Frege မိတ်ဆက်

‘မိုးသောက်ကြယ်’ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂလနာမ်ဟာ ‘မိုးလင်းခါနီး နေထွက်ချိန်တဝိုက်မှာ အရှေ့ဘက် ကောင်းကင်ယံမှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ်’ လို့ အဓိပ္ပါယ် ရတယ်။ တခါ ‘ညနေကြယ်’ ဆိုတာ ‘ညနေစောင်း နေဝင်ချိန်တဝိုက်မှာ အနောက်ဘက် ကောင်းကင်ယံမှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ်’ လို့ အဓိပ္ပါယ် ရတယ်။ ဟိုးအရင်က ညနေကြယ်နဲ့ မိုးသောက်ကြယ်က တခုနဲ့တခု မတူဘူးလို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ကောင်းကင်က ဝထ္ထုပစ္စည်းတွေ လှည့်လည် သွားလာပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အသိသစ်တွေ တိုးလာတဲ့အခါ မိုးသောက်ကြယ်နဲ့ ညနေကြယ် နှစ်ခုဟာ အတူတူပဲ၊ သူတို့နှစ်ခုစလုံးဟာ သောကြာဂြိုလ်ကို ရည်ညွှန်းတာဆိုတာ သိလာကြတယ်။ အဲဒိတော့ မိုးသောက်ကြယ်၊ ညနေကြယ်၊ သောကြာဂြိုလ်၊ မိုးလင်းခါနီး နေထွက်ချိန် တဝိုက်မှာ အရှေ ့ဘက် ကောင်းကင်းယံမှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ် စတဲ့ ဖော်ပြချက်တွေ အားလုံးဟာ အရာတခုတည်းကို ရည်ညွှန်းတာ။ ဒီတော့ တခုထဲကို ရည်ညွှန်းတာဆို သူတို့မှာ ဘာလို့ ဖော်ပြချက်တွေ အများကြီး ရှိနေရတာလဲ။ လောလောဆယ် ဒီမေးခွန်းကို မဖြေနိုင်သေးဘူး။ ဒီတော့ ဒီမေးခွန်းကို မေးခွန်း ၁ လို့ ခေါ်ထားလိုက်မယ်။

—————————————————————————————–

နောက်တခါ ညီမျှခြင်း equality ဆိုတာ ဘာကို ပြောတာလဲ။ အရာတခုနဲ့ တခု ဆက်သွယ်မှုကို ပြောတာလား။ ညီမျှခြင်းကနေ ဘယ်လို အသိတွေ ရနိုင်မလဲ။ ဒီမေးခွန်းကို ဖြေကြည့်ဖို့ အရင်ဆုံး ညီမျှခြင်းတချို့ ချရေးကြည့်ရအောင်။

က = က
က = ခ
ညနေကြယ် = မိုးသောက်ကြယ်
၂ + ၂ = ၂ x ၂
အထည်ချုပ် အလုပ်သမ တယောက် တရက် လုပ်အားခ = ကျပ် တထောင်

ဒါတွေ အားလုံးဟာ ညီမျှခြင်းတွေချည်းပဲ။ ခုပြောခဲ့တဲ့ ညီမျှခြင်းတွေကို နည်းနည်းလောက် အသေးစိတ် လေ့လာပြီး အတွေးဆန့်ကြည့်ရအောင်။ ပထမဆုံး က = က ဆိုတဲ့ ညီမျှခြင်းက ကကြီးဟာ ကကြီးနဲ့ ညီတယ်လို့ ပြောတယ်။ A thing is identical to itself. အရာ တခုဟာ အဲဒိအရာနဲ့ ထပ်တူ ထပ်မျှ တူတယ် ဆိုတဲ့အသိကို ဒီညီမျှခြင်းက ပေးတယ်။ ဒီအသိဟာ အတွေ့အကြုံ experience ပေါ် မမူတည်ဘူး။ အင်္ဂလိပ်လိုတော့ အဲ့သလို အသိကို a-priori knowledge လို့ပြောကြတယ်။ တဘက်မှာ မီးဟာ ပူတယ်ဆိုတဲ့ အသိက အတွေ့အကြုံအရသာ သိနိုင်တဲ့ အသိ။ သူ့ကိုတော့ အင်္ဂလိပ်လို a-posteriori knowledge လို့ပြောကြတယ်။ ကန့် Emmanuel Kant ကတော့ အဲ့သလို အတွေ့အကြုံပေါ် မမူတည်တဲ့ အဆို proposition ကို analytic proposition လို့ခေါ်တယ်။ တဘက်မှာ က = ခ ဆိုတဲ့ ညီမျှခြင်းက အသိသစ်ကို ပေးတယ်။ ဥပမာ ညနေကြယ် = မိုးသောက်ကြယ် ဆိုတာ ညနေကြယ်နဲ့ မိုးသောက်ကြယ်နဲ့ အတူတူပဲ ဆိုတဲ့ အသိသစ်ကို ပေးတယ်။ မိုးသောက်ကြယ်နဲ့ ညနေကြယ် သပ်သပ်စီလို့ ထင်နေသူ အတွက်တော့ ဒီညီမျှခြင်းဟာ အသိသစ်ကို ပေးတာပေါ့။

နည်းနည်းထပ် အသေးစိတ်ကြည့်ရအောင်။ က = ခ ဆိုတဲ့ ညီမျှခြင်းမှာ ကကြီးနဲ့ ခခွေး တူညီတယ်ဆိုတာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ။ ကကြီးက က၊ ခခွေးက ခ။ ပုံသဏ္ဍာန်တူတာတော့ မဟုတ်ဖူး။ ဒါဖြင့် ဘာတူတာလဲ။ အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒီမေးခွန်းဟာ လျှောမွေးကို ဗာရာဏသီချဲ ့တဲ့ မေးခွန်းလို့ ထင်စရာပဲ။ ဒါပေမယ့် ဒီမေးခွန်းဟာ ဆယ့်ကိုးရာစုကုန်၊ နှစ်ဆယ်ရာစုဆန်းမှာ ဂဏန်းသင်္ချာသစ် new arithmetic နဲ့ analytic philosophy ဆိုပြီး စပေါ်လာရာမှာ အင်မတန် အခရာကျတဲ့ မေးခွန်းပဲ။ ဒီတော့ ခေတ်သစ်လောဂျစ်ရဲ ့ ဖခင်လို့ သတ်မှတ်ကြပြီးနဲ့ analytic philosophy ကို ဘာထရန်ရပ်ဆယ်၊ Wittgenstein တို့နဲ့အတူ ကူညီဖွားမြင်ပေးသူလို့ သတ်မှတ်ကြတဲ့ Gottlob Frege ဒီမေးခွန်းကို ဘယ်လို ချဉ်းကပ်ခဲ့သလဲဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။

က = ခ ညီမျှခြင်းမှာ ကကြီးက ရည်ညွှန်းတဲ့အရာနဲ့ ခခွေးက ရည်ညွှန်းတဲ့အရာ တူတာလို့ Frege ကပြောတယ်။ အဲဒိ အရာကို ဂျာမန်လို Bedeutung အင်္ဂလိပ်လိုတော့ reference လို့ ဘာသာပြန်ကြတယ်။ ဗမာလို ရည်ညွှန်းခံလို့ ခဏ ဘာသာပြန်ထားကြည့်မယ်။ ဒီတော့ က = ခ ညီမျှခြင်းမှာ ကကြီးက ရည်ညွှန်းတဲ့ အရာနဲ့ ခခွေးက ရည်ညွှန်းတဲ့အရာဟာ တခုထဲပဲ ဆိုတာကို ပြောချင်တာလို့ Frege ကပြောတယ်။ ‘ကကြီး’ နဲ့ ‘ကကြီးက ရည်ညွှန်းထားတာ’ နှစ်ခုက မတူဘူး။ ပထမတခုကို သူက sign လို့ခေါ်ပြီး (ဗမာလို သင်္ကေတလို့ ဘာသာပြန်ထားမယ်) သင်္ကေတက ရည်ညွှန်းတဲ့ အရာကိုတော့ reference (Bedeutung) ရည်ညွှန်းခံလို့ ခေါ်တယ်။ ဒီနေရာမှာ သင်္ကေတဆိုတာ က၊ ခ စတဲ့ အက္ခရာတွေကိုတင် ပြောတာ မဟုတ်ဖူး။ စကားစုတွေကိုလည်း သင်္ကေတတွေ အဖြစ် Frege က သတ်မှတ်တယ်။ ဒီတော့ ညနေကြယ် ဆိုတာ သင်္ကေတ၊ ညနေကြယ်ရဲ့ ရည်ညွှန်းခံက သောကြာဂြိုလ်။

အဲ သင်္ကေတ sign ရည်ညွှန်းခံ reference အပြင် နောက်တခုလည်း ရှိသေးတယ်လို့ Frege ကပြောတယ်။ အဲဒါကတော့ သင်္ကေတရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကို ဖော်ပြချက်လို့ Frege ကပြောတယ်။ ဂျာမန်လို Sinn အင်္ဂလိပ်လိုတော့ sense လို့ ဘာသာပြန်ပြီး ဗမာလိုတော့ အဓိပ္ပါယ်လို့ ဘာသာပြန်လျင် သင့်မယ် ထင်တယ်။ ဒီတော့ ‘မိုးသောက်ကြယ်’ ဆိုတဲ့ သင်္ကေတက ‘မနက်မိုးလင်းခါနီး အရှေ ့ဘက်ကောင်းကင်မှာ တွေ့ရတဲ့ကြယ်’ လို့ အဓိပ္ပါယ် ထွက်ပြီး ဒီသင်္ကေတရဲ့ရည်ညွှန်းခံကတော့ ‘သောကြာဂြိုလ်’။

ဒီတော့ က = ခ ဆိုတဲ့ ညီမျှခြင်းကနေ Frege က တဲခနိက ဝေါဟာရ သုံးခု ထုတ်ယူလိုက်တယ်။ ညီမျှခြင်းဆိုတာ သင်္ကေတနှစ်ခုရဲ့ ရည်ညွှန်းခံနှစ်ခု တူညီတာ၊ တခုထဲပဲ ဆိုတာကို ပြောချင်တာလို့ Frege က ဖွင့်ဆိုလိုက်တယ်။ ဒီလောက်ဆို မေးခွန်း ၁ ကို Frege ဘယ်လို ချဉ်းကပ်ခဲ့သလဲဆိုတာ သဘောပေါက်လိမ့်မယ် ထင်ပါတယ်။ ‘မိုးသောက်ကြယ်’ ‘ညနေကြယ်’ ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂလနာမ်တွေဟာ သောကြာဂြိုလ်ကို ရည်ညွှန်းတဲ့ signs သင်္ကေတတွေ။ သူတို့ ရည်ညွှန်းတဲ့ ‘သောကြာဂြိုလ်’ က Bedeutung ရည်ညွှန်းခံ။ ‘မနက်မိုးလင်းခါနီး အရှေ့ဘက် ကောင်းကင်မှာ တွေ့ရသောကြယ်’ က မိုးသောက်ကြယ်ဆိုတဲ့ သင်္ကေတရဲ့အဓိပ္ပါယ် sense ကို ဖော်ပြချက်။

သင်္ကေတတွေရဲ့ရည်ညွှန်းခံတွေဟာ တိကျတဲ့ ဝထ္ထုတွေ definite object တွေ (အပေါ်က ဥပမာမှာ သောကြာဂြိုလ်ဟာ တိကျတဲ့ ဝထ္ထု) လို့ Frege က ပြောတယ်။ (အလျဉ်းသင့်လို့ ပြောချင်တာက Frege ရဲ့လောဂျစ်မှာ object အပြင်၊ concept နဲ့ relation ဆိုတာလည်း ရှိသေးတယ်။ ခုပြောချင်တာက ဝထ္ထု object ဟာ concept မဟုတ်သလို relation လည်း မဟုတ်ဖူး ဆိုတာပဲ။) တဘက်မှာ သင်္ကေတတွေကတော့ ပုဂ္ဂလနာမ်တွေ။ နောက်တခါ သင်္ကေတတခုရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကို အဲဒိ သင်္ကေတကို အသုံးပြုသူတွေ နားလည်နိုင်ပေမယ့် အဲဒိ သင်္ကေတမှာ ရည်ညွှန်းခံ Bedeutung ရှိမရှိ အာမမခံနိုင်ဘူး။

ဆိုပါစို့ ‘ကမ္ဘာက အဝေးဆုံးနေရာ’ ဆိုတဲ့ သင်္ကေတက  အဓိပ္ပါယ်တခုကို ပြောတာ။ ကမ္ဘာက အဝေးဆုံးအမှတ်က နေရာကို ပြောတာလို့ နားလည်ကြမယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒိနေရာ တကယ် ရှိမရှိ အာမမခံနိုင်ဘူး။ အလားတူပဲ ‘ကမ္ဘာမှာ အညံ့ဆုံး အဖျင်းဆုံး အသုံးမကျဆုံး အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်’ ဆိုတဲ့ သင်္ကေတက အဓိပ္ပါယ် တခုကို ဖော်ပြနေတယ်။ အညံ့ဆုံး၊ အဖျင်းဆုံး၊ အသုံးမကျဆုံး၊ အတိုက်အခံ၊ ခေါင်းဆောင်ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရတွေနဲ့ စာဖွဲ့စည်းပုံ သဒ္ဒါကို သိလျင် ဒီသင်္ကေတရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကို သိမှာဘဲ။ ဒါပေမယ့် ဒီသင်္ကေတက ရည်ညွှန်းသူကတော့ ရှိချင်လည်း ရှိမယ်၊ မရှိတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ ပြောပြီးသလောက်ကို အကျဉ်းပြန်ချုပ်ရရင်

ပုဂ္ဂလနာမ်တခုဟာ (သင်္ကေတ၊ စကားလုံး၊ စာစု၊ ဖော်ပြချက် အစရှိသည်) သူ့ရဲ ့ အဓိပ္ပါယ် sense ကို ဖော်ပြတယ်၊ သူ့ရဲ့ရည်ညွှန်းခံ Bedeutung ကို ရည်ညွှန်းတယ်။ သင်္ကေတတခုကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သူ့ရဲ့sense အဓိပ္ပါယ်ကို ဖော်ပြပြီး သူ့ရဲ  ့Bedeutung ရည်ညွှန်းခံကို ရည်ညွှန်းတယ်။

so far so good. ဒီနေရာမှာ တချို့ ဦးနှောက်ပြေးတဲ့လူများက ဒီလို မေးလာနိုင်စရာ ရှိတယ်။ ဆိုပါစို့ ‘မဟာ ဇနက’ ဆိုတဲ့ သင်္ကေတကို ကြည့်လျင် အဲဒိ သင်္ကေတဟာ တိကျတဲ့ ဝထ္ထုတခုကို ရည်ညွှန်းတယ်လို့ ဘယ်လို အသေအချာ ပြောနိုင်မလဲလို့ မေးလာ နိုင်စရာရှိတယ်။ ဘာလို့ဆို ‘မဟာ ဇနက’ ဆိုတဲ့ သင်္ကေတက ရည်ညွှန်းတဲ့ ပင်လယ်ထဲ ခုနှစ်ရက်တိုင်တိ်ုင် မနားတမ်း ကူးခပ်နေတဲ့ ဘုရားအလောင်း ပုဂ္ဂိုလ်ထူး ဆိုပြီး နားလည်နေတဲ့ အရာဟာ အပြင်မှာ တကယ် ရှိမရှိ ဘယ်လိုလုပ် သိနိုင်မလဲ။ နောက်တခါ God ဘုရားသခင် ဆိုတဲ့ သင်္ကေတ ရှိတိုင်း သူ့ရဲ့ ရည်ညွှန်းခံတခု ရှိမရှိ အသေအချာ ဘယ်သိနိုင်မလဲ၊ ဒီတော့ အရာတိုင်းမှာ ရည်ညွှန်းခံ ရှိမရှိ ဘယ်လိုလုပ် သိနိုင်မလဲ။ ကျနော့ အထင်တော့ ဒီမေးခွန်းဟာ အရမ်းကောင်းတယ်လို့ ထင်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီမေးခွန်း အတွက် ကျနော့မှာ အဖြေမရှိဘူး။ ဆောရီးပဲ။

ခုတခါ ပြောခဲ့သလောက် Frege ရဲ့သင်္ကေတ၊ အဓိပ္ပါယ်၊ ရည်ညွှန်းခံ ခွဲခြားမှုကို သင်္ချာမှာ အသုံးချကြည့်ရအောင်။ တကယ်က Frege က အပေါ်က ခွဲခြားမှုကို သင်္ချာနဲ့ စတာ။ သင်္ချာညီမျှခြင်းတခုဖြစ်တဲ့ ၂ + ၂ = ၂ x ၂ ကိုကြည့်။ ‘၂ + ၂ ‘ဆိုတဲ့ sign သင်္ကေတဟာ ‘၂ နဲ့ ၂ ကို ပေါင်းထားခြင်း’လို့ sense အဓိပ္ပါယ် ထွက်ပြီး ‘၄’ ဟာ ဒီသင်္ကေတရဲ့ Bedeutung ရည်ညွှန်းခံဖြစ်တယ်။ အလားတူပဲ၊ ၂ x ၂ ဟာ ၂ နဲ့ ၂ ကို မြှောက်ထားခြင်းလို့ အဓိပ္ပါယ်ထွက်ပြီး ၄ ဟာ သူ့ရဲ ့ရည်ညွှန်းခံ ဖြစ်တယ်။ ဒီတော့ အပေါ်က သင်္ချာ ညီမျှခြင်းက သင်္ကေတ နှစ်ခု ညီတယ်ဆိုတာဟာ တကယ်က ဒီသင်္ကေတတွေရဲ့ရည်ညွှန်းခံ တူတာ၊ တခုထဲ ဖြစ်တာကို ပြောတာ။

ခုထိတော့ သင်္ကေတတွေ၊ စကားလုံးတွေရဲ ့အဓိပ္ပါယ်နဲ့ ရည်ညွှန်းခံ Bedeutung ကိုပဲ ပြောနေသေးတယ်။ တခါ ဝါကျတွေရဲ ့အဓိပ္ပါယ်နဲ့ ရည်ညွှန်းခံတွေ ဘယ်လို ဖြစ်မလဲဆိုတာ ဆက်လေ့လာကြည့်ရအောင်။ ကဲ ဝါကျတခု ချရေးကြည့်မယ်။

တိုက်စိုးဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အကြောင်း စာအုပ်တွေ အများကြီး ရေးခဲ့တယ်။

ဒီဝါကျနဲ့

ဆရာ ဦးသန်းထွတ်ဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အကြောင်း စာအုပ်တွေ အများကြီး ရေးခဲ့တယ်။

ဆိုတဲ့ ဝါကျနှစ်ခုမှာ တိုက်စိုးနဲ့ ဆရာ ဦးသန်းထွတ်ဟာ တယောက်ထဲ ဆိုတာကို မသိသူ အတွက်က ဝါကျ တခုဟာ မှန်ပြီး နောက်တခုက မှားတယ်လို့ ထင်ကောင်းထင်နိုင်တယ်။ ဒါကိုကြည့်လျင် ပထမဝါကျကို ဖတ်ပြီး ပေါ်လာတဲ့ အတွေးနဲ့ (စကားမစပ် အတွေး thought ဆိုတာ subjective performance of thinking လူပုဂ္ဂိုလ်တယောက်ရဲ့သူနဲ့သာ ဆိုင်တဲ့ စဉ်းစားမှု မဟုတ်ဖူး၊ objective content ကို ဆိုလိုတယ်လို့ Frege ကပြောတယ်။) ဒုတိယ ဝါကျကို ဖတ်ပြီး ပေါ်လာတဲ့ အတွေးနှစ်ခု မတူတာ တွေ့ရမယ်။ ဒီတော့ အတွေး thought ဆိုတာ ဝါကျရဲ့Bedeutung ရည်ညွှန်းခံကို ပြောတာ မဟုတ်ဘဲ sense အဓိပ္ပါယ်ကို ပြောတာလို့ ယူရလိမ့်မယ်။

ဒါဖြင့် ဝါကျရဲ့ရည်ညွှန်းခံ Bedeutung ဟာ ဘာလဲ။ နောက် ဝါကျတခု ထပ် ရေးကြည့်ရအောင်။

မဟာဇနကဟာ ခုနှစ်ရက်တိုင် သမုဒ္ဒရာထဲ ကူးခပ်ပြီးနောက် မဏိမေခလာ နတ်သမီးက သူ့ကို သမုဒ္ဒရာထဲကနေ ဆယ်ယူပွေ့ချီပြီး ကျောက်ဖျာပေါ် အသာ တင်ထားပေးခဲ့တယ်။

မြန်မာစာ ဖတ်တတ်သူ ဘယ်သူမဆို ဒီဝါကျရဲ ့အဓိပ္ပါယ်ကို နားမလည် မရှိဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒီဝါကျဟာ မှန်လား၊ မှားလားကို သိနိုင်ဖို့ မဟာဇနက ဆိုတဲ့ သင်္ကေတရဲ့ရည်ညွှန်းခံ၊ မဏိမေခလာ နတ်သမီးဆိုတဲ့ သင်္ကေတရဲ ့ရည်ညွှန်းခံကို မစဉ်းစားလို့ မရတော့ဘူး။ တနည်းအားဖြင့် ဝါကျတခုရဲ့ truth-value ဟာ ဒီဝါကျရဲ့ ရည်ညွှန်းခံပေါ် မူတည်တယ်။

ဝါကျတခုရဲ ့အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်ချင် နားလည်မယ်။ တနည်း ဝါကျတခုဟာ အဓိပ္ပါယ် ရှိချင် ရှိမယ်၊ အဲ့သလို အဓိပ္ပါယ်ရှိမှုဟာ ဒီဝါကျကို နားလည်သူ ရေးသူရဲ ့အတွေးကို ဖော်ပြရာ ရောက်တယ်။ ဒါပေမယ့် အတွေးတခုထဲနဲ့တင် အမှန်၊ အမှားကို မသိနိုင်ဘူး။ ကျနော်တို့ဟာ ဝါကျတွေရေးတဲ့အခါ ဒီဝါကျတွေရဲ ့အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်ရုံ sense ကိုသိရုံ နဲ့ ဘဝင်မကျတတ်တာဟာ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီဝါကျရဲ ့truth-value ကို စိတ်ဝင်စားတဲ့ အတွက်ဖြစ်တယ်။ ဝါကျတခုရဲ ့အမှန်အမှားကို စိတ်မဝင်စားဘူးဆိုလျင် ‘မဟာဇနက’ ဆိုတဲ့ နံမယ်မှာ ရည်ညွှန်းခံ ရှိမရှိ ဘာမှ စိတ်ဝင်စားစရာ မလိုတော့ဘူး။ ကဗျာတွေ၊ အနုပညာတွေနဲ့ ဖီလော်ဆော်ဖီ ကွာတဲ့ အချက်တချက်က ဒီအချက်ပဲ။ မဟာဇနက ဝါကျကို နားထောင်ကောင်းရုံ ပုံပြင်သာသာ သဘောထားချင်လျင် သူ့အဓိပ္ပါယ်ကို ပေါ်အောင် ရေးတာနဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်မြောက်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဝါကျတွေရဲ ့အမှန်၊ အမှားကို စိတ်ဝင်စားသူဟာ ဝါကျရဲ ့အဓိပ္ပါယ်နဲ့တင် ကျေနပ်လို့ မရဘူး။

ခုအပေါ်မှာ ရေးခဲ့သလောက်ဟာ သင်္ချာသစ်ရဲ ့ဖခင်ကြီး၊ analytic philosophy ကို စတည်ထောင်သူ တယောက်အဖြစ် တလေးတစား သတ်မှတ်ခံရတဲ့ ဂျာမန် သင်္ချာ ပညာရှင် Gottlob Frege ရဲ့အထင်ရှားဆုံး အက်ဆေး On Sense and Reference (ဂျာမန်လို Uber Sinn und Bedeutung) အက်ဆေးရဲ ့ပထမတဝက်ကို ဝေငှခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယ တဝက်ကို တချိန်မှာ ဆက်တင်နိုင်မယ် မျှော်လင့်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်လို ဖတ်နိုင်သူများက ဒီအက်ဆေးကို ရှာဖတ်နိုင်သလို Frege နဲ့ သင်္ချာသစ်၊ ဖီလော်ဆော်ဖီ အကြောင်း သိချင်သူတွေကတော့ ဒီလင့်မှာ http://plato.stanford.edu/entries/frege/ ဆက်ပြီးလေ့လာနိုင်ပါတယ်။

ဝတုတ်

Advertisement