//
archives

Philosophy

This category contains 48 posts

Reflections on Descartes 5

First Meditation မွာ Descartes က ေလာကမွာ တျခားအရာေတြ တကယ္မရွိရင္ေတာင္၊ ဒါမွမဟုတ္ အာရုံေတြကတဆင့္ သူသိေနတာေတြဟာ အစစ္အမွန္ေတြ မဟုတ္ဖူး ဆုိရင္ေတာင္ သူကေတာ့ ရွိေနတယ္ ဆိုတဲ့အသိကေတာ့ ဘယ္လုိမွ သံသယမပြားႏုိင္တဲ့ အသိလို႔ဆိုတယ္။ ဒါကို (သူရွိေနတာကို) စဥ္းစားလုိက္တုိင္းမွာ သိရတယ္ I’m thinking, therefore I am ဆုိၿပီး သူ႔အေခၚ first principle (ပထမဆုံးအသိလုိ႔ပဲ ေျပာရမလား) ကိုစတည္ေဆာက္ခဲ့တယ္။ ေနာက္တခါ အဲဒိအသိကို လူ႔ရဲ ့innate reason ကေန သိႏုိင္တယ္။ Scholastic syllogism အကူအညီမလုိဘူးလို႔ ဆိုတယ္။

Reflections on Descartes 4

ေဒးကားရဲ ့ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီ system တခုလုံးကုိ သူ႔ရဲ ့သခ်ၤာကို ယုံၾကည္ကိုးစားမႈနဲ႔ ပင့္ေထာက္ ထားတယ္လုိ႔ အရင္အခန္းေတြမွာ အႀကိမ္ႀကိမ္ ေျပာသြားခဲ့တယ္။ ဂဏန္းသခ်ၤာနဲ႔ ဂ်ီၾသေမႀတီ ႏွစ္ခုရဲ ့မေသခ်ာမႈေတြကေန လြတ္ကင္းမႈ (free from falsity and uncertainty) ပုံစံမ်ဳိးကိုယူၿပီး အသိ (scientia) ကိုတည္ေဆာက္ရမယ္လုိ႔ Descartes ဆုိတယ္။ ဒီေတာ့ Monsieur Descartes ရဲ ့အသိ scientia ကိုဖြင့္ဆုိပုံက ဘာလဲ။ All scientia is certain and evident cognition ကြလုိ႔ Rule Twoမွာ အသိ scientia ရဲ ့ အဓိပၸါယ္ကို သူကစဖြင့္တယ္။ ဒါျဖင့္ရင္ အဲဒိ ေသခ်ာတဲ့၊ … Continue reading

Reflections on Descartes 3

ၿပီးခဲ့တဲ့ အခန္းမွာ Descartes ရဲ ့ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီက နံမယ္ႀကီး စာပိုဒ္ကို ေတြ႔ခဲ့ရတယ္။ ဒီစာပုိဒ္တခုထဲနဲ႔ Cartesian method ကို အျပည့္အ၀ appreciate လုပ္ႏုိင္မွာေတာ့ မဟုတ္ဖူး။ ဒါေပမယ့္လည္း အတုိင္းအတာ တခုထိေတာ့ ျမင္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ထင္မိတယ္။ ဒီေတာ့ Cartesian Method ကို အက်ယ္မရႊီးခင္ ဒီစာပုိဒ္ကို နည္းနည္းေလာက္ ကလိၾကည့္ရေအာင္။ ပထမတခ်က္ အေနနဲ႔ Descartes က ခုလုိေျပာတယ္။

Reflections on Descartes 2

ေကာ္ပါးနီးကပ္ပုံစံကို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ လူလက္ခံလာမႈရဲ ႔ အက်ဳိးဆက္တခုကေတာ့ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီတခုဟာ ႏွစ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာ အခုိင္အမာတည္ရွိလာေနတာေတာင္ အဲဒိအခ်က္တခုထဲနဲ႔တင္ ဒီဖီေလာ္ေဆာ္ဖီဟာ ခုိင္လုံၿပီလုိ႔ စိတ္ခ်လုိ႔ မရဘူးဆုိတဲ့ အသိပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီအသိဟာ Descartes တုိ႔မ်ဳိးဆက္ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖာေတြေခါင္းထဲ သံမႈိစြဲသလုိ စြဲသြားေစခဲ့ပုံရတယ္။ ေနာက္အက်ဳိးဆက္တခုကေတာ့ သခ်ၤာဟာ အသိပညာရပ္ အားလုံးမွာ (အထူးသျဖင့္ အသိသစ္ကို ရွာတဲ့အခါမွာ) အတုယူထုိက္တဲ့ အတတ္ပညာဆိုတဲ့ ယုံၾကည္မႈ ျဖစ္တယ္။ Descartes ဟာ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီတင္မက သခ်ၤာမွာလည္း အမ်ားႀကီး အက်ဳိးျပဳခဲ့တယ္။ အလယ္တန္း သခ်ၤာမွာ ေတြ႔ရတဲ့ ျပင္ညီတခု၊ ဒါမွမဟုတ္ သုံးဘက္တုိင္း ဟင္းလင္းျပင္တခုမွာ အစက္တခု၊ အမႈန္တခုရဲ ႔ တည္ေနရာကို ကိုၾသဒိနိတ္ေတြသုံး သတ္မွတ္တဲ့နည္းကို Descartes ကို အစြဲျပဳၿပီး Cartesian … Continue reading

ဖင္ယားမႈကို သရုပ္ခြဲၾကည့္ျခင္း ၂

ဒီေတာ့ ဘယ္လုိ လုပ္ရပ္ေတြ၊ အမူအက်င့္ေတြကို ‘ဖင္ယားတယ္’ ဆိုတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ေအာက္ ထည့္မလဲ။ ခက္တာက ‘ဖင္ယားတယ္’ ဆုိတဲ့ ေ၀ါဟာရကို ဘယ္အဘိဓာန္မွာမွ ရွာမေတြ ့ဘူး။ အဂၤလိပ္မွာက ဘယ္ေလာက္နားမခံသာတဲ့ စကားလုံးပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အဲဒိစကားလုံးရဲ ့အဓိပၸါယ္နဲ႔ ဒီစကားလုံးရဲ ့etymology ဒီစကားလုံး ဘယ္လုိ ျမစ္ဖ်ားခံသလဲဆုိတာကိုပါ စာအုပ္ထဲ ရွာလုိ႔ရတယ္။ ဗမာမွာလည္း မင္းသု၀ဏ္က ေ၀ါဟာရ အဘိဓာန္လုပ္တဲ့အခါ ရသမ်ွေ၀ါဟာရေတြကို ေကာင္းေကာင္းဆုိးဆုိး အကုန္စုဖို႔ ေျပာခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အဲဒိေ၀ါဟာရက အဘိဓာန္ထဲ ပါလာတာ မေတြ႔ရဘူး။ အဲဒိေတာ့ ဒီစကား ဘယ္တုန္းကေပၚလာလဲ၊ ေပၚလာစက အဓိပၸါယ္ကဘာလဲ၊ ခုလက္ရွိ နားလည္ေနတဲ့ အဓိပၸါယ္ကဘာလဲ၊ အရင္အဓိပၸါယ္နဲ႔ ခုအဓိပၸါယ္မတူရင္ အဓိပၸါယ္ဘယ္လုိ ေျပာင္းလာလဲဆုိတာ မွန္းဆခ်က္သက္သက္သာ ေျပာႏုိင္မဲ့ … Continue reading

‘ဖင္ယားမႈ’ ကို သရုပ္ခြဲၾကည့္ျခင္း

ဖင္ယားတယ္ဆုိတဲ့ စကားကုိ စာဖတ္သူတို႔ ကုိယ္တုိင္ တခ်ိန္မဟုတ္ တခ်ိန္သုံးဖူးၾကမယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ သူမ်ားသုံးတာ ၾကားဖူးၾကမယ္မွတ္ပါတယ္။ ဖင္ယားမွႈနဲ ့ ေထာင္က်တယ္၊ ဖင္သြား(လာ)ယားတယ္၊ ဖင္ယားမွႈ အာမခံမရဘူး၊ ဖင္သြား(လာ)မယားနဲ ့ စသျဖင့္ တခ်ိန္မဟုတ္ တခ်ိန္ ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ခုေတြ ့ခဲ့ရတဲ့ အသုံးအႏႈံးေတြအျပင္ တျခား မသိေသးတဲ့ အသုံးအႏွႈံးေတြလည္း ရွိႏုိင္ပါတယ္။ 

Reflections on Descartes 1

Good sense is, of all things among men, the most equally distributed တဲ့။ Discourses on Method ပထမဆုံးအခန္းကို Descartes က ေျပာခဲ့တဲ့ စာေၾကာင္းနဲ႔ စဖြင့္တယ္။ http://books.google.com/books?id=XnX3xsR_cvcC&printsec=frontcover&dq=descartes+discourse+on+method&hl=en&ei=LHLBTIvOBoiCOr-xsaUM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Descartes နဲ႔ ပတ္သက္ရင္ Discourses on Method ရယ္၊ Meditations on the First Philosophy ရယ္၊ Principles of Philosophy ရယ္ သုံးအုပ္ဟာ သူ႔ ဖီေလာ္ေဆာ္ဖီကို နားလည္ဖုိ႔ရာ ဖတ္သင့္ဆုံးစာအုပ္ေတြလုိ ဆုိၾကတယ္။ ကံေကာင္းေထာက္မစြာပဲ Meditations ကိုလည္း အြန္လုိင္းမွာ ဖတ္လုိ႔ရတယ္။ http://books.google.com/books?id=t4r9iLV2ZXYC&printsec=frontcover&dq=descartes+meditations+on+first+philosophy&hl=en&ei=C3XBTLWaB8qfOsTHwcoL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false (Meditations ကုိ လက္တင္ကေန … Continue reading

Crito 6 (final part)

Socrates: ‘သူတုိ႔က ဘယ္လုိေျပာႏုိင္လဲဆုိေတာ့ “Socrates သင္နဲ႔ဒို႔ၾကားက သေဘာတူညီခ်က္ကုိ ဒို႔ဘက္က အတင္းအၾကပ္ သေဘာတူခုိင္းတာလည္း မဟုတ္ဖူး၊ ေနာက္ပီးေတာ့ တုိေတာင္းတဲ့ကာလအတြင္းမွာ သင့္ကို ဒုိ႔နဲ႔ သေဘာတူညီခ်က္ခ်ဳပ္ဆိုဖုိ႔ အတင္းေကာက္ကာငင္ကာ ဆုံးျဖတ္ခုိင္းခဲ့တာလည္း မဟုတ္ဖူး။ စဥ္းစားဖို႔ ႏွစ္ခုႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ အခ်ိန္ရခဲ့တဲ့ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ကို သင္ခ်ဳိးေဖာက္ေတာ့မွာလား Socrates။ အဲဒိ ႏွစ္ခုႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္အတြင္းမွာ ဒို႔ကုိ သင္စိတ္တုိင္းမက်ရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ သင္နဲ႔ဒို႔ၾကားက သေဘာတူညီခ်က္ကုိ မတရားဘူးလို႔ ယူဆရင္ သင္ဟာ တျခားကို ထြက္သြားခ်င္ ထြက္သြားလုိ႔ရတယ္။ Lakedaimonia နဲ႔ Crete ႏွစ္ခုစလုံးမွာ ေကာင္းမြန္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈရွိတယ္လုိ႔ သင္ေျပာဖူးတယ္။ အဲဒိႏွစ္ခုထဲက တခုခုကို သင္သြားလို႔ရတာပဲ။ ဒါမွမဟုတ္လည္း ေဒသတြင္းက တျခားၿမိဳ ႔ျပႏုိင္ငံ တခုခုကို သင္သြားလို႔ရတာပဲ။ မ်က္မျမင္၊ မသန္မစြမ္းျဖစ္ေနတဲလူေတြ၊ ငတုံးငအေတြ … Continue reading

Socrates, a hero of our time

Crito ကို ဘာသာျပန္ေနတုန္း ဒီေန႔ သတင္းစာမွာ သူ႔အေၾကာင္း ပါလာတယ္။ စိတ္၀င္စားသူမ်ားအတြက္ ရွဲလုိက္ပါတယ္။ Quote: ‘For Socrates, the pursuit of knowledge was as essential as the air we breathe.’ http://www.guardian.co.uk/books/2010/oct/17/socrates-philosopher-man-for-our-times w…

Crito 5

ဒီေမးခြန္းနဲ႔ အလားတူ ေမးခြန္းေတြကို မင္းဘယ္လုိေျဖမလဲ Crito။ ဘာလုိ႔ဆုိေတာ့ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပုိင္အျဖစ္နဲ႔ ငါ့ကို ေသဒဏ္ခ်မွတ္လိုက္တဲ့၊ ဒို႔ခ်ဳိးေဖာက္ေတာ့မဲ့ ဥပေဒေတြကိုယ္စား တျခားလူေတြက ဒါမွမဟုတ္ orator တေယာက္ေယာက္က (ကေန႔ေခတ္ သတင္းနဲ႔ ျပန္ၾကားေရးဌာနက ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးနဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္လုိ႔ ေျပာရမလားမသိ။ ေနာက္တခါ Socrates က laws အထူးသျဖင့္ ေအသင္ရဲ ႔ law ေတြကို သူက personify လုပ္ထားတာ၊ လူပုဂၢိဳလ္အသြင္ ေဖာ္ျပထားတာကို သတိျပဳပါ။) ဒိထက္မကေတာင္ ေမးလာ၊ ေျပာလာႏုိင္တယ္။ အဲ့သလုိေျပာလာရင္ ‘ၿမိဳ ႔ျပအုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာပုိင္ေတြကThe city က ဒို႔ကို မတရား ဆက္ဆံတယ္။ အမႈကို ေသေသခ်ာခ်ာ မစစ္ေဆးဘူး’ လုိ႔ ဒို႔ေတြ ျပန္ေျပာမလား။’ Crito: … Continue reading

Blog Stats

  • 92,579 hits