးဆုိရင္ေတာ့ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာ ႀကိဳးပမ္းရယူခဲ့ရတဲ့ အခြင့္အေရးေတြဟာ အေမရိကန္မွာ ပ်က္သုဥ္းေတာ့မွာ မလြဲမေသြဘဲ။

၀တုတ္

Post-modernist ေတြေျပာတဲ့ Subjective reality ဆုိတာ ေခ်းထုတ္ အေတြးအေခၚ

Reality ဆုိတာ ၾကည့္တဲ့လူရဲ ့ရႈေဒါင့္ေပၚမူတည္တယ္။ ၾကည့္သူတေယာက္နဲ႔တေယာက္ ရႈေဒါင့္ point of view မတူႏုိင္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ reality ဟာ ရႈသူေပၚသာ မူတည္ႏုိင္တယ္။ subjective reality သာရွိႏိုင္တယ္။ absolute reality မရွႏုိင္တဲ့။ post-modernist ေတြၾကားမွာ အင္မတန္မွ ေရပန္းစားတဲ့ အျမင္တခုပါ။

ကြ်န္ေတာ့ရဲ ့တုန္႔ျပန္ခ်က္ကေတာ့ ‘ေ၀ါ့.. ထြီ ထြီ ထြီ ထြီ ထြီ’ OMG! What a dim-witted post-modernist bullshit!!!!!

ပထမဆုံး သူတို႔ argument ရဲ ့structure ကိုၾကည့္ရေအာင္။ အရင္ဆုံး ပထမpremise ျဖစ္တဲ့ reality ဆိုတာ ၾကည့္တဲ့လူရဲ ့ရႈေဒါင့္ေပၚမူတည္တယ္ ဆုိတာကုိ ၾကည့္။ ဒီ premise မွန္မမွန္ demonstrate မလုပ္ရေသးဘဲ စသုံးတယ္။ ဒုတိယ အဆုိက factual claim. တခုခုကို တေနရာထဲကေန ႏွစ္ေယာက္ တၿပိဳင္နက္ၾကည့္လို႔မရဘူး။ ဒါက ဘာမွ ရႈပ္စရာမရွိဘူး။ ျပသနာရွိတာက သူ႔ logic structure က Aristotle ရဲ ့ ေခတ္မစားေတာ့တဲ့ ေလာဂ်စ္ကို ယူသုံးထားတာပဲ။ မွန္မမွန္ မျပရေသးတဲ့ အဆုိတခုကို major premise အေနနဲ႔ယူၿပီး သူကရတဲ့ ေကာက္ခ်က္conclusion ေတြကို မူလ major premise ကို သက္ေသထူဖုိ႔ ႀကိဳးစားတာဟာ ပ်က္တက္တက္ျဖစ္ေနတဲ့Aristotle ရဲ ့ ေလာဂ်စ္ဆိုတာ Book Review 3 မွာ ေျပာသြားခဲ့ၿပီ။ ဒီေလာဂ်စ္နဲ႔ reality ဟာ subjective ျဖစ္တယ္ဆုိတာ ျပလို႔မရႏုိင္တဲ့ အတြက္ subjective reality ကို လက္ခံယုံၾကည္သူေတြက reality ဆုိတာကို သီးျခား အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဖို႔လုပ္လာတယ္။ (ဒီေတာ့ ခုအျငင္းအခုံဟာ metaphysics တကၠေဗဒ အ၀န္းအ၀ုိင္းထဲ ျပန္ေရာက္လာေရာ) စကားမစပ္ ခုကြင္းထဲက ၀ါက်ကုိ နားမလည္လည္း အေရးမႀကီးပါ။ တကၠေဗဒ ဘာ ဆုိတာကို ရွင္းျပေနရင္ လုိရင္းေရာက္မွာ မဟုတ္ေတာ့တဲ့ အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလူေတြ သူတုိ႔ ေကာက္ခ်က္ကုိ ဘယ္လုိေရာက္လာလဲဆုိေတာ့…အရင္ဆုံး အဆုိတခုကို ခ်ေရးၾကည့္မယ္။ နည္းနည္းသည္းခံေပးပါ။

 အဆုိ (၁) reality ဆုိတာ appearance ကေန တည္ေဆာက္ယူထားတာ။

ဒါကို လက္ခံတယ္။ အေသးစိတ္သိခ်င္ရင္ Bertrand Russell ရဲ ့Problems of Knowledge နဲ႔ ကြ်န္ေတာ့ သင္ဆရာရဲ ့သင္ဆရာ A J Ayer ရဲ ့The Central Questions of Philosophy ကိုၾကည့္ႏုိင္ပါတယ္။ (စကားမစပ္ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီကို စိတ္၀င္စားသူမ်ား အထူးသျဖင့္theory of knowledge နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေျခခံကုိ သိလုိသူမ်ား ဒီစာအုပ္ႏွစ္အုပ္ကို လက္မလႊတ္သင့္ပါ။ Ayer စာအုပ္က ပိုစုံေပမယ့္Russell က ပိုရွင္းေအာင္ လူစိတ္၀င္စားေအာင္ ပိုေရးတတ္တယ္လုိ႔ ျမင္မိတယ္။) တခါက knowledge နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဒီဘေလာ့မွာဘဲ ဒီအေၾကာင္းကို ေရးခဲ့ဖူးတယ္။ အက်ဥ္းေျပာရရင္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဟာ appearance ကိုပဲ တုိက္ရုိက္သိႏုိင္တယ္။ အာရုံခံအဂၤါေတြ sense organs ေတြေပၚကို ေရာက္လာတဲ့အာရုံေတြကိုပဲ သိႏုိင္တယ္။ Russell ကဒါကို sense-data လုိ႔သုံးႏႈန္းတယ္။ ဥပမာ စားပြဲတလုံးကိုၾကည့္။ စားပြဲကို တေနရာကၾကည့္ရင္ တမ်ဳိးျမင္ရမယ္။ စားပြဲကေပးတဲ့ appearance ကုိပဲ ျမင္ရမယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒိ appearance ကေန reality ကိုတည္ေဆာက္ယူၿပီး ကုိယ္ျမင္ေနတဲ့အရာဟာ စားပြဲ၊ ကုလားထုိင္မဟုတ္ဖူးဆိုၿပီး ေကာက္ခ်က္ဆြဲတာလို႔ Russell ကေျပာတယ္။ ဒီေတာ့ ေျပာရရင္ သဘာ၀က ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ကို reality ကို တုိက္ရုိက္သိႏုိင္ေအာင္ ခြင့္ျပဳမထားဖူး။ reality ကို တည္ေဆာက္ယူႏုိင္ရုံ construct လုပ္ႏုိင္ရုံသာရွိတယ္။

အဲဒိမွာpost-modernist ခ်ီးထုတ္ေတြက ‘ေဟး ငါတုိ႔ေတာ့ ေျပာစရာလက္နက္တခုရၿပီကြ’ ဆုိၿပီး ၀မ္းသာအားရ လက္ခေမာင္းထခပ္ၾကတယ္။ reality ကိုတုိက္ရုိက္မသိႏုိင္ဘူးတဲ့။ appearance ကသာ တည္ေဆာက္ယူႏုိင္မယ္တဲ့။ ဒီေတာ့ မင္းက တမ်ဳိးေဆာက္ရင္ ငါကလည္းေနာက္တမ်ဳိးေဆာက္ႏုိင္တာပဲ။ မင္းေဆာက္တဲ့ reality က ပုိၿပီး real ျဖစ္တယ္လို႔ ဘာ့ေၾကာင့္ေျပာႏုိင္ရတာလဲ။ ဒီေတာ့ absolute reality ဆိုတာမရွိႏုိင္ဘူး။ အားလုံးဟာ relative။ ဟီးဟီး အားလုံးဟာ subjective ျဖစ္တယ္။ 

x ကို တုိက္ရုိက္သိခြင့္ျပဳမထားတာဟာ x မရွိဘူးဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ထြက္သလား။ dark matter ေတြစၾကာ၀ဠာထဲမွာရွိေနတာကို မျငင္းႏုိင္တဲ့အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ စမ္းသပ္မႈေတြအရ သိရတယ္။ ဒါေပမယ့္ dark matter ကိုဘယ္သူမွ တုိက္ရုိက္မျမင္ႏုိင္ဘူး။ ဒီေတာ့ dark matter ကို တုိက္ရုိက္ ျမင္ခြင့္ျပဳမထားတဲ့အတြက္ dark matter မရွိဘူးလုိ႔ ေကာက္ခ်က္ခ်တာ မမွန္ဘူးေပါ့။ စကားမစပ္ dark matter ကို မျမင္ႏုိင္ဘူးဆုိတာ နည္းကိရိယာ အကန္႔အသတ္ေၾကာင့္မဟုတ္ဖူးေနာ္။ တနည္းအားျဖင့္ dark matter ကို ျမင္ႏုိင္ေလာက္ေအာင္ အားေကာင္းတဲ့ တယ္လီစကုပ္မရွိေသးလုိ႔မဟုတ္ဖူး။ သဘာ၀ကုိယ္က ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ကို ျမင္ခြင့္ေပးမထားတာ။ ကြန္တမ္မကၠင္းနစ္မွာ ဟုိင္ဇင္ဘတ္ရဲ ့uncertainty principle လုိပဲ။ အမႈန္တခုရဲ ့momentum အဟုန္ကို တိက်သေရြ ့ တိက်ေအာင္ တုိင္းဖို႔ႀကိဳးစားရင္ ဒီအမႈန္ရဲ ့position or space တည္ေနရာကို တိတိက်က် သတ္မွတ္ႏုိင္စြမ္းဟာ ေသးေသးလာတယ္လုိ႔ ဟုိင္ဇင္ဘတ္ရဲ ့ principle ကဆုိတယ္။ ဒီလုိ တခုကို တိက်ေအာင္ တုိင္းခ်င္ရင္ ေနာက္တခုရဲ ့တိက်မႈကုိ လက္လႊတ္ရတာဟာ နည္းကိရိယာအကန္႔အသတ္ေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေတြ႔ရတဲ့ သဘာ၀ရဲ   ့သေဘာကိုက ဒီလုိျဖစ္ေနလုိ႔ပဲ။ ဒီေတာ့ x ကိုတုိက္ရုိက္ သိခြင့္ျပဳမထားတဲ့အတြက္ x မရွိဘူးဆုိတဲ့ အျမင္ဟာ အားနည္းသြားၿပီ။

တဘက္မွာobjective reality ရွိတယ္ဆုိတဲ့ အျမင္ကလည္း အားမေကာင္းဘူး။ ဘယ္ေတာ့မွလည္း အားေကာင္းႏုိင္စရာ မရွိဘူး။ ဒါေပမယ့္ အဲ့သလုိ အားမေကာင္းတဲ့အတြက္ objective reality မရွိႏုိင္ဘူးဆုိၿပီး ေျပာတာဟာ အဓိပၸါယ္ မရွိဘူး။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႔ေတြဟာ appearance ကုိသာ တုိက္ရုိက္သိႏုိင္ၿပီး appearance ကေနတဆင့္သာ reality ကို တည္ေဆာက္ႏုိင္တာမို႔ ေလာကႀကီးမွာ ျမင္ျမင္သမ်ွဟာ appearance ေတြသာလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်တာဟာ illogical မျဖစ္ဖူး။ တနည္းအားျဖင့္ ယုတၱိမတန္ဘူးလို႔ ေျပာလို႔မရဘူး။ အဲ့ဒိအတြက္ Bishop Berkeley ကိုမွားတယ္လုိ႔ သက္ေသျပလို႔ မရတာ။ Russell ကေတာ့ ဒါကို philosophy ရဲ ့ျပသနာႀကီး၊ အားနည္းခ်က္ႀကီးတခုအျဖစ္ ျမင္တယ္။

သူက thought experiment တခုလုပ္တယ္။ စားပြဲတလုံးကို စားပြဲခင္းနဲ႔ အျပည့္ဖုံးထားတယ္ ဆုိပါစို႔။ ဒီေတာ့ စားပြဲကို တုိက္ရုိက္မျမင္ရေတာ့ဘူး။ တုိက္ရုိက္မျမင္ႏုိင္တဲ့အတြက္ စားပြဲဆုိတဲ့ objective reality ဆုိတာ မရွိႏုိင္ဘူးဆိုရင္ စားပြဲခင္းဟာ ေလထဲမွာ ဒီတုိင္းတင္ေနတယ္ဆုိတဲ့ ေပါက္တတ္ကရ ေကာက္ခ်က္တခု ထြက္လာေရာ။ အဲဒိေကာက္ခ်က္ကို လက္ခံမလား။ 

ကြ်န္ေတာ့မွာ စႏၵယားတလုံးရွိတယ္။ မ်က္စိမျမင္တဲ့လူဟာ ကြ်န္ေတာ့စႏၵယား ဘာအေရာင္ဆုိတာ သိရွာမွာေတာင္မဟုတ္ဖူး။ ဒီစႏၵယားကို ၾကည့္တဲ့ရႈေဒါင့္ကုိလုိက္ၿပီး အမ်ဳိးမ်ဳိးျမင္ၾကမယ္။ စႏၵယားတီးတာကို နားေထာင္ေနတဲ့ ေနရာကိုလုိက္ၿပီး အနည္းငယ္ ကြဲတဲ့ (တုိင္းလို႔မရႏုိင္ေအာင္ေသးခ်င္ေသးမယ္) မတူတဲ့ အသံေတြကို ၾကားရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီစႏၵယားအလယ္တည့္တည့္က key ကိုတီးလုိက္ရင္ ထြက္တဲ့အသံဟာ C သံထြက္လိမ့္မယ္၊ တျခားဘယ္အသံမွ ထြက္မွာမဟုတ္ဖူးလုိ႔ အားလုံးက ေမ်ွာ္လင့္ထားၾကတယ္။ ဒီေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ဟာ collective ျဖစ္တယ္၊ အားလုံးနဲ႔ဆုိင္တယ္။ ကြ်န္ေတာ့ စႏၵယားကို ၀ယ္တဲ့လူက ဒီစႏၵယားကို ကြ်န္ေတာ္ျမင္တဲ့ ရႈေဒါင့္က ျမင္မွာ မဟုတ္ဖူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီစႏၵယားကို ဒီလုိတီးရင္ ဒီလုိ အသံပဲထြက္မယ္၊ တျခားအသံထြက္စရာမရွိဘူးဆုိတဲ့ expectation ရွိလုိ႔သာ ၀ယ္တာျဖစ္တယ္။ objective reality ကိုလက္ခံတယ္ဆုိတာ ဒီသေဘာပဲ။ ေျပာခဲ့တဲ့အတုိင္း သူ႔ကိုလက္ခံရတာလည္း တကယ္တမ္းမွာ သိပ္အားမရွိလွဘူး။ ဒါေပမယ့္ မတတ္ႏုိင္ဘူး။ တခုခုကို လက္ခံတယ္ဆုိတာ လက္ခံရျခင္း အေၾကာင္းရင္း အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိႏုိင္တယ္။ Russell အႀကံေပးတာကေတာ့ သူ႔အေခၚ instinctive belief နဲ႔စတဲ့။ ၿပီးေတာ့ All knowledge must be built up upon our instinctive beliefs တဲ့။ အသိသစ္တခုဟာ ကုိယ့္ရဲ ့ instinctive belief နဲ႔ ကႏၱေကာစ မျဖစ္မခ်င္း ဒီအသိသစ္ကို လက္ခံထားၿပီး အသိသစ္ေတြကို တုိးခ်ဲ ့တည္ေဆာက္သြားလို႔ Russell က အႀကံေပးတယ္။ သူေျပာတဲ့instinctive belief ဆုိတာ ကုိယ့္ဟာကို reflect စလုပ္တဲ့ခဏမွာ ကုိယ့္ဆီမွာ အရံသင့္ ေတြ႔ရတဲ့ belief ကိုေျပာတာ။ ဥပမာ Descartes ရဲ ့ငါရွိတယ္ဆုိတဲ့ အသိဟာ အဲဒိ belief မ်ဳိး။ ဒါေပမယ့္ Descartes ေျပာတာ မတိက်ဘူး။ I think, therefore I am မွာ စဥ္းစားေနတဲ့အရာတခုရွိတယ္လုိ႔ပဲ ေကာက္ခ်က္ခ်လုိ႔ရတယ္။ Descartes က ဒီစဥ္းစားေနတဲ့ အရာဟာ ငါျဖစ္တယ္ဆုိၿပီး တန္းနံမယ္တပ္လုိက္တာ။ ဗုဒၶက ဒါကိုလက္ခံမွာ မဟုတ္ဖူး။ Bertrand Russell လည္း ဒါကိုလက္မခံဘူး။ ကြ်န္ေတာ္က ဒီေနရာမွာ ဘုရားနဲ႔ Russell ေျပာတာကို လက္ခံတယ္။ (ဘာလုပ္လုပ္ အတၱေပၚ အေျခခံတယ္လုိ႔ ေျပာၾကတဲ့ psychological egoist မ်ားအားလုံး ကုိယ့္အယူအဆကို ျပန္ၿပီး ေလးေလးနက္နက္ ဆင္ျခင္သုံးသပ္ၾကပါကုန္။ သူတို႔ကိုပါခုေဆာင္းပါးထဲ ထည့္ေရးရင္ ဦးတည္ခ်က္ေတြ ေပ်ာက္ကုန္မယ္။)

Russell ကိုဖတ္ခ်င္ရင္ လင့္က http://books.google.com/books?id=a6NBKtfoN_oC&printsec=frontcover&dq=bertrand+russell+the+problems+of+philosophy&hl=en&ei=yQiOTJLVLJGSswac4emIAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false

Russell အႀကံေပးတာဟာ မဆုိးဘူး။ မဆုိးဘူးဆိုတာထက္ objective reality ကို လက္ခံသူေတြအတြက္ အားတက္စရာပဲ။ သူေျပာပုံအရဆုိရင္ facts ဆိုတာ post-modernist ေတြေျပာသလုိ opinion နဲ႔ခြဲလုိ႔မရဘူးဆိုတာ မဟုတ္ဖူး။ facts နဲ႔ opinion ဟာ ခြဲျခားၿပီးေျပာႏုိင္တဲ့ သီးသန္႔အရာႏွစ္ခုဆုိတာကို စိတ္ခ်လက္ခ် လက္ခံႏုိင္တယ္။ တကယ္လည္း facts နဲ႔ opinion ခဲြလုိ႔မရရင္ တနည္းအားျဖင့္ facts ဆုိတာ interpret လုပ္သူရဲ ့subjective ျဖစ္မႈေပၚသာ မူတည္တယ္ဆုိရင္ သမုိင္းဘာသာရပ္ဟာ ေျမာင္းထဲေရာက္သြားေတာ့မွာ ျဖစ္တယ္။ 

အလြယ္ေျပာရရင္facts ဆိုတာ မွန္မမွန္ အတည္ျပဳႏုိင္တဲ့ အရာကိုေျပာတာပဲ။ ဒုတိယကမၻာစစ္မွာ နာဇီဂ်ာမနီဟာ ပုိလန္ကို ၁၉၃၉ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔မွာ ၀င္ က်ဴးေက်ာ္တယ္။ ဒါဟာ မွန္မမွန္ အတည္ျပဳႏိုင္တဲ့ facts ျဖစ္တယ္။ အလားတူပဲ ဆယ့္ကုိးရာစုထဲမွာ အဂၤလိပ္နဲ႔ ျမန္မာ စစ္သုံးႀကိမ္ျဖစ္တယ္။ သုံးႀကိမ္လုံး ျမန္မာဘက္က ရႈံးတယ္ဆိုတာဟာလည္း facts ပဲ။ post-modernist ေတြယုံသလုိ facts ဟာ ၾကည့္သူ interpret လုပ္သူေပၚမူတည္တယ္ဆုိရင္ အဂၤလိပ္ကို ခုခံေတာ္လွန္သူေတြကို ေခါင္းျဖတ္သတ္ခံရတာ ဘယ္ရႈေဒါင့္ကၾကည့္ရင္ facts မဟုတ္ဘဲ opinion သက္သက္ပဲလဲ။ From which point of view does one get the view that Poland invaded Nazi Germany in 1939? 

ေနာက္ထပ္ ဥပမာတခု ေပးလုိက္မယ္။ နည္းနည္းေတာ့ၾကမ္းတယ္ဆိုတာ ႀကိဳသတိေပးထားပါရေစ။ Joseph Fritzl ဆိုတဲ့ ၾသစႀတီးယားႏုိင္ငံသားကို သိၾကတဲ့မလား။ မၾကာေသးခင္ကပဲ သမီးအရင္းကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေျမေအာက္ခန္းထဲ ပိတ္ထားၿပီး အႀကိမ္ႀကိမ္ မုဒိမ္းက်င့္မႈနဲ႔ ေထာင္ဒဏ္တသက္က်သြားတဲ့လူ။ post-modernist ေတြေျပာသလို reality ဆိုတာ interpreter/observer ရဲ ့ရႈေဒါင့္၊ point of view ေပၚသာမူတည္တယ္ဆုိရင္ Fritzl ဟာ သမီးကို မုဒိမ္းက်င့္တာမဟုတ္ဘဲ ၾကင္နာ သနားတတ္တဲ့ အေဖက သမီးကို ခ်စ္သခၤန္းစာလက္ေတြ႔သင္ေပးေနတယ္ဆုိတဲ့ အျမင္မ်ဳိးကုိလည္း reality တခု၊ facts တခုအျဖစ္ လက္ခံခြင့္ျပဳရမယ္။ ဒီအျမင္အရဆုိရင္ ဒီ reality အရဆုိရင္ Joseph Fritzl ကို မုဒိမ္းသမားအျဖစ္ ေထာင္ခ်ထားတာမွားတာေပါ့။ သူဟာ ရာဇ၀တ္သား မဟုတ္ဖူးေပါ့။ subjective reality ကုိ လက္ခံသူ post-modernism ဘာမွန္းမသိဘဲ ေယာင္ေတာင္ေတာင္ လက္ခံသူမ်ားေျဖၾကပါ။ အဂၤလိပ္လုိ ေျဖခ်င္လည္းေျဖ၊ ဗမာလုိ ေျဖခ်င္လည္းေျဖႏုိင္ပါတယ္။ facebook ေပၚက conversation တခုကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ဒီဘေလာ့ကို ေရးျဖစ္တာမို႔ fb မွာလည္း လာရႊီးႏုိင္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့ အုိင္ဒီက ko watote ပါ။ 

တကယ္ေတာ့subjective reality ဆုိတာ အစြန္းေရာက္၀ါဒတခုျဖစ္တဲ့ individualism ကေန ဆင့္ပြားလာတာျဖစ္တယ္။ တကုိယ္ေကာင္းဆန္သူေတြပိုမ်ားတဲ့ အေမရိကန္မွာ (စကားမစပ္ တခါတခါ သူတုိ႔ဘာသာသူတို႔ တကုိယ္ေကာင္းဆန္လုိ႔ ဆန္မွန္းမသိၾကဘူး။) ဒီအယူအဆက ပုိေခတ္စားတယ္။ အျမင္မွန္သမ်ွဟာ subjective ျဖစ္တဲ့အတြက္ ပဲခူးကခေလးႏွစ္ေယာက္ဟာ တခ်ဳိ ့အျမင္မွာ အသတ္ခံရတာ မဟုတ္ဖူးလုိ႔ ယူဆႏုိင္စရာရွိတယ္။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကို တရားမ်ွတမႈမရွိဘူးေျပာတာ လူတခ်ဳိ ့ရဲ ့အျမင္သာျဖစ္တယ္။ objective မျဖစ္ဖူးလုိ႔ တခ်ဳိ ့ကေျပာၾကတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီလူေတြ Joseph Fritzl ကို မုဒိမ္းသမားလုိ႔ ေျပာမလား၊ သမီးကို ခ်စ္သခၤန္းစာ လက္ေတြ႔သင္ၾကားျပသေနတဲ့ ဖခင္လုိ႔ ေျပာမလားဆုိတာ ေမးစရာပါ။ 

ေန၀င္းေမာင္၊ ခင္ေဇာ္၀င္း၊ ေက်ာ္၀င္းနဲ႔ ေဒၚအမာမရွိတဲ့ေနာက္ ေမာက္မာခြင့္လုိင္စင္ ကုိယ့္ဟာကို ေပးထားတဲ့ ေမာင္စူးစမ္းတုိ႔အပါအပင္ ဗမာျပည္က elite အျဖစ္ ကုိယ့္ကုိယ္ကုိယ္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စစ္အုပ္စု လက္ပါးေစ ၀င္ကစြပ္ေခ်းထုတ္မ်ားအားလုံး အျငင္းအခုံ လုပ္၀ံ့ရင္ အဆင္သင့္ပါ။ ေျပာခဲ့သလုိ ဘုိလုိေရးေရး၊ ဗမာလုိေရးေရး၊ ဒီဘေလာ့မွာလာေရးေရး၊ facebook မွာေရးေရး ႀကိဳက္ရာေနရာမွာ ေရးၾကပါ။ ဗမာျပည္က စာနယ္ဇင္းေတြမွာေတာ့ ဆင္ဆာလြတ္မွာ မဟုတ္လုိ႔ ဗမာျပည္ျပင္ပက ႀကိဳက္တဲ့ စာနယ္ဇင္းေတြမွာ ေရးရေအာင္။ သတၱိရွိရင္ net ေပၚထြက္ခဲ့ပါလား။ 

၀တုတ္

Thomas Hobbes တတိယပုိင္း ၿပီးသေလာက္ရွိေနၿပီ။ မၾကာခင္ တင္ႏုိင္မယ္ထင္ပါေၾကာင္း….

Thoughts on Hobbes’ Leviathan 3

A LAW OF NATURE is a precept, or general rule, found out by reason, by which a man is forbidden to do that, which is destructive of his life တဲ့။  ဗမာစကားမွာ law ကို နိယာမလုိ႔ ေျပာၾကသလို ဥပေဒလုိ႔လည္း ေျပာၾကတယ္။ ဒီစာေၾကာင္းကုိ နည္းနည္းေလာက္ အႏုစိတ္ၾကည့္ရေအာင္။ ပထမတခ်က္အေနနဲ႔ ‘found out by reason’ တဲ့။ ဆုိေတာ့ ဒါဟာ စကတည္းက သဘာ၀မွာရွိေနၿပီးသားကို ေျပာခ်င္တာလား။ ဥပမာ ရူပေဗဒက law ေတြဟာ ဒီလုိအဓိပၸါယ္မ်ဳိး ေဆာင္တယ္။ သူတုိ႔ကုိ သဘာ၀နိယာမလုိ႔ ေျပာၾကတယ္။ ဓာတ္ေငြ႔ကို အပူေပးရင္ ပြလာတဲ့ အျခင္းအရာကို ေဖာ္ျပတဲ့ ေဖာ္ျပခ်က္description ကို Charles ရဲ ့ နိယာမလုိ႔ ေျပာၾကတယ္။ Charles’ law ဟာ သဘာ၀မွာရွိေနၿပီးသား အျခင္းအရာတခု။ ဒါကုိ လူေတြက ရွာေတြ႔တာ။ ဆုိေတာ့ Hobbes ေျပာတဲ့ law က descriptive ျဖစ္တဲ့သေဘာလား။ ဒုတိယတခ်က္အေနနဲ႔ ‘law of nature’ ဆုိတာ ‘general rule … which a man is forbidden to do that,’ တဲ့။ ဒီအပုိင္းကေတာ့ သူေျပာတဲ့ law ဆုိတာ prescriptive ျဖစ္တာကို ျပေနတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ law ဆိုတာ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္တဲ့ အရာေတြကို ေျပာခ်င္တယ္လုိ႔ နားလည္တယ္။ ဥပမာ ရုပ္ရွင္ျပေနတုန္း ရုံထဲမွာ  ‘မီး မီး’ ဆုိၿပီး ထမေအာ္နဲ႔၊ ရုံထဲကေန ႏွင္ထုတ္ခံရမယ္။ တနည္းအားျဖင့္ law ဆိုတာ ေစာင့္ထိန္းအပ္တဲ့အရာကို ဆုိလုိတာလားလို႔ ေမးစရာရွိတယ္။ ဒီေတာ့ Hobbes က law ဆုိတဲ့ စကားလုံးကို prescriptive ေရာ၊ descriptive ေရာ ႏွစ္ခုလုံးကုိ ရည္ရြယ္ပုံရတယ္လို႔ နားလည္မိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီစာေၾကာင္းတေၾကာင္းနဲ႔ေတာ့ အခုအျမင္ကို အားကိုးလုိ႔ မရေသးဘူး။ (This is my first impression and the initial interpretations of Hobbes’ laws of nature.)

Thoughts on Hobbes’ Leviathan 4

ဒီအခန္းမွာေတာ့ ခုေရးခဲ့ၿပီးသေလာက္ Hobbes ရဲ ့ယူဆခ်က္ေတြကို နည္းနည္းျပန္ေကာက္ၾကည့္ရေအာင္။

လူဟာ ေမြးကတည္းက ကုိယ္ေကာင္းတယ္ထင္တာကို လုိခ်င္တာပဲသိတယ္။ တကုိယ္ေကာင္းဆန္တယ္။ Hobbes ကေတာ့ self-regarding ဆုိတဲ့စကားလုံးကို သုံးတယ္။ ကုိယ့္အတြက္ပဲ ကုိယ္ၾကည့္တယ္ဆုိပါေတာ့။ ကြ်န္ေတာ့အထင္မွာ ဒီအျမင္ကုိ မမွန္ဘူးလို႔ ေျပာရခက္တယ္။ ခေလးေတြကိုၾကည့္။ သူတို႔ဟာ တျခားလူအတြက္ စဥ္းစားရေကာင္းမွန္းမသိေသးဘူး။ ကုိယ္လိုခ်င္တာပဲသိၾကတယ္။ တျခားလူအတြက္ စဥ္းစားရမယ္ဆုိတာကို ဘ၀အေျခအေနအရ၊ ဒါမွမဟုတ္လူႀကီးမိဘက သြန္သင္မွ သိၾကရတယ္။ တခါ state of nature မွာ လူဟာ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ရန္ေစာင္ေနတယ္။ war of every man against every other man လုိ႔သူကေျပာတယ္။ ဒါလည္းျဖစ္ႏုိင္တာပဲ။ ေနာက္သူက လူမွာ reason ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒိ reason ဟာ ေမြးကတည္းက ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ reason ေတာ့မဟုတ္ဖူး။ အခန္း ၅ မွာ သူေရးထားပုံက …it appears that reason is not … gotten by experience only, … but attained by industry. တနည္းအားျဖင့္reasoning ဆုိတာ အားထုတ္ယူရတဲ့အတတ္လုိ႔ သူကေျပာတယ္။ အဲဒိမွာ နည္းနည္းေလးေျပာစရာရွိတယ္။

Thoughts on Hobbes Leviathan 5

လူဟာ တျခားအရာေတြထက္ အသက္အုိးအိမ္စည္းစိမ္ လုံၿခဳံမႈကို အလုိလားဆုံးလုိ႔ Hobbes ကေျပာတယ္။ အဲဒိကေန reason ရဲ ့အကူအညီနဲ႔ လူဟာ ‘artificial sovereign’ တခုကို တည္ေဆာက္တာလို႔ဆိုတယ္။ ဒီ sovereign ေအာက္မွာဘဲ တရားတယ္၊ မတရားဘူးဆိုတာ အဓိပၸါယ္ရွိတယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တယ္။ တကယ္ေတာ့ Hobbes က common power ျဖစ္ေပၚလာပုံကို သမုိင္းဆရာေတြ ေျခရာခံပုံမ်ဳိး လိုက္ေကာက္တာ မဟုတ္ဘဲ သူ႔ရဲ ့state of nature ဆုိတာ လူေတြအတြက္ အစိုးရတခု လုိကိုလုိအပ္တယ္ဆုိတာကို က်ဳိးေၾကာင္းျပဆုိရာမွာ thought experiment အျဖစ္နဲ႔ စထားတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီ thought experiment ဟာ အျပင္မွာ တကယ္မရွိႏုိင္ပါဘူး။ လူဟာ သူေျပာသေလာက္ မဆုိးႏုိင္ပါဘူးလို႔ တခ်ဳိ ့က ေစာဒကတက္ႏုိင္စရာရွိတယ္။ သူတို႔ကို Hobbes က ဘယ္လုိျပန္ေျပာႏုိင္လဲဆုိေတာ့

ဘြတ္ရီဗ်ဴး When a billion Chinese jump by Johanathan Watts

Jared Diamond ရဲ ့How Societies Choose to Fail or Survive ဆိုတဲ့ စာအုပ္အေၾကာင္း ၀က္ဆုိက္တခုမွာ ေျပာေနတုန္း ဒီမနက္ FT ထဲမွာ ခုအေပၚက နံမယ္နဲ႔ စာအုပ္ အညႊန္းကို ေတြ႔လုိက္ရတယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ ကေန႔ေခတ္ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပတ္၀န္းက်င္ ေရးရာေတြကို စိတ္၀င္စားသူမ်ား စိတ္၀င္စားမယ္အထင္နဲ႔ ဒီစာအုပ္အညႊန္းကို အသိေပးလိုက္ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ကို မဖတ္ရေသးဘူးဆိုတာ အရင္ ၀န္ခံထားပါရေစ။ FT က review ကို သူ႔အတုိင္းတင္ေပးဖို႔ကလည္း မျဖစ္ႏုိင္တာတေၾကာင္း၊ ကုိယ့္ဟာကိုယ္ ထပ္ဆင့္ရႊီးခ်င္တကာ တေၾကာင္း စတဲ့အေၾကာင္းေတြေၾကာင့္ .. ဒီရီဗ်ဴးကိုပဲ ထပ္ဆင့္ေ၀ငွလုိက္ပါတယ္။

ငယ္ငယ္တုန္းက ကြ်န္ေတာ့ရဲ ့အရင္းရွင္စနစ္ကို သေဘာက်တဲ့ အေဒၚတေယာက္က ဘယ္လုိေျပာဖူးလဲဆုိေတာ့ ဆုိရွယ္လစ္က အကုန္လုံး တန္းတူမြဲေစတယ္။ အရင္းရွင္ကမွ တခ်ဳိ ့တေလ ခ်မ္းသာေသးတယ္။ ဒီေတာ့ အရင္းရွင္စနစ္က ပုိေကာင္းတယ္လုိ႔ ေျပာဖူးတယ္။ အဲဒိထဲက ခုထိသူေျပာတာကို သေဘာမတူပါဘူး။ ကြ်န္ေတာ့အေဒၚေျပာတာဟာ crude utilitarian (and that means she’s a conservative. ) ေတြေျပာတဲ့ အေျပာမ်ဳိးဆုိတာ ေနာက္ပိုင္းမွ သေဘာေပါက္မိတယ္။ ထားပါေတာ့..

တကယ္ေတာ့ အရင္းရွင္စနစ္ေကာင္းေၾကာင္း တရားထူေထာင္သူေတြဆီကေန ေျပာခဲ့တဲ့ arguemnt မ်ဳိး မၾကာခဏ ၾကားဖူးတယ္။ အရင္းရွင္စနစ္ကသာ ကမၻာႀကီးကို ကယ္တင္ႏုိင္မယ္ထိေတာင္ ေျပာၾကေသးတယ္။ အဲဒါအမွန္ပဲလား..

ကြ်န္ေတာ့အထင္မွာ အရင္းရွင္စနစ္ကို ေထာက္ခံသူေတြေရာ၊ သူတို႔ကို ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ခဲ့တဲ့ ဆရာႀကီး Karl Marx ပါ သူတုိ႔ရဲ ႔ အီေကြးရွင္းထဲမွာ ထည့္မစဥ္းစားခဲ့တဲ့ အခ်က္တခုဟာ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈလုိ႔ထင္တယ္။ Don’t get me wrong!! I’m still a full-blooded Marxist. Adam Smith တုိ႔အုပ္စုက စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈဟာ ရံဖန္ရံခါ တုံ႔ဆုိင္းမႈေတြကလြဲလုိ႔ အၿမဲတန္း အတက္ဖက္ကိုပဲ ဦးတည္မယ္လုိ႔ တြက္ခဲ့သလုိ ဆရာႀကီး Karl Marx နဲ႔ သူ႔တပည့္တပန္းမ်ားကလည္း အရင္းရွင္စနစ္ဟာ အတုိးတက္လြန္ၿပီး ကုန္ထုတ္စြမ္းအားစုေတြဟာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတုိးတက္မႈကို ဆက္အားမေပးႏုိင္ေတာ့တဲ့ အခ်ိန္ေရာက္လာရင္ အရင္းရွင္အဖြဲ႔အစည္းဟာ ဆိုရွယ္လစ္ လူ႔ေဘာင္ကို အသြင္ေျပာင္းေရာက္ရွိလာလိမ့္မယ္လို႔ တြက္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏွစ္ဘက္စလုံးရဲ ့ေဟာကိန္းကို လမ္းလဲြေစႏုိင္တဲ့ ျဖစ္ရပ္တခုကေတာ့ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးလာမႈပဲ။

ေရးမိေရးရာ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီ အေၾကာင္း

ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီဆုိတာ ဘာလဲတဲ့။ ခဏေနဦး။ ေမးခြန္းကို ေျဖရလြယ္ေအာင္ ျပန္ေမးၾကည့္ဦးမယ္။ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီဆိုတဲ့ ဘာသာရပ္ထဲမွာ ဘာေတြပါလဲ။ metaphysics, epistemology, ethic, aesthetic, political philosophy, philosophy of science ဒီေလာက္နဲ႔ဆုိ မဆုိးဘူး။ တခ်ဳိ ့ကလည္း အဆန္းထြင္ၿပီး philosophy of mathematics/physics ထပ္ျဖည့္တယ္။ ဒီေတာ့ ရွင္းေအာင္ ေမးခြန္းကို ျပန္ေမးၾကည့္မွ ပိုရႈပ္ေတာ့တယ္။

Crito

Socrates ကို လူငယ္ေတြကို ဖ်က္ဆီးတဲ့အမႈနဲ႔ (corrupting the youth and impiety) ေအသင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပုိင္းကလူေတြက ေသဒဏ္စီရင္ဖုိ႔ ဖမ္းခ်ဳပ္ထားတုန္းမွာ သူ႔ကိုေလးစားတဲ့ Crito ဆုိတဲ့ လူက ေထာင္ထဲမွာလာေတြ႔တယ္။ သူတုိ႔ႏွစ္ေယာက္ အခ်ီအခ် စကားေျပာခန္းဟာ ေနာက္ပုိင္း social contract သီအုိရီေတြရဲ ့ေရွ ့ေျပးလုိ႔ တခ်ဳိ ့က interpret လုပ္ၾကတယ္။ အဂၤလိပ္လုိ ဖတ္ခ်င္၊ ဖတ္ႏုိင္သူမ်ားအတြက္ လင့္က ဒီမွာပါ။

http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1023145

ပုံမွန္ဆုိ ဘာသာျပန္တဲ့အလုပ္ကုိ ပ်င္းဖုိ႔ေကာင္းလို႔ မလုပ္ခ်င္ဖူး။ Crito က တုိလည္းတုိတယ္။ ထိလည္းထိတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ဘာသာျပန္ၾကည့္လုိက္တယ္။ စုစုေပါင္းမွ စာမ်က္ႏွာ ဆယ္မ်က္ႏွာေလာက္ရွိတယ္။

Crito 2

Socrates: ‘သူတို႔သာ အသုံးတည့္မယ္ဆုိရင္ (လုပ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္) လူအမ်ားဟာ (the many) မေကာင္းမႈႀကီး (greatest evils) ေတြကို လုပ္ႏုိင္သလို ေကာင္းမႈႀကီး (greatest goods) ေတြလည္း လုပ္ႏုိင္မွာေပါ့။ ဒါဆုိရင္ (ေကာင္းမႈႀကီးေတြလည္း လုပ္ႏုိင္မယ္ဆုိရင္) ေကာင္းတာေပါ့ကြာ။ ခုဟာက သူတို႔က ႏွစ္ခုလုံး မလုပ္ႏုိင္ ျဖစ္ေနတယ္။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ သူတုိ႔က လူတေယာက္ကို ပညာရွိလာေအာင္၊ ဒါမွမဟုတ္ မုိက္လာေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ဘူး။ သူတို႔ထင္တာ လုပ္ေနသလုိျဖစ္ေနတယ္။ (ဒီစာပုိဒ္ကုိ 44 d မွာေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီစာပုိဒ္ကို ဘယ္လုိ interpret လုပ္မလဲဆုိတာ သပ္သပ္ေဆြးေႏြးခ်င္စရာေကာင္းတယ္။)

Crito: ‘ဟုတ္ပါၿပီေလ၊ ခုေျပာတာကိုအသာထားၿပီး က်ဳပ္ေျပာပါရေစ။ ခင္ဗ်ားေထာင္ကေန ထြက္ေျပးရင္ ခင္ဗ်ားကို ေထာင္ကေန က်ဳပ္တုိ႔က ခုိးထုတ္သြားတဲ့အတြက္ သတင္းေပး (informers) ေတြက က်ဳပ္တုိ႔ကို ဒုကၡေပးလိမ့္မယ္၊ က်ဳပ္တုိ႔ စည္းစိမ္ဥစၥာေတြကို သိမ္းခ်င္သိမ္းမယ္၊ ေနာက္တျခား အျပစ္ဒဏ္ေတြလည္း ေပးခ်င္ေပးမယ္။ က်ဳပ္နဲ႔ ခင္ဗ်ား သူငယ္ခ်င္းေတြ ဒီလုိ ဒုကၡေရာက္မွာမ်ဳိး ခင္ဗ်ား စိုးရိမ္ေနတယ္မလား။ ဒီမွာ က်ဳပ္ေျပာမယ္။ ခင္ဗ်ားမွာ အဲ့သလို စုိးရိမ္စိတ္မ်ဳိး၀င္ေနရင္ မ၀င္နဲ႔၊ ဟုတ္ပလား။ ဘာလို႔ဆုိ ခင္ဗ်ားကိုကယ္ဖို႔ လုိအပ္ရင္ ဒိထက္ေတာင္ စြန္႔စားရမွာ က်ဳပ္တုိ႔ တာ၀န္ပဲ obligation ။ ဒီေတာ့ က်ဳပ္ေျပာတာကိုယုံစမ္းပါ၊ မျငင္းပါနဲ႔။

Crito 3

Socrates: ‘ဒါျဖင့္ရင္ ပညာသင္ယူေနတဲ့ လူတေယာက္ (အႀကံဥာဏ္တခုခု လုိအပ္ေနသူ တေယာက္ကုိ ဆုိလုိပုံရပါတယ္။ a man in training လုိ႔ေရးထားတယ္။) ဟာ လူတကာရဲ ႔ ခ်ီးမြမ္း၊ ကဲ့ရဲ ့ထင္ျမင္ခ်က္ေတြကို လုိက္နာသင့္လား၊ ဒါမွမဟုတ္ ပညာေပးေနသူ (a doctor or a trainer) ရဲ ႔ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ကိုပဲ လုိက္နာသင့္လား၊ ဒီကိစၥက်ေတာ့ေရာ ဘယ္လုိေျပာမလဲ။

Crito: ‘ပညာေပးေနသူစကားပဲ လုိက္နာသင့္တာေပါ့။’

Socrates: ‘ဒီလုိဆုိ သူဟာ (ပညာသင္ယူေနသူဟာ) အဲ့ဒိပညာေပးေနသူ ေ၀ဖန္မွာကို စုိးရြံ ႔၊ ခ်ီးမြမ္းတာကိုေတာ့ ႀကိဳဆုိသင့္တယ္လုိ႔ ေျပာမလား။’ (ေယာမင္းႀကီးနဲ႔ ျမင္းထိန္း ငတာကို မ်က္စိထဲျမင္မိတယ္။)

Crito: ‘ရွင္းေနတာပဲ။’

Socrates: ‘ဒါျဖင့္ရင္ ပညာရွာေနတဲ့သူက တျခားလူေတြထက္ တကယ္တတ္ကြ်မ္းပုံရတဲ့လူ၊ တကယ္သင္ၾကားေပးႏုိင္ပုံရွိတဲ့လူက ညႊန္ၾကားတဲ့အတုိင္း စားေသာက္၊ ေနထုိင္၊ ေလ့လာသင္အံသင့္တာေပါ့။’

Citro: ‘ဟုတ္တာေပါ့။’

Crito 4

Crito: ‘အင္း တခ်ဳိ ႔က ဒါကလည္း ရွင္းေနတာပဲလို႔ ေျပာၾကမွာဘဲ Socrates။ ခင္ဗ်ားေျပာတာ မွန္ပါတယ္။’

Socrates: ‘ဒါေပမယ့္ ငါ့လူ ဒို႔အရင္တုန္းက ေျပာခဲ့ဖူးတဲ့ အဆုိတခုဟာလည္း ငါ့အတြက္ေတာ့ အရင္တုန္းကလုိပဲလုိ႔ စိတ္ထဲထင္ေနတယ္။ (ခုလည္း လက္ခံထားတယ္ေပါ့။) မင္းအတြက္ေရာ မွန္မမွန္ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေပါ့ကြာ။ ေဟ့ ေလာကမွာ အသက္ရွင္ေနထုိင္ဖို႔ကုိ ဦးစားမေပးသင့္ဘူး။ မွန္ကန္ေကာင္းမြန္စြာ အသက္ရွင္ ေနထုိင္ဖို႔ကိုပဲ ဦးစားေပးသင့္တယ္။ ဟုတ္သလား။ (not just living, but living well လို႔ ဆုိတယ္။ Aristotle ရဲ ႔ Nichomachean Ethic ထဲက eudaimonia ဆုိတဲ့ အဓိပၸါယ္ကို ေျပာခ်င္တယ္လို႔ ယူဆတယ္။)

Crito: ‘ဒါလည္း ခုထိမွန္ေသးတာပဲ Socrates။’

က်က်နနေရးထားတဲ့ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီ အေၾကာင္း

Crito ကၿပီးဖို႔ ႏွစ္ခန္းေလာက္ပဲ လိုေတာ့တယ္။ အဲဒိႏွစ္ခန္းမွာ Socrates က သူ႔ကိုသတ္ဖို႔ ဖမ္းခ်ဳပ္ထားတာဟာ မတရားဘူးဆိုတာ သိလ်က္နဲ႔ ဘာ့ေၾကာင့္ထြက္မေျပးသလဲဆုိတာကို က်ဳိးေၾကာင္းျပထားတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီႏွစ္ခန္းဟာ (၅၀ ေနာက္ပုိင္းကေန အဆုံးထိ) တအုပ္လုံးမွာ အေရးႀကီးဆုံးအခန္းေတြပဲ။ ဒီအခန္းႏွစ္ခန္းကို မဆက္ခင္ ခုေရးခဲ့ၿပီးသေလာက္မွာ အင္မတန္မွ အေရးႀကီးတယ္လုိ႔ထင္တဲ့၊ ေသခ်ာ စဥ္းစားသင့္တယ္ထင္တာ တခုရွိတယ္။ အဲဒါ ဘာလဲဆိုတာ ခုအခန္းမွာ ၾကည့္ရေအာင္။  

သိတဲ့အတုိင္းပဲ၊ Socrates ကို ေအသင္အာဏာပုိင္ေတြက ေသဒဏ္ေပးတာကို Socrates ကုိယ္တုိင္က မတရားလုပ္တာလုိ႔ လက္ခံတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္ေတာ့မွ မတရားမလုပ္သင့္ဘူးဆုိတာကို လက္ခံရင္ ကုိယ့္ကုိမတရားလုပ္ရင္ေတာင္ မတရားျပန္မလုပ္သင့္ဘူးလုိ႔ Socrates ကေျပာထားၿပီးသား။Now my question is: Do you agree with Socrates here?

Crito 5

ဒီေမးခြန္းနဲ႔ အလားတူ ေမးခြန္းေတြကို မင္းဘယ္လုိေျဖမလဲ Crito။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပုိင္အျဖစ္နဲ႔ ငါ့ကို ေသဒဏ္ခ်မွတ္လိုက္တဲ့၊ ဒို႔ခ်ဳိးေဖာက္ေတာ့မဲ့ ဥပေဒေတြကိုယ္စား တျခားလူေတြက ဒါမွမဟုတ္ orator တေယာက္ေယာက္က (ကေန႔ေခတ္ သတင္းနဲ႔ ျပန္ၾကားေရးဌာနက ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးနဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္လုိ႔ ေျပာရမလားမသိ။ ေနာက္တခါ Socrates က laws အထူးသျဖင့္ ေအသင္ရဲ ႔ law ေတြကို သူက personify လုပ္ထားတာ၊ လူပုဂၢိဳလ္အသြင္ ေဖာ္ျပထားတာကို သတိျပဳပါ။) ဒိထက္မကေတာင္ ေမးလာ၊ ေျပာလာႏုိင္တယ္။ အဲ့သလုိေျပာလာရင္ ‘ၿမိဳ ႔ျပအုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာပုိင္ေတြကThe city က ဒို႔ကို မတရား ဆက္ဆံတယ္။ အမႈကို ေသေသခ်ာခ်ာ မစစ္ေဆးဘူး’ လုိ႔ ဒို႔ေတြ ျပန္ေျပာမလား။’

Crito: ‘ဒီလုိပဲ ေျပာမွာေပါ့ Socrates။’

ဗမာျပည္ေပါက္ ျပဳတ္မႏူးမ်ား ဖတ္ရန္

Li Xiaobo ဟာအင္မတန္မွ ေလးစားဖို႔ ေကာင္းတဲ့လူ။ ဒါဟာ သူႏုိဘယ္ဆုရလုိ႔၊ ရမွ ေျပာတဲ့စကား မဟုတ္ဖူး။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ တရုတ္ျပည္မွာ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ ေတာင္းဆုိ တုိက္ပြဲ၀င္သူေတြရဲ ့ဘ၀ဟာ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီက မင္းကိုႏုိင္တုိ႔လုိ သူရဲေကာင္းေတြထက္ အမ်ားႀကီး ပုိေသြးပ်က္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနရွိတယ္။
ဗမာျပည္မွာ စစ္အုပ္စု ယုတ္မာရက္စက္တာ၊ တကုိယ္ေကာင္းဆန္တာ၊ ဘယ္သူေသေသ ငေတမာၿပီးေရာဆုိတဲ့ စိတ္ထားနဲ႔ လုပ္ေနတာေတြက သိပ္ထင္ရွားေတာ့ ရုိးရုိးသားသားနဲ႔ ၾကည့္ျမင္တတ္တဲ့သူတေယာက္အတြက္ (ဘုိလုိဆုိရင္ observant ျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာမလား) က စစ္အုပ္စုဟာ အျဖဴလား၊ အမဲလား သဲကြဲတယ္။ ဒီေတာ့ ဗမာျပည္မွာ စစ္အုပ္စု လက္ေအာက္က လြတ္ေျမာက္ဖုိ႔ ဘုရားအေလာင္း စိတ္ဓာတ္မ်ဳိးနဲ႔ ေထာင္မေၾကာက္၊ တန္းမေၾကာက္ တုိက္ပြဲ၀င္ေနသူေတြကို morally conscientious ျဖစ္တဲ့လူ ဘယ္သူမဆုိ ၾကည္ညဳိေလးစားဖို႔ မခက္ဖူး။

Socrates, a hero of our time

Crito ကို ဘာသာျပန္ေနတုန္း ဒီေန႔ သတင္းစာမွာ သူ႔အေၾကာင္း ပါလာတယ္။ စိတ္၀င္စားသူမ်ားအတြက္ ရွဲလုိက္ပါတယ္။

Quote: ‘For Socrates, the pursuit of knowledge was as essential as the air we breathe.’

http://www.guardian.co.uk/books/2010/oct/17/socrates-philosopher-man-for-our-times

w…

Crito 6 (final part)

Socrates: ‘သူတုိ႔က ဘယ္လုိေျပာႏုိင္လဲဆုိေတာ့ “Socrates သင္နဲ႔ဒို႔ၾကားက သေဘာတူညီခ်က္ကုိ ဒို႔ဘက္က အတင္းအၾကပ္ သေဘာတူခုိင္းတာလည္း မဟုတ္ဖူး၊ ေနာက္ပီးေတာ့ တုိေတာင္းတဲ့ကာလအတြင္းမွာ သင့္ကို ဒုိ႔နဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္ခ်ဳပ္ဆိုဖုိ႔ အတင္းေကာက္ကာငင္ကာ ဆုံးျဖတ္ခုိင္းခဲ့တာလည္း မဟုတ္ဖူး။ စဥ္းစားဖို႔ ႏွစ္ခုႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ အခ်ိန္ရခဲ့တဲ့ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ကို သင္ခ်ဳိးေဖာက္ေတာ့မွာလား Socrates။ အဲဒိ ႏွစ္ခုႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္အတြင္းမွာ ဒို႔ကုိ သင္စိတ္တုိင္းမက်ရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ သင္နဲ႔ဒို႔ၾကားက သေဘာတူညီခ်က္ကုိ မတရားဘူးလို႔ ယူဆရင္ သင္ဟာ တျခားကို ထြက္သြားခ်င္ ထြက္သြားလုိ႔ရတယ္။ Lakedaimonia နဲ႔ Crete ႏွစ္ခုစလုံးမွာ ေကာင္းမြန္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈရွိတယ္လုိ႔ သင္ေျပာဖူးတယ္။ အဲဒိႏွစ္ခုထဲက တခုခုကို သင္သြားလို႔ရတာပဲ။ ဒါမွမဟုတ္လည္း ေဒသတြင္းက တျခားၿမိဳ ႔ျပႏုိင္ငံ တခုခုကို သင္သြားလို႔ရတာပဲ။ မ်က္မျမင္၊ မသန္မစြမ္းျဖစ္ေနတဲလူေတြ၊ ငတုံးငအေတြ ေတာင္ ဒို႔ကို မႀကိဳက္ရင္ ဒို႔ဆီကေန ထြက္သြားလို႔ရေသးတာပဲ။ ( သင္ဆုိ ဒီကေန ႀကိဳက္တဲ့အခ်ိန္ထြက္သြားဖို႔ ပုိေတာင္မွ ျဖစ္ႏုိင္ေသးဆုိတာကို ေျပာခ်င္တာ။ စကားမစပ္ Plato ကုိ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီတင္မက literature စာေပေလ့လာသူေတြပါ ဖတ္သင့္တယ္လုိ႔ ထင္ပါတယ္။ ဖတ္လည္း ဖတ္ၾကတယ္လို႔ သိရတယ္။ ခုစာေၾကာင္းကို ဗမာလုိ ဘာသာျပန္လုိက္ေပမဲ့ အဂၤလိပ္လုိေရးထားတဲ့ ၀ါက် ေလးက ရြတ္ၾကည့္ရတာ အင္မတန္မွ ကာရန္မိတယ္လုိ႔ ခံစားရတယ္။ 53 a မွာရွိပါတယ္။ … but you left it less than the lame and the blind and the other disabled people. တဲ့။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ လွတယ္လုိ႔ ထင္တယ္။ Plato ကို literature ရႈေဒါင့္ကဖတ္လည္း အင္မတန္ဖတ္လို႔ ေကာင္းမယ္ထင္ပါေၾကာင္း။) ဒီေတာ့ ေအသင္ကေန သင္ထြက္မသြားတာဟာ ငါတုိ႔ ဥပေဒေတြ (we the laws) အုပ္ခ်ဳပ္ပုံေတြကို သင္ဟာ တျခားလူေတြထက္ကုိ သေဘာက်လုိ႔ပဲ။ ဥပေဒမရွိတဲ့ ႏုိင္ငံကို ဘယ္သူကမ်ား စိတ္တုိင္းက်မလဲ Socrates။ ဒီေတာ့ သင္သေဘာတူထားတဲ့ သေဘာတူညီခ်က္ကုိ မေစာင့္ထိန္းဖူးလား Socrates။ ဒို႔ေျပာတာကို လက္ခံရင္ေတာ့ သင္ေစာင့္ထိန္းမွာပဲ။

Reflections on Descartes 1

Good sense is, of all things among men, the most equally distributed တဲ့။ Discourses on Method ပထမဆုံးအခန္းကို Descartes က ေျပာခဲ့တဲ့ စာေၾကာင္းနဲ႔ စဖြင့္တယ္။

http://books.google.com/books?id=XnX3xsR_cvcC&printsec=frontcover&dq=descartes+discourse+on+method&hl=en&ei=LHLBTIvOBoiCOr-xsaUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false

Descartes နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ Discourses on Method ရယ္၊ Meditations on the First Philosophy ရယ္၊ Principles of Philosophy ရယ္ သုံးအုပ္ဟာ သူ႔ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီကို နားလည္ဖုိ႔ရာ ဖတ္သင့္ဆုံးစာအုပ္ေတြလုိ ဆုိၾကတယ္။ ကံေကာင္းေထာက္မစြာပဲ Meditations ကိုလည္း အြန္လုိင္းမွာ ဖတ္လုိ႔ရတယ္။

http://books.google.com/books?id=t4r9iLV2ZXYC&printsec=frontcover&dq=descartes+meditations+on+first+philosophy&hl=en&ei=C3XBTLWaB8qfOsTHwcoL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false

(Meditations ကုိ လက္တင္ကေန အဂၤလိပ္လုိ ဘာသာျပန္သူေတြထဲက John Cottingham ဟာ Descartes နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ဒီမွာေတာ့ authority ရွိတဲ့လူပဲ။ ဒီေတာ့   ခုစာမွာ Meditation နဲ႔ ပတ္သက္ပီး ကိုးကားတဲ့အခါ သူ႔စာအုပ္ကုိပဲ ကိုးကားမယ္။)

GIRI Relief Fund

A local charity called Link Emergency Aid & Development is now accepting donations for the GIRI survivors. LEAD team will be distributing emergency supplies to the survivors in the worst-hit areas. To donate via paypal, click donate on www.lead-ngo.org.  To send funds to a UK or a Singapore bank account, pls contact donations@lead-ngo.org

To donate in Yangon, please contact Ma Khin Hlaing Kyu (Programme Development Manager of LEAD) on 391026 or visit LEAD office at Room 10-A-2, 189-195, Pansodan Office Tower, Pansodan St, Yangon.

LEAD is a new name of MBEAN (Myanmar/Burma Emergency Aid Network), a local organization borne out of cyclone Nargis to help rebuild the delta.  To read more about LEAD’s activities, visit www.lead-ngo.org or

http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/MYAI-7LC8EW?

http://www.reliefweb.int/rw/fullMaps_Sa.nsf/luFullMap/525C4BFE4A79E243C12575BE004151EE/$File/map.pdf?

(2nd and 4th lines in the table, in Dedaye and Latbutta)

http://www.reliefweb.int/rw/fullmaps_sa.nsf/luFullMap/1D66B4A3FBA67F64C125757800457569/$File/map.pdf?

(2nd line, in Dedaye)

http://www.prosperoworld.org/pages/casestudy-lead.aspx

http://pandora-and-pandora.blogspot.com/2009/01/blog-post_13.html

http://pandora-and-pandora.blogspot.com/2008/11/blog-post_16.html

http://www.burmesedoctors.org/contents/amimaoperation3.htm

http://yemon.blogspot.com/2009/07/mbean-is-now-lead.html

http://yemon.blogspot.com/2008/06/rice-bag-drive.html

‘ဖင္ယားမႈ’ ကို သရုပ္ခြဲၾကည့္ျခင္း

ဖင္ယားတယ္ဆုိတဲ့ စကားကုိ စာဖတ္သူတို႔ ကုိယ္တုိင္ တခ်ိန္မဟုတ္ တခ်ိန္သုံးဖူးၾကမယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ သူမ်ားသုံးတာ ၾကားဖူးၾကမယ္မွတ္ပါတယ္။ ဖင္ယားမွႈနဲ ့ ေထာင္က်တယ္၊ ဖင္သြား(လာ)ယားတယ္၊ ဖင္ယားမွႈ အာမခံမရဘူး၊ ဖင္သြား(လာ)မယားနဲ ့ စသျဖင့္ တခ်ိန္မဟုတ္ တခ်ိန္ ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ခုေတြ ့ခဲ့ရတဲ့ အသုံးအႏႈံးေတြအျပင္ တျခား မသိေသးတဲ့ အသုံးအႏွႈံးေတြလည္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။ 

GIRI relief pictures

You could see the extent of damage by GIRI and LEAD relief work on

www.lead-ngo.org

ဖင္ယားမႈကို သရုပ္ခြဲၾကည့္ျခင္း ၂

ဒီေတာ့ ဘယ္လုိ လုပ္ရပ္ေတြ၊ အမူအက်င့္ေတြကို ‘ဖင္ယားတယ္’ ဆိုတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ေအာက္ ထည့္မလဲ။ ခက္တာက ‘ဖင္ယားတယ္’ ဆုိတဲ့ ေ၀ါဟာရကို ဘယ္အဘိဓာန္မွာမွ ရွာမေတြ ့ဘူး။ အဂၤလိပ္မွာက ဘယ္ေလာက္နားမခံသာတဲ့ စကားလုံးပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အဲဒိစကားလုံးရဲ ့အဓိပၸါယ္နဲ႔ ဒီစကားလုံးရဲ ့etymology ဒီစကားလုံး ဘယ္လုိ ျမစ္ဖ်ားခံသလဲဆုိတာကိုပါ စာအုပ္ထဲ ရွာလုိ႔ရတယ္။ ဗမာမွာလည္း မင္းသု၀ဏ္က ေ၀ါဟာရ အဘိဓာန္လုပ္တဲ့အခါ ရသမ်ွေ၀ါဟာရေတြကို ေကာင္းေကာင္းဆုိးဆုိး အကုန္စုဖို႔ ေျပာခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အဲဒိေ၀ါဟာရက အဘိဓာန္ထဲ ပါလာတာ မေတြ႔ရဘူး။ အဲဒိေတာ့ ဒီစကား ဘယ္တုန္းကေပၚလာလဲ၊ ေပၚလာစက အဓိပၸါယ္ကဘာလဲ၊ ခုလက္ရွိ နားလည္ေနတဲ့ အဓိပၸါယ္ကဘာလဲ၊ အရင္အဓိပၸါယ္နဲ႔ ခုအဓိပၸါယ္မတူရင္ အဓိပၸါယ္ဘယ္လုိ ေျပာင္းလာလဲဆုိတာ မွန္းဆခ်က္သက္သက္သာ ေျပာႏုိင္မဲ့ အေနအထားျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခုေရးေနတဲ့ စာဟာ ေ၀ါဟာရသမုိင္းမဟုတ္ဖူး၊ အဲ့သလုိသမုိင္းမ်ဳိး ေရးႏုိင္ေလာက္ေအာင္လည္း ကုိယ့္မွာအခ်က္အလက္ စုံစုံလင္လင္ မရွိဘူး။ ဒီေ၀ါဟာရကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး လူေတြဟာ ဘယ္လုိလုပ္ရပ္ေတြကို လက္ခံဖြယ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ၿပီး၊ ဘယ္လုိ လုပ္ရပ္ေတြကို လက္ခံဖြယ္မရွိတဲ့ လုပ္ရပ္အျဖစ္မသတ္မွတ္ဖူးလဲ ဆုိတာကိုသာ ေလ့လာၾကည့္တာျဖစ္တယ္။

Burma is no closer to democracy after yesterday election

http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2010/nov/08/burma-no-closer-democracy

Reflections on Descartes 2

ေကာ္ပါးနီးကပ္ပုံစံကို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လူလက္ခံလာမႈရဲ ႔ အက်ဳိးဆက္တခုကေတာ့ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီတခုဟာ ႏွစ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာ အခုိင္အမာတည္ရွိလာေနတာေတာင္ အဲဒိအခ်က္တခုထဲနဲ႔တင္ ဒီဖီေလာ္ေဆာ္ဖီဟာ ခုိင္လုံၿပီလုိ႔ စိတ္ခ်လုိ႔ မရဘူးဆုိတဲ့ အသိပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီအသိဟာ Descartes တုိ႔မ်ဳိးဆက္ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖာေတြေခါင္းထဲ သံမႈိစြဲသလုိ စြဲသြားေစခဲ့ပုံရတယ္။ ေနာက္အက်ဳိးဆက္တခုကေတာ့ သခ်ၤာဟာ အသိပညာရပ္ အားလုံးမွာ (အထူးသျဖင့္ အသိသစ္ကို ရွာတဲ့အခါမွာ) အတုယူထုိက္တဲ့ အတတ္ပညာဆိုတဲ့ ယုံၾကည္မႈ ျဖစ္တယ္။

Descartes ဟာ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီတင္မက သခ်ၤာမွာလည္း အမ်ားႀကီး အက်ဳိးျပဳခဲ့တယ္။ အလယ္တန္း သခ်ၤာမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ျပင္ညီတခု၊ ဒါမွမဟုတ္ သုံးဘက္တုိင္း ဟင္းလင္းျပင္တခုမွာ အစက္တခု၊ အမႈန္တခုရဲ ႔ တည္ေနရာကို ကိုၾသဒိနိတ္ေတြသုံး သတ္မွတ္တဲ့နည္းကို Descartes ကို အစြဲျပဳၿပီး Cartesian co-ordinates, Cartesian plane, space စသျဖင့္ ေခၚေ၀ၚၾကတယ္။ (ေျပာမယ္ဆုိရင္ သူ႔နံမယ္နဲ႔ တြဲသိေနတဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ အထုိက္အေလ်ာက္ရွိတယ္။ Cartesian plane အျပင္၊ Cartesian method, Cartesian doubt, Cartesian circle စသျဖင့္) သခၤ်ာကို အထင္ႀကီးတဲ့ Descartes ရဲ ႔ အေရးအသားေတြကို သူ႔စာအုပ္ေတြထဲ ခဏခဏ ေတြ႔ရတယ္။

Reflections on Descartes 3

ၿပီးခဲ့တဲ့ အခန္းမွာ Descartes ရဲ ့ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီက နံမယ္ႀကီး စာပိုဒ္ကို ေတြ႔ခဲ့ရတယ္။ ဒီစာပုိဒ္တခုထဲနဲ႔ Cartesian method ကို အျပည့္အ၀ appreciate လုပ္ႏုိင္မွာေတာ့ မဟုတ္ဖူး။ ဒါေပမယ့္လည္း အတုိင္းအတာ တခုထိေတာ့ ျမင္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ထင္မိတယ္။ ဒီေတာ့ Cartesian Method ကို အက်ယ္မရႊီးခင္ ဒီစာပုိဒ္ကို နည္းနည္းေလာက္ ကလိၾကည့္ရေအာင္။ ပထမတခ်က္ အေနနဲ႔ Descartes က ခုလုိေျပာတယ္။

Reflections on Descartes 4

ေဒးကားရဲ ့ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီ system တခုလုံးကုိ သူ႔ရဲ ့သခ်ၤာကို ယုံၾကည္ကိုးစားမႈနဲ႔ ပင့္ေထာက္ ထားတယ္လုိ႔ အရင္အခန္းေတြမွာ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေျပာသြားခဲ့တယ္။ ဂဏန္းသခ်ၤာနဲ႔ ဂ်ီၾသေမႀတီ ႏွစ္ခုရဲ ့မေသခ်ာမႈေတြကေန လြတ္ကင္းမႈ (free from falsity and uncertainty) ပုံစံမ်ဳိးကိုယူၿပီး အသိ (scientia) ကိုတည္ေဆာက္ရမယ္လုိ႔ Descartes ဆုိတယ္။ ဒီေတာ့ Monsieur Descartes ရဲ ့အသိ scientia ကိုဖြင့္ဆုိပုံက ဘာလဲ။

All scientia is certain and evident cognition ကြလုိ႔ Rule Twoမွာ အသိ scientia ရဲ ့ အဓိပၸါယ္ကို သူကစဖြင့္တယ္။ ဒါျဖင့္ရင္ အဲဒိ ေသခ်ာတဲ့၊ ထင္ရွားတဲ့ အသိကို ဘယ္လုိရွာမလဲ။ လြယ္ပါတယ္၊ မေသခ်ာတဲ့အရာေတြကို ဖယ္ေပါ့ကြာလုိ႔ သူက ျပန္ေျပာတယ္။ အရင္ အပုိင္းေတြမွာ ေျပာခဲ့သလုိ Cartesian method ကို Rules မွာေတြ႔ႏုိင္သလုိ Discourses on Methods မွာလည္း ေတြ႔ႏုိင္တယ္။ Rules မွာ ဟုိတစ၊ ဒီတစ ေရးေနရာကေန Method Two ေရာက္တဲ့အခါမွာ Cartesian method လုိ႔ ပုိင္ပုိင္ႏုိင္ႏုိင္ေခၚလုိ႔ရႏုိင္တဲ့ ဥပေဒသေလးခုကို အႏွစ္ခ်ဳပ္ၿပီးေဖာ္ျပတာေတြ႔ရတယ္။ အေစာပုိင္းမွာ ေျပာခဲ့တဲ့ အတုိင္းပဲ Descartes ရဲ ႔ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီ စီမံကိန္းဟာ Scholastic philosophy, scholastic logic ကို အယုံအၾကည္ မရွိတာနဲ႔ တြဲေနတာမို႔ ဒီအခ်က္ကို သူ႔ရဲ ့ method မွာ အထင္အရွား ေတြ႔ႏုိင္တယ္။ Method Two 18 မွာဘယ္လုိေရးလဲဆုိေတာ့

I observed in respect to logic that the syllogism and the greater part of the other teaching served better in explaining to others that one knows than in learning what is new … This made me feel that some other method must be found, … I believe that I should find the four which I shall state quite sufficient 

Reflections on Descartes 5

First Meditation မွာ Descartes က ေလာကမွာ တျခားအရာေတြ တကယ္မရွိရင္ေတာင္၊ ဒါမွမဟုတ္ အာရုံေတြကတဆင့္ သူသိေနတာေတြဟာ အစစ္အမွန္ေတြ မဟုတ္ဖူး ဆုိရင္ေတာင္ သူကေတာ့ ရွိေနတယ္ ဆိုတဲ့အသိကေတာ့ ဘယ္လုိမွ သံသယမပြားႏုိင္တဲ့ အသိလို႔ဆိုတယ္။ ဒါကို (သူရွိေနတာကို) စဥ္းစားလုိက္တုိင္းမွာ သိရတယ္ I’m thinking, therefore I am ဆုိၿပီး သူ႔အေခၚ first principle (ပထမဆုံးအသိလုိ႔ပဲ ေျပာရမလား) ကိုစတည္ေဆာက္ခဲ့တယ္။ ေနာက္တခါ အဲဒိအသိကို လူ႔ရဲ ့innate reason ကေန သိႏုိင္တယ္။ Scholastic syllogism အကူအညီမလုိဘူးလို႔ ဆိုတယ္။

report by LEAD

Reflections on Descartes 6

Meditation တတိယ အခန္းမွာ Descartes က ဘုရားသခင္ရွိတာကို သက္ေသထူဖို႔ ႀကိဳးစားတယ္။ ဒီအပုိင္းဟာ Descartes ရဲ ့ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီမွာ သူ႔လက္ထက္က ပညာရွင္ေတြေရာ၊ ေနာက္ပုိင္း ပညာရွင္ေတြၾကားမွာပါ အျငင္းအခုံ အျဖစ္ေစဆုံး အပုိင္းျဖစ္တယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္ အျငင္းပြားစရာ ျဖစ္ရသလဲဆိုတာ သိရေအာင္ ခုအခန္းမွာ ဒီအပုိင္းကို ဖတ္ၾကည့္မယ္။

Reflections on Descartes 7

Descartes နဲ႔ Leibniz အတြက္ God ဟာ ဘုရားရွိခုိးေက်ာင္း နံရံေတြမွာ ေရးထားတဲ့ ပန္းခ်ီရုပ္ပုံေတြထဲက လူနဲ႔တူတဲ့၊ အေကာင္အထည္ရွိတဲ့ အရာမဟုတ္ဖူးလုိ႔ အရင္အခန္းမွာ ေျပာခဲ့တယ္။ 

By the word ‘God’, I understand a substance that is infinite, (eternal, immutable) independent, supremely intelligent, supremely powerful, and which created both myself and everything else (if anything else there be) that exists. (Third Meditation, 45) 

(Spinoza က God ကို corporeal nature ရွိတဲ့ အရာအျဖစ္ ေျပာေန ေရးေနတာကို ျမင္ျပင္းကပ္ပုံရတယ္။ ဘယ္လုိေျပာလဲဆုိေတာ့ ပင့္ကူေတြသာ လူေတြလုိ စဥ္းစားတတ္ယင္ Cogito တတ္ယင္ God ဟာ ပင့္ကူေတြလုိ ေျခေခ်ာင္းေတြ၊ လက္ေခ်ာင္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိၿပီး ကုိယ္ထဲကေန အမ်ွင္ေတြ အဆက္မျပတ္ထုတ္ေနတဲ့ သတၱ၀ါလုိ ေနမွာဘဲတဲ့။ )

Reflections on Descartes 8

ငါရွိတာကို သိရတဲ့ အသိဟာ မွန္ကန္တဲ့ အေျခခံ တခုခုေပၚမွာ တည္ေဆာက္ထားလုိ႔သာ ဒီအသိကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္ႏုိင္တာျဖစ္ၿပီး ဒီလုိမွန္ကန္တဲ့ အေျခခံေပၚ တည္ေဆာက္ ထားႏုိင္တာကိုက ငါဟာ ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ ဖန္ဆင္းရွင္တေယာက္ရဲ ့ ဖန္ဆင္းခံဆိုတာ မျငင္းႏုိင္ဘူးလို႔ Descartes ကဆိုတယ္။ ငါဟာ ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ ဖန္ဆင္းရွင္တေယာက္ရဲ ့ ဖန္ဆင္းခံသာ မဟုတ္ရင္ ငါရွိတာကို ရွင္းရွင္းနဲ႔ ျပတ္ျပတ္သားသား ျမင္ႏုိင္စရာ မရွိဘူးလုိ႔ Descartes ကေျပာတယ္။ တနည္းအားျဖင့္ ဒီအခ်က္ (ငါဟာ ၿပီးျပည့္စုံတဲ့ ဖန္ဆင္းရွင္ တေယာက္ရဲ ့ ဖန္ဆင္းခံ ဆိုတဲ့အခ်က္) ဟာ ဘယ္လိုမွ မမွားႏုိင္တဲ့ အမွန္တရား necessary truth ျဖစ္တယ္လို႔ Descartes ကဆုိတယ္။ ဘာအတြက္ necessary ျဖစ္တာလဲဆုိေတာ့ မွန္ကန္တဲ့ အသိရဲ ့အေျခခံအတြက္ မရွိမျဖစ္လုိအပ္တာပဲ။

Public relations and war by John Pilger

Here John Pilger demythified so-called American democracy project in Iraq. Watch it and NEVER FORGET IT!!!

Pilger made a mockery of mainstream journalists and challenged the notion of BBC’s impartiality..

http://www.itv.com/itvplayer/video/?Filter=198443

For those outside UK, you can watch it on youtube.

http://www.youtube.com/watch?v=egcTynu6sBk

Jim Webb’s trip (recycled)

၀ီကီလိ ၀က္ဆုိက္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေမရိကန္သံရုံး ေကဘယ္ေတြ ထပ္ထြက္လာတယ္။ ခုေနာက္ဆုံးေတြ႔ရတဲ့ ေကဘယ္က စိတ္၀င္စားဖုိ႔ သိပ္ေကာင္းတယ္။ ဂ်င္၀က္ ခရီးစဥ္မွာ ယန္းကီးေတြရဲ ႔ ကုလားဖန္ထုိးကြက္ေလးေတြကို ရႈးစားႏုိင္ေအာင္ ဒီေကဘယ္ လင့္ကုိ ေပးလုိက္ပါတယ္။ အေမရိကန္ကို မ်က္စိမွိတ္ေထာက္ခံၿပီး confirmation bias ၀င္ ေနသူေတြ က်ိန္ဆဲႏုိင္ေအာင္ ဂ်င္၀က္ႀကီး လာတုန္းက ေရးထားတဲ့ ပုိ႔စေလးတခုပါ တင္ေပးလုိက္တယ္။ ဖတ္ၿပီးရင္ က်ဳပ္ကို အားရပါးရဆဲေပေတာ့..

http://213.251.145.96/cable/2009/08/09RANGOON539.html

ဗမာဆိုတာ…

အမ်ိဳးသားေလေၾကာင္းလိုင္းေတြ ႏိုင္ငံတိုင္းလိုလိုမွာ ရွိၾကတယ္။ ႏိုင္ငံကိုယ္စားျပဳအားကစားအဖြဲ႕တို႕ အစိုးရအဖြဲ႕တို႕ တျခားႏိုင္ငံေတြသြားရင္ ကိုယ့္အလံပါတဲ့ ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြစီးၾကတယ္။ ဒီအလံနဲ႕ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြကို အစိုးရပိုင္တာရွိသလို ပုဂၢလိကပိုင္တာ၊ အမ်ားပိုင္တာေတြလည္းရွိတယ္။

 

ဗမာေတြအတြက္ေရာ စီးစရာေလေၾကာင္းလိုင္းရွိရဲ႕လား။ စီးစရာဆိုတာထက္ ကိုယ့္ႏိုင္ငံအလံပါတဲ့ ေလေၾကာင္းလိုင္း MAI ကိုစီးခ်င္ရဲ႕လားဆိုတာ ေမးစရာျဖစ္ေနတယ္။

mm3

ပြောင်းပြီ။ အမှန်အတိုင်းပြောရရင် ယူနီကုတ်နဲ့ ဇော်ဂျီငြင်းနေကြတာတွေကို အစကနေနားမထောင်ဖြစ်ပါဘူး။

ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်မှာ ဗမာလိုစရေးကြတုန်းက ဘာဖြစ်လို့မြန်မာ၁၊၂၊၃ စသဖြင့်သုံးသလဲမေးကြည့်တယ်။ အဲဒီတုန်းက ဘီဘီစီက ဝါဝါက ယူနီကုတ်အကြောင်းရှင်းပြတယ်။ နောက်တော့ ဘီဘီစီကသတင်းတွေဖတ်ချင်တော့ သူတို့ဖောင့်ကို ဆွဲချထားရတယ်။ အစဉ်အလာကြီးတဲ့သတင်းဌာနက စလိုက်တော့ နောက်ကလိုက်သုံးဖို့က လွယ်သွားတယ်လို့ထင်တယ်။

သုံးကြည့်တော့လဲ သုံးရတာလွယ်တယ်။ အမှန်တော့ရေးရတာလဲ လွယ်တယ်။ တချို့ဟာလေးတွေ ကမောက်ကမဖြစ်နေတာတွေက အချက်မသိသေးလို့ဖြစ်မယ်ထင်တယ်။ ဥပမာ ဝါဝါလို့ ရေးရင် တခါတခါကြားမှာ space ရှိတယ်။ တခါတခါ မရှိဘူး။ တခါ တခါရေးရင်လဲ ဒီအတိုင်းပဲ။ အင်္ဂလိပ်လို ညှပ်ရေးရင်လဲ တကြောင်းနဲ့တကြောင်းကြား အကွာဟာ မညီဘူး။

ဒါပေမယ့် အခုကစပြီး ဒီဘလော့မှာ ပို့စ်အသစ်တွေကို ယူနီကုတ် မြန်မာ၃နဲ့ မြင်ရတော့မှာဖြစ်ကြောင်း။ ပြောင်းရတဲ့အကြောင်းရင်းက ကွန်ပျူတာစနစ်တွေနဲ့ ပိုပြီးအံ၀င်အောင်လို့ ဖြစ်ပါကြောင်း လူပိန်းတွေးတွေးပြီး ဖြေလိုက်ပါတယ်။ ယူနီကုတ်နဲ့စမိတ်ဆက်ပေးတဲ့ ဝါဝါ့ကိုလဲ ဒီကနေလှမ်းပြီးကျေးဇူးတင်လိုက်ပါကြောင်း။

ကွန်တမ်မက္ကင်းနစ်က uncertainty principle နဲ့ ဖီလော်ဆော်ဖီ အကျိုးဆက်

ဟိုင်ဇင်ဘတ်ရဲ့ uncertainty principle ဟာ ဖီလော်ဆော်ဖီမှာ အထူးသဖြင့် philosophy of science မှာ ရိုက်ခတ်မှု တော်တော် ကြီးကြီးမားမား ရှိခဲ့တယ်။ အဲဒိရိုက်ခတ်မှု အနက်အရှိုင်းကို ပိုပြီး နားလည်သဘောပေါက်ဖို့ uncertainty principle အဓိကကျောရိုးအဖြစ် ပါဝင်နေတဲ့ ကွန်တမ်သီအိုရီကို နည်းနည်းပြန်ကြည့်ရင် သင့်တော်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ uncertainty principle ဟာ QM မှာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲဆိုတာသိနိုင်ဖို့ ကမ္ဘာကျော် ရူပဗေဒ နိုဘယ်ဆုရှင် QED (Quantum Electro-Dynamics) အိပ်စပတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့ Richard Feynman ရဲ့ မှတ်ချက်ကို ပြောပြချင်တယ်။ သူက ဘယ်လိုရေးလဲဆိုတော့

The uncertainty principle “protects” quantum mechanics. Heisenberg recognized that if it were possible to measure the momentum and the position simultaneously with a greater accuracy, the quantum mechanics would collapse. So he proposed that it must be impossible. … Quantum mechanics maintains its perilous but accurate existence. တဲ့။ (Feynman Lectures on Physics, Book I, 37-12)

ရောက်ခဲ့ပေါ့ အမ်စတာဒမ်

ဒီမြို့ကိုရောက်နေတာ ၅ရက်ရှိပြီ။ မနေ့ကတော့ အလုပ်ထဲမှာ orientation ပေးတယ်။ မြို့အကြောင်း၊ ဒတ်ချ်လူမျိုးတွေအကြောင်း၊ အလုပ်အကြောင်းအစုံပါပဲ။

လူမျိုးတမျိုးဘာစရိုက်တွေရှိတယ်။ ဘာကိုတန်ဖိုးထားတယ်။ ဘာတွေကြိုက်တတ်တယ်ဆိုတာ အဲဒီလူမျိုးတွေနဲ့ တော်တော်ကြာကြာလေး ပေါင်းကြည့်မှ သိနိုင်တာပါ။ လူမျိုးတမျိုးရဲ့ ဓလေ့ထုံးစံတွေကို တနေ့ထဲ တထိုင်ထဲပြောပြဖို့ရာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

Grayling vs Hitchens

http://fora.tv/2006/04/20/Among_the_Dead_Cities#fullprogram

အင်္ဂလန်က နံမယ်ကြီး ဖီလော်ဆော်ဖာ A C Grayling နဲ့ နံမယ်ကြီး ဝေဖန်ရေး ဆရာ Chris Hitchens တို့ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်တုန်းက မဟာမိတ်တပ်တွေရဲ့ ရန်သူ့ဘက်က အရပ်သားတွေနဲ့ သူတို့နဲ့ ဆိုင်တဲ့ အဆောက်အဦတွေကို ပစ်မှတ်ထား ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်တာကို ကျင့်ဝတ် ရှုဒေါင့်ကနေ အငြင်းအခုံ လုပ်ကြတယ်။

A C Grayling ကို လူထု ဦးစိန်ဝင်းက ဗမာ စာဖတ် ပရိသတ်နဲ့ မိတ်ဆက်ပေးဖူးတယ်။ နှစ်ယောက် စလုံးရဲ့ သက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမှုက အငြင်းအခုံ အတတ်ကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် တတ်မှ ဖြစ်နိုင်မဲ့ သက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမှုမျိုး။ Grayling က ဖီလော်ဆော်ဖာ၊ နောက်တယောက်ကတော့ နိုင်ငံရေး မျက်မှောက်ကမ္ဘာ့ရေးရာတွေ ဝေဖန် သုံးသပ်သူ ဖြစ်တယ်။

Intellectual ဟဲဗီးဝိတ်တွေရဲ့ အငြင်းအခုံတွေကို အရသာခံ နားထောင်ချင်သူတွေအတွက် လင့်ပေးလိုက်တယ်။ နှစ်နာရီ နီးနီးကြာတာမို့ ဒါမျိုး စိတ်မဝင်စားသူတွေ အတွက်တော့ ပျင်းစရာ ကောင်းချင်ကောင်းလိမ့်မယ်။ (Just a health warning! )

The entire debate is packed with incisive arguments. And I think I am persuaded to agree with professor Grayling. He made a brilliant comparison between 911 attack and carpet-bombing, and here is an excerpt from his argument.

… if you think it is a bad thing that anybody should try to kill and terrorize civilians, non-combatants in order to coerce their governments or to do harm to their polity by carrying out the attack of that kind, then you gotta be consistent, and you gotta recognize that on that particular point, there is incomparability between deliberately and systematically attacking civilians and cities as we did in Japan and Germany during WW2. –A C Grayling-

watote

ဒေါ်လာခေတ် ကုန်တော့မှာလား

ဟိုးလွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်လေးငါးခြောက်ဆယ်လောက်ကစပြီး ကနေ့ထိ world reserve currency ကမ္ဘာသုံးငွေ အဆင့်ကို ရထားတဲ့ ဒေါ်လာဟာ နောက်အနှစ် နှစ်ဆယ် သုံးဆယ်လောက်အကြာမှာ ကနေ့ရထားတဲ့ အဆင့်အတန်းကို ဆက်ယူထားနိုင့်ပါမလား။ ဆက်ထိန်းမထားနိုင်ဘူးဆိုရင် သူ့အကျိုးဆက်တွေက ဘာတွေဖြစ်မလဲ။ ဒီမေးခွန်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပီးခဲ့တဲ့ အပတ်ကWSJ မှာ ကျနော့် အထင် အရမ်းကောင်းတဲ့ ဆောင်းပါး တပုဒ်ပါလာတယ်။ စိတ်ဝင်စားသူများ အတွက် လင့်ပေးလိုက်ပါသည်။

http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703313304576132170181013248.html

အပေါ်ကမေးခွန်းကို ဆွေးနွေးနိုင်ဖို့ ကျနော့်အထင်မှာ အခြေခံကျတဲ့ မေးခွန်းတခုနဲ့ စကြည့်ရင် ကောင်းမယ်။ အဲဒါကတော့ Why are we using dollar? Why can’t we get away from dollar? ကျနော်တို့တွေ ဘာလို့ ဒေါ်လာကို သုံးနေလဲ၊ ဒေါ်လာနဲ့ ဘာ့ကြောင့် မကင်းနိုင်တာလဲ။ Let’s start with facts. ဟုတ်လား၊ လောလောဆယ် တကယ်ဖြစ်နေတဲ့၊ ရှိနေတဲ့ အရှိတရားနဲ့ စကြည့်တာပေါ့။ ကမ္ဘာမှာ ကနေ့ထိ ဘယ်သူမှ ဒေါ်လာနဲ့မကင်းနိုင်ဘူး။ ရေနံကို ဒေါ်လာနဲ့ အရောင်း အဝယ်လုပ်တယ်၊ ရွှေတို့ ငွေ silver တို့၊ နောက် ကောက်ပဲသီးနှံတွေနဲ့ တိုင်းပြည်တခုရဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံတွေ တည်ဆောက်ရာမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ကြေးနီ၊ အလူမီနီယံ၊ သံရိုင်းစတဲ့ သထ္ထုတွေကိုလည်း ဒေါ်လာနဲ့ပဲ အရောင်းအဝယ်လုပ်ကြတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ ကြေးနန်းကြိုး ထုတ်လုပ်သူက ကုန်ကြမ်းဖြစ်တဲ့ ကြေးနီကို ဆိုပါစို့ သြစတြေးလျကနေ ဝယ်ရင် ကျပ်ငွေနဲ့ ဝယ်လို့ ရမလား။ ဒေါ်လာပေးဝယ်မှ ရတာပဲ၊ ဟုတ်တယ်ဟုတ်။

ရောက်ခဲ့ပေါ့အမ်စတာဒမ် ၂

အမ်စတာဒမ်အကြောင်းပြောရင် ပြည့်တန်ဆာအကြောင်းချန်ခဲ့လို့ မဖြစ်ပါဘူး။ စကားစပ်လို့ ပြည့်တန်ဆာဆိုတဲ့စကားဟာ မိန်းမတွေကို ကုန်ပစ္စည်းနဲ့နှိုင်းတဲ့သဘောရောက်တဲ့အတွက် မသုံးသင့်ဘူးလို့ စာရေးဆရာမတယောက်က ထောက်ပြပါတယ်။ ဒီလိုပြောတာဟာစကားလုံးတွေ၊ ေါဟာရတွေ နေ့စဥသုံးစကားထဲ ဘယ်လိုရောက်လာသလဲ၊ စကားလုံးတွေဘယ်လို အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲလာသလဲဆိုတဲ့ သမိုင်းကို လျစ်လျူရှူရာရောက်တဲ့ အပြောမျိုးဖြစ်တယ်။ တခါနာမည်ပြောင်းရုံနဲ့ ြည့်တန်ဆာတွေရဲ့ ဘ၀မြင့်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ပြည့်တန်ဆာကို တရားဝင်အသက်မွေး၀မ်းကျောင်းအဖြစ်အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ နယ်သာလန်မှာ prostitute ကို prostitute လို့ပဲခေါ်တယ်။ စာရေးဆရာမခေါ်စေချင်တဲ့ commercial sex workers လို့မခေါ်ဘူး။

စာ၊ ဗမာစာနဲ႔ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီ

ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီဆုိတာ ေတြးတာေခၚတာလို႔ ေယဘုယ် နားလည္ၾကေတာ့ ေတြးတယ္၊ ေခၚတယ္ဆိုတာ ဘာလုပ္တာကို ေခၚတာလဲ။ ဒီမွာတင္ ဂြက်ဖို႔ ျဖစ္လာၿပီ။ စိတ္မရွည္တဲ့လူဆို ဒီကေန လွည့္ျပန္ၿပီ။ ေတြးတယ္၊ ေခၚတယ္ ဆိုတာဘာကို ေျပာတာလဲ။ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီရဲ ့အေရးႀကီးတဲ့ ဖန္ရွင္ (အလုပ္ပဲ ဆိုပါစို႔) က (တခ်ဳိ ့ကလည္း ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီရဲ ႔unique ျဖစ္တဲ့ ဖန္ရွင္လို႔ ဆိုတယ္၊) မရွင္းမလင္းျဖစ္ေနတဲ့ သေဘာတရားေတြ concepts ေတြ (ဥပမာ God ဒါမွမဟုတ္ ငရဲ)၊ အမူအက်င့္၊ စိတ္ေနစိတ္ထား လုပ္ရပ္ေတြကို (ဥပမာ အားနာမႈ) တတ္ႏုိင္သမ်ွ ရွင္းေအာင္လုပ္ ၾကည့္ဖို႔ ျဖစ္တာမို႔ အရင္ဆုံး ေျပာခဲ့တဲ့ ေတြးတယ္၊ ေခၚတယ္ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရနဲ႔ စၾကည့္ရေအာင္။

Karl Marx နဲ႔ ဘာသာေရးမိႈင္း

ဘာသာေရးဆိုတာ ဖိႏွိပ္ခံေနရတဲ့ လူထုက ဖိႏွိပ္ထားသူေတြကို မေတာ္လွန္ရဲေအာင္ မႈိင္းတိုက္ဖို႔ ဖိႏွိပ္သူ လူတန္းစားက ဘုန္းႀကီးေတြနဲ႔ ေပါင္းၿပီး ထြင္ထားတဲ့အရာတဲ့။ ဒီစကားဟာ ကြန္ျမဴနစ္ေတြဆီက လာတာ၊ ဒီလိုေျပာတဲ့အတြက္ ကြန္ျမဴနစ္ေတြဟာ ဓမႏၱရယ္ဆိုၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ ဆန္႔က်င္ေရး အေပါစား ၀ါဒျဖန္႔မႈေတြမွာ ေတြ႔ရေလ့ရွိတယ္။

တကယ္ေတာ့ ခုစာပုိဒ္က ပထမဆုံး ၀ါက်ဟာ ကြန္ျမဴနစ္ ပေရာဟိတ္ အျဖစ္ သတ္မွတ္ၾကတဲ့ Karl Marx ရဲ ့ဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရးခဲ့တဲ့ It (religion) is the opium of the people ဆိုတဲ့ ၀ါက်နဲ႔ ဒီ၀ါက်ပါတဲ့စာပိုဒ္ကို တလြဲနားလည္ၿပီး ထြက္လာတဲ့ အဓိပၸါယ္ ေကာက္ယူမႈလို႔ က်ေနာ္ယူဆတယ္။ Karl Marx ေရးခဲ့တဲ့ စာေတြထဲမွာ ဒီဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စာပိုဒ္ဟာ အဓိပၸါယ္ေကာက္ အလြဲဆုံး စာပိုဒ္ျဖစ္ဖြယ္ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ ခုေရးမဲ့စာမွာ အဓိပၸါယ္ေကာက္ လြဲေစတဲ့ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကို ေလ့လာၾကည့္ပီး ဒီစာပုိဒ္ကို က်ေနာ္ interpret လုပ္ပုံကို ေျပာျပခ်င္တယ္။

Karl Marx မွာေတြ႔ရတဲ့ Hegel

ပထမစာမွာ ဘာသာေရးဟာ လြတ္ေျမာက္မႈ ရွာေနတဲ့ လူသားရဲ ့ေတာင္းဆိုခ်က္ ျဖစ္တယ္၊ တခ်ိန္ထဲမွာ ဘာသာေရးဟာ လူသားေတြ ရွာေနတဲ့ လြတ္ေျမာက္မႈရဲ ့အဟန္႔ အတား လည္း ျဖစ္တယ္လို႔ Karl Marx ကေျပာသြားတာကို ေတြ႔ခဲ့ရတယ္။ တခါ လြတ္ေျမာက္မႈရဖို႔ လူသားကို သူကုိးကြယ္ယုံၾကည္ေနတဲ့ (တခ်ိန္ထဲမွာ သူ႔လြတ္ေျမာက္ေရး လမ္းေၾကာင္းမွာ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေနတဲ့) ဘာသာေရးကို မွားတယ္လို႔ ေျပာမယ့္အစား အဲဒိ အျမင္ မွားယြင္းမႈကို ျဖစ္ေစတဲ့ ရုပ္အေျခအေနေတြကို ေျပာင္းလဲ ပစ္ရမယ္၊ တနည္းအားျဖင့္ သူ႔မွာ ေပ်ာက္ဆုံးေနတဲ့ လူ႔ဘ၀ရဲ ့အႏွစ္သာရ spirit ကို သူ႔ဆီ ျပန္ေဆာင္ၾကဥ္းေပးျခင္း ကသာလ်င္ သူ႔ကို တကယ့္ ခ်မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ေဆာင္ၾကဥ္းေပးရာ ေရာက္မယ္လို႔ Marx က ေျပာတယ္ဆိုၿပီး အဓိပၸါယ္ ေကာက္ခဲ့တယ္။

Marx ဟာ ေဟဂယ္ရဲ ့တပည့္ျဖစ္ခဲ့ေလေတာ့ ဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သူ႔အျမင္ေတြ အေရးအသားေတြဟာ ေဟဂယ္ဆီကေန ျမစ္ဖ်ားခံတယ္။ တကယ္ေတာ့Marxism ဆိုပီး ေခၚေ၀ၚ သုံးႏႈံးေနတဲ့ historical materialism ပဲေခၚေခၚ scientific socialism ပဲေခၚေခၚ ဒီ၀ါဒကုိ ေသခ်ာနားလည္ သေဘာေပါက္ႏုိင္ဖို႔ ေဟဂယ္ကို နားမလည္လို႔ကို မရဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ လီနင္က မတ္၀ါဒရဲ ့ေရေသာက္ျမစ္သုံးခုဟာ German philosophy, French socialism နဲ႔ English political economy ဆိုၿပီး ေျပာခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။

Marx မွာေတြ႔ရတဲ့ Hegel 2

ေစာေစာက စိတ္ဆိုတာ သိတာကို ေခၚတယ္လုိ႔ ေျပာသြားတယ္။ သိတယ္ဆိုေတာ့ ဘာကို သိတာလဲ။ အဂၤလိပ္လို consciousness ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရဟာ ဒီေ၀ါဟာရရဲ ့အဓိပၸါယ္ကို တန္းေပၚေစတယ္။ consciousness ဆိုလုိက္တာနဲ႔ ဘာကို conscious ျဖစ္တာလဲ ဆိုတာ ေမးစရာက တန္းေပၚလာၿပီ။ တခုခုကို သိမွသာ သိတယ္လို႔ေခၚႏုိင္တာေပါ့။ တနည္းအားျဖင့္ အသိခံရတဲ့ အရာတခုခု ရွိမွသာလ်င္ သိျခင္း၊ အသိ ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရက အဓိပၸါယ္ရွိမယ္။ conscious အလုပ္ခံရတဲ့ အရာတခုခု ရွိမွသာလ်င္ consciousness ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရက အဓိပၸါယ္ရွိမယ္။ ဟုတ္တယ္မလား။ ဒီေတာ့ကာ အသိခံရမဲ့ အရာ၀ထၳဳ တခုရွိမွသာ စိတ္ဆုိတာ တည္ရွိႏုိင္မွာမို႔ (တနည္းအားျဖင့္ စိတ္ဆိုၿပီး တည္ရွိႏုိင္ဖုိ႔ တျခား အရာတခုခုေပၚ မွီတည္ေနရာတာမို႔) သူ႔ကို အမွီအခုိကင္းတဲ့အရာလို႔ ေျပာလို႔ မရေတာ့ဘူး။ သီးျခားျဖစ္တည္ေနတဲ့၊ ဘာကိုမွ မသိဘဲ ရွိေနတဲ့ စိတ္ဆိုတာ အဓိပၸါယ္မရွိဘူး။ ဒါဟာ contradiction ပဲ။ အိုေက..

DSK & De-Europeanization of IMF

ေဟဂယ္နဲ႔ Marx လက္စသပ္ေနတုန္း ဖြခ်င္စရာ ေနာက္အေၾကာင္းအရာ တခုက အာရုံေျပာင္းေအာင္ လာလုပ္ေနျပန္ပါၿပီ။ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းေတြ မ်က္ေျခမျပတ္တဲ့ သူေတြဆို ခုရက္ပုိင္းေတြအတြင္းမွာ ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ သံေ၀ဂ ယူခ်င္စရာ အျဖစ္အပ်က္ ႀကီးေတြကို သတိျပဳမိၾကမွာဘဲ။ ဒို႔ေအာက္က လြတ္လပ္ေရး လုိခ်င္ရေအာင္ မင္းတို႔က ဘာမို႔လို႔လဲဆိုတဲ့ မတူမတန္သလို အထင္ေသးတဲ့ အျမင္မ်ဳိးနဲ႔ ေတာက္ေလ်ွာက္ ဆက္ဆံခဲ့တဲ့ အိုင္ယာလန္ကို အဲလိဇဘက္ ဘုရင္မကိုယ္တုိင္ အေရာက္သြားပီး အရင္တုန္းက ၿဗိတိသ်ွေတြ ရမ္းကားခဲ့တာေတြကို ေျပရာေျပေၾကာင္း လာေျပာေနတာေတြ႔ေတာ့ အရင္ ေနမ၀င္ အင္ပုိင္ယာႀကီးခမ်ာ ခုေတာ့ အထည္ႀကီးပ်က္ ျဖစ္ရွာသမို႔ ေတြ႔တဲ့လူနဲ႔ သင့္ေအာင္ေပါင္း သံေ၀ဂတရား လက္ကိုင္ထားေနရရွာၿပီလုိ႔ပဲ စိတ္ထဲ ထင္မိတယ္။ အထည္ႀကီးပ်က္ ယူေက အေၾကာင္းကို ေနာင္တခ်ိန္အတြက္ထားၿပီး ခုေတာ့ ပုိၿပီး ဆူလြယ္နပ္လြယ္ ဖရွက္ရွ ျဖစ္တဲ့ ရာသီစာ သတင္းေလးတပုဒ္ကို ရွယ္လိုက္ဦးမယ္။

ပိတ်ထားသောတံခါးများနှင့်တံခါးဖွင့်ခြင်း

၁၉၉၆ခုနှစ်။ တက္ကသိုလ်ရောက်တာ တလပဲရှိသေး။ ကျောင်းကပိတ်သွားပြီ။ ကျောင်းဖွင့်တာကို စောင့်မလား။ တခြားစာတွေသင်မလား။ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်း ၃ခုလောက်မှာ ကိုယ့်ကိုကိုယ်သွားအပ်လိုက်တယ်။

အဒေါ်ပြန်လာပြီး ဂျီစီအီး အိုသင်တန်းတွေဖွင့်တယ်။ ပထမဆုံးအသုတ်ကျောင်းသားတွေထဲမှာ အဖေအမေ၊ ဆွေမျိုးတွေ နိုင်ငံခြားရောက်နေသူတွေလဲရှိ၊ ဘယ်သူမှနိုင်ငံခြားမှာမရှိဘဲ အလကားနေအလကား လာတက်ကြသူ ကိုယ့်လို လူမျိုးတွေလဲရှိ။ ဆရာတွေအသင်အပြကောင်းတာ၊ သူတို့ကိုကြောက်တာနဲ့  ၁ဝတန်းတုန်းကစာဖတ်ရှိန်လေးနဲ့ပေါင်းပြီး အမှတ်တွေက အမှတ်မထင်ကောင်းသွားရော။

အဲဒီမှာ တံခါးတွေဖွင့်ဖို့ လုပ်ရတော့တာပါပဲ။

A Parody of Democracy

“We have everything – a parliament, courts, a president, a prime minister and so on. But it’s more of an imitation,” -Mikhail Gorbachev-

“Sometimes I think that a parody of democracy could be more dangerous than a blatant dictatorship, because that gives people an opportunity to avoid doing anything about it.”-Aung San Suu Kyi-

ခုရေးမယ့် စာမှာ ဒေါ်စုပြောတဲ့ parody of democracy ဆိုတာလေးကို နည်းနည်း အင်တာပရက် လုပ်ကြည့်ချင်တယ်။ အောက်စဖို့ အဘိဓာန်က parody ကို ဘယ်လို အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်လဲဆိုတော့ an imitation or version of something that falls far short of the real thing; a travesty တဲ့။ ဒီတော့ parody of democracy ကို ရေတွေ တရားလွန်ရောထားတဲ့ ဒီမိုကရေစီလို့ ပြန်ရမလား ဘဲ။ ဒါလည်း သိပ်မကောင်းဘူး။ ဘာလို့ဆို ရေရောထားတယ်ဆိုရင် အစစ်က အနည်းအကျဉ်းတော့ ပါရ ဉီးမယ်။  နအဖ စစ်အုပ်စု ပြောနေတဲ့ ဒီမိုကရေစီဆိုတာက ဘာအစစ်မှ မပါဘူး၊ အင်ကြီး။ အင် မှ အင် အစစ်။ ဒီတော့ အင် စစ်တဲ့ ဒီမိုကရေစီလို့ ပြောရရင် ပိုသင့်မယ်။

ကိုယ့္ဘက္က ၾကည့္ေတာ့ က ႀကီး၊ သူ႔ဘက္က ၾကည့္ေတာ့ ယ ပက္လက္ ဆိုတာ မွန္လား

ကိုယ့္ဘက္က ၾကည့္ေတာ့ က ႀကီး၊ သူ႔ဘက္က ၾကည့္ေတာ့ ယ ပက္လက္ ဆိုတဲ့ အေျပာကို မၾကာခဏ ၾကားဖူးၾကမယ္။ အဓိပၸါယ္ကေတာ့ အကၡရာ တခု ‘ဘာ’ ဆိုတာ ဘယ္ေနရာက ဘယ္ရႈေဒါင့္က ၾကည့္သလဲဆိုတဲ့ အခ်က္ေပၚ မူတည္တယ္ေပါ့ေလ။ ဒီအဆိုကို တခ်ဳိ ့က ဥပမာအျဖစ္ျပၿပီး ေလာကမွာ ဘယ္အရာမဆို ထာ၀ရ အမွန္၊ အမွားဆိုတာ မရွိဘူး။ မွန္တယ္၊ မွားတယ္ဆိုတာ ၾကည့္တဲ့လူရဲ ့ရႈေဒါင့္ေပၚ ပဲ မူတည္တယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ ခ်တတ္ၾကတယ္။ (ဒီအဆိုကို ခုစာအတြက္ က ႀကီး၊ ယ ပက္လက္ အဆိုလို႔ နံမယ္ေပးခ်င္တယ္။)  သုတ္သီး သုတ္ျပာ ခ်လိုက္တဲ့ ေကာက္ခ်က္ပဲ။ ဘိုလို play fast and lose ေကာက္ခ်က္မ်ဳိး လို႔ ေျပာရမယ္။ ဘယ္အရာမဆို ထာ၀ရ အမွန္ အမွား မရွိဘူးဆိုေတာ့ က်င့္၀တ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြမွာလည္း မွန္တဲ့ မွားတဲ့ လုပ္ရပ္ဆိုတာ မရွိဘူးေပါ့။ ခုေရးမယ့္ စာမွာ က ႀကီး ယ ပက္လက္ အဆုိနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေလ့လာၾကည့္ခ်င္တယ္။

လုပ်ရပ်တခု ကောင်းမကောင်း ဘယ်လိုတိုင်းမလဲ။

လုပ်ရပ်တခု မှန်တယ်၊ မှားတယ် (true/false ကို ပြောတာ မဟုတ်ဘဲ right/wrong ကိုဆိုလိုသည်) ဆိုတာကို ပကတိ ပေတံနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့မရဘူးဆိုတဲ့ အမြင်ကို တနည်းအားဖြင့် subjective-ness of moral rules ကိုလက်ခံတယ်ဆိုရင် တချို့ မေးခွန်းတွေဟာ ဘယ်လောက် self-defeating ဖြစ်လဲဆိုတာ ဘယ်လောက် ကိုယ့်ဟာကိုယ် အညံ့ခံ အရှုံးပေးရာ ရောက်သလဲဆိုတာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆောင်းပါးမှာ တွေ့ခဲ့ပြီးပြီ။ ဒါပေမယ့် အဲဒိ ဆောင်းပါးမှာ ပြောခဲ့တာနဲ့တင် လောကမှာ objective ဖြစ်တဲ့ ပုဂ္ဂလဓိဌာန်ကင်းတဲ့ ကျင့်ဝတ် ဥပဒေသတွေ ရှိတယ်ဆိုပြီး တန်းကောက်ချက်ချလို့ မရသေးဘူး။ အဲဒိအတွက် ဘာ argument မှ ပေးမထားသေးဘူး။ ခုအခန်းမှာ ကျင့်ဝတ်မှာ သဘာဝ သိပ္ပံမှာလို ပုဂ္ဂလဓိဌာန်ကင်းတဲ့ objective ဖြစ်တဲ့ ဥပဒေသတွေ ရှိမရှိကို စဉ်းစားကြည့်ချင်တယ်။

ကြီးဒေါ်စုသို့ ပေးစာ

မတရားတဲ့ အမိန့်အာဏာ ဟူသမျှ ဖီဆန်ကြဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံကို အာပေါင်အာရင်း သန်သန် ကြွေးကြော်ခဲ့ပြီး သကာလ နှစ်နှစ်ဆယ်မျှ ကြာသောအခါ ဒီချုပ်ခမျာ ပါတီ မသေရေးအတွက် ဘာမဆို လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ အဆင့်ကို ရောက်နေပါပကောလား။ ဘာမဆို လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ စကားက ကြောက်ဖို့ ကောင်းပါ တယ်လေ၊ နောက်ပြီး ဒါက ကိုယ့် own tune ဖြစ်နေတယ်။ ဘာမဆို လုပ်မလုပ်တော့ မသိသေးဘူး၊ ဒါပေမယ့် ဇော်ဇော့် ဘောပွဲဆီသွားပြီး ဘောပွဲ လက်ချာတော့ သွားယူပြီးသွားပြီ။ ဟိုးလွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်ဆယ်ကျော်က ဘီဘီစီက ဉီးအောင်မြင့်ထွန်းက ဗိုလ်စောမောင် နဝတနဲ့ ဒီချုပ် အနေအထားနဲ့ပတ်သက်ပြီး ‘ဒီတော့ ဘောလုံးက ခုဘယ်ဘက်မှာလဲလို့’ မေးတော့ ‘ကျမက ဘောလုံး အကြောင်း နားမလည်ဘူး’ ဆိုပြီး ဘုကလန့် ပြန်ဖြေဖူးတာ အမှတ်ရမိတယ်။ ခု ဇော်ဇော့်ဆီက ဘောလက်ချာ လာယူတော့မှပဲ ဒေါ်စုနှယ် ဘောစည်းကမ်း နားလည်ဖို့ ဘာ့ကြောင့် နှစ်နှစ်ဆယ် စောင့်ရသလဲဆိုပြီး မေးခွန်းထုတ်မိတယ်။

ဇာဂနာ

အခုတလောတေးထားတဲ့ စာတွေများနေတယ်။ မလေးရှားက မိန်းကလေးတွေကို ရိုက်တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှေ့နေတွေ၊ မလေးရှားက အမျိုးသမီးတွေကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ အဖွဲ့တွေအကြောင်းစုံစမ်းနေတာမပြီးသေးတာနဲ့ မရေးနိုင်သေးဘူး။ ဒီကြားထဲမှာ ဒီနေ့ဖတ်လိုက်ရတဲ့ဇာဂနာရဲ့အင်တာဗျူးကြောင့် ဒီစာကိုကောက်ရေးလိုက်တယ်။

ဇာဂနာက သူခင်ညွန့်ကို သွားတွေ့တာနဲ့ပတ်သက်ပြီးဝေဖန်တဲ့လူတွေကို “ဝေဖန်တဲ့သူတွေကိုလည်း မေးကြည့်ကြပါဉီး။ အဲဒီတုန်းကဖမ်းလို့ဆီးလို့ဆိုတဲ့အထဲမှာ ဦးသိန်းစိန်ရောမပါဘူးလားလို။ ဦးရွှေမန်းရောမပါဘူးလားလို။ ဒီလူတွေနဲ့တောင် အခုဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်နေကြပြီမဟုတ်ဘူးလား။ အဲဒီတော့ ဘာဖြစ်လို့ အဲဒီလို စိတ်တွေမွေးကြမှာလဲလို့။ ကျနော်ကတော့ အဲဒါတွေ အဓိပ္ပာယ်မဲ့တဲ့စကားတွေပါ။ မဖြေရှင်းချင်ဘူး။ ကျနော်တို့ ကာယကံရှင်ဖြစ်တဲ့၊ တိုက်ခိုက်ခံနေရတဲ့သူတွေဖြစ်တဲ့ ကျနော်တို့တွေက ဘာမှမပြောရဘဲနဲ့ တခါမှမခံရဘူးတဲ့လူတွေက ပြောနေပုံရပါတယ်လို့။”

http://mizzimaburmese.com/interview/8901-2012-01-18-06-34-08.html

ဇာဂနာပြန်ဖြေတာကို ဖတ်ကြည့်ပြီး စိတ်မကောင်းပါဘူး။ ဇာဂနာဟာ တော်တော်မောက်မာပါလားလို့လည်း မှတ်ချက်ချမိတယ်။