//
you're reading...
Philosophy

confirmation bias

အမေရ-လုပ္ေနတဲ့ဟာေတြက မွန္မွမွန္ပါ့မလားဆိုၿပီး သံသယျဖစ္တယ္အမ။ တထင့္ထင့္နဲ႕ လုပ္ေနရတာ။ ‘ေကာင္းတာေပါ့’ လို႕ ကြ်န္မကျပန္ေျပာတဲ့အခါဟာအမကလဲ ကိုယ္လုပ္ေနတာ မွားေနမလားလို႕ အၿမဲစိတ္ပူေနရတာ ဘယ္ေကာင္းပါ့မလဲ မ–ရယ္။ ကိုယ္လုပ္ေနတာေတြ အားလုံးမွန္ေနတယ္ထင္မွ စိတ္ပူရတာ။ မွားႏိုင္တယ္ထင္ေတာ့ ပိုၿပီးဂရုစိုက္ျဖစ္တာေပါ့။

ဒါက လြန္ခဲ့တဲ့၆လေလာက္က ကြ်န္မနဲ႕အလုပ္အတူတူတြဲလုပ္ေနတဲ့ မိတ္ေဆြနဲ႕ ေျပာျဖစ္တဲ့ စကားပါ။

ၿပီးခဲ့တဲ့၂ပတ္ေလာက္က wall street ဂ်ာနယ္မွာ ေအာက္ကေဆာင္းပါးေလးဖတ္မိတယ္။ ကြန္မန္႕ေတြထဲမွာဝင္ေဆြးေႏြးထားတာလဲ မွတ္သားဖို႕ေကာင္းလို႕ တခ်ိဳ႕ကို ဘာသာျပန္ၿပီး ဒီမွာ တင္လိုက္ပါတယ္။

A mind is a terrible thing to change.

အေတြးအေခၚဆိုတာ ျပင္ဖို႕ခက္တယ္တဲ့။ (ဒီေနရာမွာ စိတ္နဲ႕စိတ္ဓာတ္ထက္ အေတြးအေခၚလို႕ျပန္ရင္ ေဆာင္းပါးရွင္ေျပာခ်င္တာနဲ႕ ပိုနီးစပ္မယ္ထင္လို႕ပါ။)

ကြန္မန္႕ေရးတဲ့လူတေယာက္ကလဲ The Thinking Brain Thinks and the Proving Brain will Prove. ဆိုလိုတာကေတာ့ ကိုယ္ထင္တာမွန္တယ္ဆိုတဲ့ လူတေယာက္ဟာ မွန္ေၾကာင္းျပဖို႕ ကိုယ့္အဆိုကိုေထာက္ခံမယ့္ အခ်က္အလက္ေတြကိုခ်ည္း ေရြးစုေတာ့မွာပဲ။ ေဆာင္းပါးရွင္ ဥပမာေပးထားတာကေတာ့ ေငြေၾကးေဖာင္းပြတာကို ကာကြယ္ဖို႕ ေရႊကို ဝယ္ထားတယ္ဆိုပါစို႕။ ဝယ္ၿပီးၿပီးခ်င္း ၾကားတဲ့သတင္းေတြက ေဒၚလာတန္ဖိုးက်ၿပီးရင္းက်၊ ဘြန္းေတြတျခားေစ်းကြက္ကုန္ပစၥည္းေတြလဲ က်ေတာ့မယ့္ သတင္းေတြျဖစ္ေနတတ္တယ္တဲ့။

လူေတြဟာ အခ်က္အလက္နဲ႕ သတင္းေတြ ရွာေဖြဖတ္ရွႈတဲ့အခါ သူတို႕ ထင္ျမင္ယူဆထားတာေတြကို မွန္ေၾကာင္းျပမယ့္ အခ်က္ေတြကိုသာ ေရြးဖတ္ဖို႕ ၂ဆေလာက္ပိုၿပီး ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိသတဲ့။ သူတို႕ထင္ထားတာေတြနဲ႕ ဆန္႕က်င္ဘက္ ျဖစ္ေနတဲ့သတင္းေတြကိုေတာ့ ေက်ာ္ဖတ္သြားၾကတယ္တဲ့။

အဲဒီလိုျဖစ္ရပ္ကို ေခါင္းထဲက ဟုတ္တယ္လို႕ေျပာေနတဲ့အသံမ်ား ‘yes man in your head’ လို႕ ေဆာင္းပါးရွင္က ေခါင္းစဥ္တပ္ထားပါတယ္။ ကိုယ္ယံုခ်င္တာကို ကိုယ့္ေခါင္းက အျပတ္ေထာက္ခံေပးတယ္တဲ့။ စိတ္ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ဒါကို ‘confirmation bias’ လုိ႕ေခၚၾကတယ္။ မွန္ေၾကာင္းျပဖို႕ ဘက္လိုက္ျခင္းေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႕ လူ႕ရဲ႕အေတြးအေခၚ mind ဟာ ဒီလိုျဖစ္ေနရသလဲဆိုတာ ဆန္းစစ္လိုက္ေတာ့ Scott Lilienfeld ဆိုတဲ့ စိတ္ပညာရွင္က ‘We’re all mentally lazy’ ကြ်န္ေတာ္တို႕ဟာ အေတြးအေခၚနဲ႕ပတ္သက္ရင္ ပ်င္းၾကလို႕ပဲလို႕ ေျပာတယ္။ ကိုယ္ထင္ထားတာေတြကို ေထာက္ခံမယ့္ အခ်က္အလက္ေတြအေပၚမွာ အာရုံစိုက္ရတာဟာ ထင္ထားတာဟာ မွားေကာင္း မွားႏိုင္တယ္ဆိုတာျပမယ့္ အခ်က္အလက္ေတြကို ရွာေဖြဖို႕ထက္ ပိုလြယ္တယ္မဟုတ္လားတဲ့။

အဖြင့္တုန္းကေျပာခဲ့သလို ကိုယ္လုပ္တာမွားမ်ားမွားေနမလားလို႕ တခ်ိန္လုံး သတိထားေနရတာ မွန္တယ္ေဟ့။ ငါလုပ္တာေတြက ဟုတ္ေနတာပဲလို႕ ေတြးၿပီးလုပ္ေနရတာထက္ ပိုၿပီး စိတ္ပင္ပန္းတယ္မဟုတ္လား။

တခါ စိတ္ပညာပါေမာကၡႀကီးေျပာတဲ့ စကားတခြန္းဟာ အင္မတန္ထိပါတယ္။ ကိုယ္လုပ္တာမွားသြားၿပီဆိုရင္ ၿပီးသြားမွဘာလို႕မွားသြားတာဆိုၿပီး ဆင္ေျခေပးတဲ့ေနရာမွာ လူေတြက သိပ္ေတာ္ပါသတဲ့။ အဲဒါကေဆာင္းပါးရွင္က ‘It ..is easier for people to rationalize than to be rational’ တဲ့ ဓမၼဓိဌာန္က်ဖို႕ထက္ ဆင္ေျခတက္ဖို႕ ပိုလြယ္သတဲ့။

ပညာတတ္ေလေလ၊ ကိုယ္မွန္တယ္လို႕ထင္ဖို႕ ျဖစ္ႏိုင္ေလေလတဲ့။ အခ်က္အလက္ေတြ ရွာေတြ႕ေလေလ ကိုယ့္ကိုကုိယ္ယုံၾကည္ဖို႕ ပိုျဖစ္လာေလေလတဲ့။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီအခ်က္က ကုိယ္ထင္တာ မွန္းတာေတြ ပိုမွန္ေစမယ္ဆိုတာေတာ့ မဟုတ္ဘူးတဲ့။

အခ်က္အလက္တခုခုကိုေတြ႕ရွိရင္ အဲဒီအခ်က္က သူ႕ကိုေထာက္ခံဖို႕ ဆင္တူယိုးမွား ေနာက္တခ်က္ကိုပဲ ရွာေဖြဖို႕ တြန္းအားေပးတယ္တဲ့။ ဒီနည္းနဲ႕ အမွားေတြ လုပ္မိတဲ့ သာဓကေတြ မနည္းမေနာပဲတဲ့။

ေဆာင္းပါးေရးတဲ့လူကေတာ့ စေတာ့ေတြ ရွယ္ယာေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ confirmation bias အေၾကာင္းေျပာေတာ့ သူ႕အႀကံက တခုခုကို ဝယ္မယ္ဆိုရင္ အဲဒါေတြ ဘာ့ေၾကာင့္ဝယ္ရသလဲဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြကို ခ်ေရးထားပါတဲ့။ အဲဒီအခ်က္ေတြနဲ႕ ဆန္႕က်င္ဘက္ေတြၾကားရင္ ေရာင္းဖို႕ျပင္ပါတဲ့။ ခ်ေရးထားေတာ့ ေခါင္းထဲမွာလို ျပန္ျပင္ေတြးလို႕ ျငင္းဖို႕မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးတဲ့။

ဒါနဲ႕ဆက္ၿပီး ကြန္မန္႕ေရးတဲ့လူေတြ ေဆြးေႏြးၾကတာေတြကေတာ့ လူေတြက တေယာက္ေယာက္၊ တပါတီတီကို ယုံၿပီဆိုရင္ သူတို႕ေျပာတာ လုပ္တာေတြဟာ မွန္မွာပဲဆိုၿပီး စိတ္ကုိဒုံးဒုံးခ်ထားလိုက္ေတာ့တယ္တဲ့။ ဆရာဝန္ေျပာတာလုပ္တာဆိုရင္ သူသိတာပဲ။ သူေရးတာ ေျပာတာမွန္မွာပဲဆိုၿပီး လုိက္နာၾကသတဲ့။ ပါတီေတြဆိုရင္လဲ ဒီအတိုင္းပါပါတဲ့။

ဆက္ေတြးရင္ brainwashing နဲ႕ ေခါင္းထဲက ဟုတ္တယ္ဆိုတဲ့ ေထာက္ခံခ်င္ေနတဲ့ အသံအမ်ားႀကီး ဆက္စပ္မွႈရွိပါသတဲ့။

ေဆာင္းပါးကို ဖတ္ခ်င္ရင္

http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703811604574533680037778184.html

Discussion

3 thoughts on “confirmation bias

  1. Great post! Thanks for posting, sis!

    Posted by DOJ | 03/12/2009, 13:05
  2. ဟုတ္ပံုရတယ္ အစ္မ။
    လူတေယာက္ကို အျမင္ကပ္ရင္ ဆက္တိုက္ အျမင္ကပ္စရာ အေၾကာင္းေတြခ်ည္း ေတြ႕ေတာ့တာပဲ။ အေကာင္းေျပာေတာင္ စိတ္ထဲက ပါတာမွ ဟုတ္ရဲ႕လား ေတြးမိတယ္။ ခ်စ္စရာေကာင္းေအာင္ေျပာေတာင္မွ စိတ္ထဲ ခ်စ္ခ်ဉ္ခ်ဉ္ ျဖစ္မိတယ္။
    😀

    Posted by Rita | 03/12/2009, 13:50
  3. ဟုတ္တယ္ေနာ္၊ မသိစိတ္နဲ႔ ကိုယ္ႀကိဳက္တာကိုယ္ ဘက္လိုက္ေနမိတတ္တာေတြ အမ်ားႀကီး ႐ိွခဲ့ဖူးတယ္…။

    Posted by ခ်စ္ၾကည္ေအး | 07/12/2009, 11:32

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog Stats

  • 89,680 hits
%d bloggers like this: