//
archives

Archive for

Thoughts on Hobbes Leviathan 5

လူဟာ တျခားအရာေတြထက္ အသက္အုိးအိမ္စည္းစိမ္ လုံၿခဳံမႈကို အလုိလားဆုံးလုိ႔ Hobbes ကေျပာတယ္။ အဲဒိကေန reason ရဲ ့အကူအညီနဲ႔ လူဟာ ‘artificial sovereign’ တခုကို တည္ေဆာက္တာလို႔ဆိုတယ္။ ဒီ sovereign ေအာက္မွာဘဲ တရားတယ္၊ မတရားဘူးဆိုတာ အဓိပၸါယ္ရွိတယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့တယ္။ တကယ္ေတာ့ Hobbes က common power ျဖစ္ေပၚလာပုံကို သမုိင္းဆရာေတြ ေျခရာခံပုံမ်ဳိး လိုက္ေကာက္တာ မဟုတ္ဘဲ သူ႔ရဲ ့state of nature ဆုိတာ လူေတြအတြက္ အစိုးရတခု လုိကိုလုိအပ္တယ္ဆုိတာကို က်ဳိးေၾကာင္းျပဆုိရာမွာ thought experiment အျဖစ္နဲ႔ စထားတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီ thought experiment ဟာ အျပင္မွာ တကယ္မရွိႏုိင္ပါဘူး။ လူဟာ သူေျပာသေလာက္ … Continue reading

Thoughts on Hobbes’ Leviathan 4

ဒီအခန္းမွာေတာ့ ခုေရးခဲ့ၿပီးသေလာက္ Hobbes ရဲ ့ယူဆခ်က္ေတြကို နည္းနည္းျပန္ေကာက္ၾကည့္ရေအာင္။ လူဟာ ေမြးကတည္းက ကုိယ္ေကာင္းတယ္ထင္တာကို လုိခ်င္တာပဲသိတယ္။ တကုိယ္ေကာင္းဆန္တယ္။ Hobbes ကေတာ့ self-regarding ဆုိတဲ့စကားလုံးကို သုံးတယ္။ ကုိယ့္အတြက္ပဲ ကုိယ္ၾကည့္တယ္ဆုိပါေတာ့။ ကြ်န္ေတာ့အထင္မွာ ဒီအျမင္ကုိ မမွန္ဘူးလို႔ ေျပာရခက္တယ္။ ခေလးေတြကိုၾကည့္။ သူတို႔ဟာ တျခားလူအတြက္ စဥ္းစားရေကာင္းမွန္းမသိေသးဘူး။ ကုိယ္လိုခ်င္တာပဲသိၾကတယ္။ တျခားလူအတြက္ စဥ္းစားရမယ္ဆုိတာကို ဘ၀အေျခအေနအရ၊ ဒါမွမဟုတ္လူႀကီးမိဘက သြန္သင္မွ သိၾကရတယ္။ တခါ state of nature မွာ လူဟာ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ ရန္ေစာင္ေနတယ္။ war of every man against every other man လုိ႔သူကေျပာတယ္။ ဒါလည္းျဖစ္ႏုိင္တာပဲ။ ေနာက္သူက လူမွာ reason ရွိတယ္။ … Continue reading

Thoughts on Hobbes’ Leviathan 3

A LAW OF NATURE is a precept, or general rule, found out by reason, by which a man is forbidden to do that, which is destructive of his life တဲ့။  ဗမာစကားမွာ law ကို နိယာမလုိ႔ ေျပာၾကသလို ဥပေဒလုိ႔လည္း ေျပာၾကတယ္။ ဒီစာေၾကာင္းကုိ နည္းနည္းေလာက္ အႏုစိတ္ၾကည့္ရေအာင္။ ပထမတခ်က္အေနနဲ႔ ‘found out by reason’ တဲ့။ ဆုိေတာ့ ဒါဟာ စကတည္းက သဘာ၀မွာရွိေနၿပီးသားကို ေျပာခ်င္တာလား။ ဥပမာ ရူပေဗဒက law ေတြဟာ … Continue reading

Post-modernist ေတြေျပာတဲ့ Subjective reality ဆုိတာ ေခ်းထုတ္ အေတြးအေခၚ

Reality ဆုိတာ ၾကည့္တဲ့လူရဲ ့ရႈေဒါင့္ေပၚမူတည္တယ္။ ၾကည့္သူတေယာက္နဲ႔တေယာက္ ရႈေဒါင့္ point of view မတူႏုိင္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ reality ဟာ ရႈသူေပၚသာ မူတည္ႏုိင္တယ္။ subjective reality သာရွိႏိုင္တယ္။ absolute reality မရွႏုိင္တဲ့။ post-modernist ေတြၾကားမွာ အင္မတန္မွ ေရပန္းစားတဲ့ အျမင္တခုပါ။ ကြ်န္ေတာ့ရဲ ့တုန္႔ျပန္ခ်က္ကေတာ့ ‘ေ၀ါ့.. ထြီ ထြီ ထြီ ထြီ ထြီ’ OMG! What a dim-witted post-modernist bullshit!!!!! ပထမဆုံး သူတို႔ argument ရဲ ့structure ကိုၾကည့္ရေအာင္။ အရင္ဆုံး ပထမpremise ျဖစ္တဲ့ reality ဆိုတာ ၾကည့္တဲ့လူရဲ ့ရႈေဒါင့္ေပၚမူတည္တယ္ ဆုိတာကုိ ၾကည့္။ … Continue reading

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္နဲ႔ Koran မီးရႈိ ့မႈ

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ျပသခြင့္ right to freedom of expression ဆုိတာ ဘာကိုေျပာတာလဲ။ right အခြင့္အေရးကို Hobbes ကဘယ္လုိ အဓိပၸါယ္ဖြင့္လဲဆုိေတာ့ the liberty each man hath, to use his own power, as he will himself.ကုိယ္ဆႏၵရွိတဲ့အတုိင္း  ကုိယ့္အင္အားကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အသုံးျပဳႏုိင္မႈလုိ႔ ဆုိတယ္။ liberty ဆုိတဲ့ စကားလုံးကိုေတာ့ the absence of external impediments လုိ႔ဆုိတယ္။ ျပင္ပကတားဆီးပိတ္ပင္မႈ မရွိတာကို ေျပာတာ။ ဒီေတာ့ အခြင့္အေရးဆုိတာ ‘ျပင္ပကတားဆီး ပိတ္ပင္မႈမခံရဘဲ ကုိယ့္ဆႏၵရွိတဲ့အတုိင္း ကုိယ့္အင္အားကို အသုံးျပဳႏုိင္မႈ’လုိ႔ ဆုိရမယ္။ မ်က္ေတာင္ အဖြင့္အပိတ္ထဲက စကားစုကို … Continue reading

Book Review 3

စၾကာ၀ဠာႀကီးဟာ ဘုရားသခင္ ဖန္ဆင္းမွ ေပၚေပါက္လာႏုိင္တာ မဟုတ္ဖူးတဲ့။ ကေန႔ကမၻာမွာ နံမယ္အႀကီးဆုံး သေဘာတရားေရးရူပေဗဒဆရာ Stephen Hawking က သူ႔ရဲ ့ေနာက္ဆုံးထုတ္စာအုပ္The Grand Design ဆိုတဲ့ စာအုပ္မွာ ေရးထားတယ္။ အတိအက်ဘယ္လုိေျပာလဲဆုိေတာ့ “It is not necessary to invoke God to light the blue touch paper and set the universe going.” ဒီစာပုိဒ္ေလာက္နဲ႔ေတာ့ ဘုရားသခင္ မရွိဘူးလို႔ ေျပာလုိ႔မရေသးဘူး။ တကယ္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ့အထင္မွာ ဘုရားသခင္ရွိမရွိကို မသိႏုိင္ဘူးလုိ႔ထင္တယ္။So my position is agnostic one. ရွိလည္း ကုိယ့္အလုပ္ကုိယ္လုပ္ရုံပဲ။ သိပ္ေတာ့ အေရးစုိက္စရာမလုိဘူး ထင္တယ္။ … Continue reading

Thoughts on Hobbes’ Leviathan (2)

လူဆုိတာ ႏုိင္ငံေရး သတၱ၀ါလုိ႔ Aristotle နဲ႔ ေခါမ (ဂရိ)ေတြက ေျပာၾကတယ္။ (ေျပာခ်င္တာက လူဟာအစည္းအရုံး၊ အသင္းအပင္းဖြဲ႔ဖုိ႔ စိတ္ဆႏၵဟာ ေမြးကတည္းက ပါလာတယ္လို႔ ေျပခ်င္တာ။) Hobbes က ဒီစကားကို ၾကားတဲ့အခါ ထပ္သရီးဆုိၿပီး တုံ႔ျပန္မလားမသိဘူး။ လူဆုိတာ ေမြးကတည္းက ေကာင္းတယ္ထင္တာကိုလုိခ်င္တယ္၊ မေကာင္းဘူထင္တာကို မလုိခ်င္ဘူးဆိုတဲ့ အသိကလြဲၿပီး ဘာအသိမွ ပါလာတာမဟုတ္ဖူး၊ (ေ၀းေ၀းမၾကည့္နဲ႔ တီဗီဂိမ္းနဲ႔ေဆာ့ေနတဲ့ ခေလးေတြကိုၾကည့္လုိ႔ သူက ျပန္ေျပာေကာင္းေျပာမယ္။) လူဟာ သူ႔သဘာ၀ကေပးတဲ့အသိနဲ႔သူ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခု မတည္ေဆာက္တတ္ဖူးလုိ႔ Hobbes ကဆုိတယ္။ De Vice အခန္း ၁ နဲ႔ Leviathan အခန္း ၁၃ ကအေၾကာင္းအရာေတြဟာ တူတူပဲ။ ဒီေတာ့ Leviathan အခန္း ၁၃ ကိုပဲ … Continue reading

Thoughts on Hobbes’ Leviathan (1)

Political philosophy မွာ ပေလတုိရဲ ့Republic ရယ္၊ John Rawls ရဲ ့A Theory of Justice ရယ္၊ Hobbes ရဲ ႔ Leviathan ရယ္သုံးအုပ္ဟာ influential အျဖစ္ဆုံးပဲလုိ႔ မွတ္သားဖူးတယ္။ Hobbes ဟာ Leviathan ကုိ English Revolution အဂၤလိပ္ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာ (၁၇ ရာစုလယ္) ေရးၿပီး စစ္အၿပီးမွာ သူ႔စာအုပ္ထြက္လာတယ္။ Machiavelli ရဲ ့ အေတြးအျမင္လုိပဲ Hobbes ရဲ ့ အေတြးအျမင္ဟာလည္း ေတာ္ေတာ္ စိတ္အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္စရာ၊ အျငင္းပြားစရာ၊ မႏွစ္သက္ခ်င္စရာေကာင္းတယ္လို႔ ယူဆသူေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္။ တခ်ဳိ ့က ဒါဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ ့ အနိဌာရုံေတြက သူ႔ကို လူ႔သဘာ၀ကို … Continue reading

မက္ခီယာဗယ္လီ (၄)

မက္ခီယာဗယ္လီ အဓိကစိတ္၀င္စားတဲ့ အေၾကာင္းအရာဟာ အစိုးရတရပ္ ခုိင္မာေတာင့္တင္းေအာင္ ဘာလုပ္ရမလဲဆိုတာ ျဖစ္တယ္လုိ႔ အရင္အပုိင္းေတြမွာ တႀကိမ္မကေျပာသြားခဲ့တယ္။The Prince ထဲမွာ တုိင္းျပည္တျပည္မွာ အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္မဲ့သူ တေယာက္ကို အုပ္ခ်ဳပ္သူအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္သင့္လဲဆုိတာကို အႀကံေပးထားသလုိ Discourses on Livy မွာလည္း ေရရွည္တည္တံ့မဲ့ အစိုးရတခု ဖြဲ႔စည္းသင့္ပုံေတြကို သူ႔အေတြ႔အႀကဳံကို အေျခခံၿပီး ရွင္းျပခဲ့တယ္။The Prince ကို republic မဟုတ္တဲ့ (အဂၤလိပ္လိုသုံးတဲ့ အသုံးအႏႈန္းကေတာ့ principalities လုိ႔သုံးတယ္) တုိင္းျပည္ေတြအတြက္ ရည္စူးၿပီး ေနာက္တအုပ္ကေတာ့ Republic တနည္းအားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းပုံအေျခခံဥပေဒနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ တုိင္းျပည္ေတြကို ရည္ရြယ္ေရးတာလုိ႔ မက္ခီယာဗယ္လီက ဆုိတယ္။ ႏွစ္အုပ္စလုံးရဲ ့အဓိက theme ကေတာ့ ေျပာခဲ့သလုိပဲ ႏုိင္ငံတႏုိင္ငံ ဒါမွမဟုတ္ တုိင္းျပည္တျပည္ ေရရွည္တည္တံ့ေအာင္ … Continue reading

ပိုက္ဆံ၊ လက္ငင္းေရာင္းသူနဲ႔ အေၾကြးေရာင္းသူ

ဗမာျပည္အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံျခားက တခ်ဳိ ့ေစ်းဆုိင္ေတြမွာ အေၾကြးေရာင္းသူနဲ႔ လက္ငင္းေရာင္းသူ ဆုိင္ရွင္ႏွစ္ေယာက္ရဲ ့အေျခအေနကို ယွဥ္ျပထားတဲ့ ပိုစတာကို cashier counter နားကနံရံမွာ ကပ္ထားတတ္တာ ေတြ႔ဘူးၾကမယ္။ လက္ငင္းေရာင္းတဲ့လူက ကုလားထုိင္မွာ အခန္႔သားထုိင္ၿပီး ေတာက္ေတာက္ ေျပာင္ေျပာင္၊ စမတ္က်က် ၀တ္ထားစားထားတယ္။ သူထုိင္ေနတဲ့ စားပဲြေပၚနဲ႔ ၾကမ္းေပၚမွာ ပုိက္ဆံထုတ္ႀကီးေတြရွိတယ္။ အေၾကြးေရာင္းသူမွာေတာ့ စုတ္တီးစုတ္ဖတ္ အ၀တ္အစားနဲ႔ ခေနာ္နီ ခေနာ္နဲ႔ ျဖစ္ေနတဲ့ တဲပ်က္ထဲမွာ အေၾကြးစာရင္းေတြၾကည့္ ေခါင္းကုပ္ေနတဲ့ပုံကို ျပထားတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီပုံဟာ ပုိက္ဆံရဲ ့သေဘာကို နားလည္မႈလြဲေစတဲ့ပုံပဲ။ ဒါကုိ နည္းနည္းေလး အေတြးဆန္႔ၾကည့္ရင္ သေဘာေပါက္ႏုိင္တယ္။

Blog Stats

  • 89,877 hits